Chợ giá – Trong thế giới đầu tư, stablecoin (những đồng tiền kỹ thuật số được neo giá vào các tài sản an toàn như đồng đô la Mỹ hay trái phiếu kho bạc) đang ngày càng mở rộng quy mô và ảnh hưởng. Ban đầu, stablecoin được ra đời nhằm giảm thiểu biến động giá của tiền điện tử, nhưng hiện nay, chính những đồng tiền này lại đang trở thành nhân tố có thể tác động mạnh đến hệ thống tài chính truyền thống.
Stablecoin – Từ công cụ giao dịch đến “thế lực” tài chính
Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho biết, quy mô thị trường stablecoin toàn cầu hiện đã vượt mức 305 tỷ USD – một con số gây chú ý khi xét đến tốc độ tăng trưởng gấp hơn 10 lần chỉ trong vài năm.
Được biết, những Stablecoin phổ biến nhất hiện nay như USDT (Tether), USDC hay DAI đều neo theo giá trị đồng đô la Mỹ và được bảo chứng bằng các tài sản như trái phiếu kho bạc hoặc tiền gửi ngân hàng.
Tuy nhiên, chính mối liên hệ chặt chẽ này với tài sản truyền thống lại khiến các cơ quan quản lý tài chính lo ngại. IMF cảnh báo: “Nếu stablecoin phải bán tháo lượng tài sản dự trữ như trái phiếu chính phủ hoặc tiền gửi ngân hàng trong giai đoạn căng thẳng, hiệu ứng dây chuyền có thể làm rung chuyển toàn bộ thị trường nợ và buộc ngân hàng trung ương phải can thiệp”.
Mối lo của các ngân hàng trung ương
Tại Mỹ, Cục Dự trữ Liên bang (Fed) hiện đang theo dõi sát sao xu hướng này. Theo thống đốc – Michael Barr cho rằng, các nhà phát hành stablecoin có “động lực mạnh để tối đa hóa lợi nhuận” từ tài sản dự trữ – điều có thể khiến họ chấp nhận rủi ro cao hơn mức an toàn.
Ông cũng đưa ra cảnh báo: “Stablecoin sẽ chỉ thực sự ổn định nếu có thể được mua lại nhanh chóng và đáng tin cậy, ngay cả trong thời điểm thị trường biến động mạnh”.
Tại Anh, Ngân hàng Trung ương Anh (BOE) vẫn đang khá thận trọng, khi chỉ cân nhắc nới lỏng các hạn chế với stablecoin khi chắc chắn chúng không ảnh hưởng đến nguồn cung tín dụng cho nền kinh tế thực.
Đạo luật GENIUS và cuộc chơi mới của các “ông lớn” Phố Wall
Vào tháng 7 vừa qua, Quốc hội Mỹ đã thông qua Đạo luật GENIUS, thiết lập khung pháp lý đầu tiên cho các tài sản kỹ thuật số, trong đó có stablecoin. Đạo luật cho phép các nhà phát hành sử dụng “phương tiện trao đổi được chính phủ nước ngoài chấp thuận” làm tài sản dự trữ – mở ra khả năng sử dụng cả Bitcoin và các loại tiền điện tử khác để bảo chứng.
Tuy nhiên, điều này cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Theo ông Barr nhận định: “Nếu giá Bitcoin lao dốc, các đơn vị phát hành stablecoin có thể bị mắc kẹt với lượng tài sản giảm giá trị, làm mất cân đối tỷ lệ 1:1 với đồng tiền gốc.”
Không chỉ riêng các nhà phát hành stablecoin, những tổ chức tài chính hàng đầu thế giới cũng đang tích cực tham gia vào lĩnh vực này. Được biết, Deutsche Bank, Goldman Sachs, Banco Santander và Citigroup hiện đang phối hợp phát triển một loại stablecoin được bảo chứng hoàn toàn bằng đồng euro, hoạt động trên nền tảng blockchain công khai.
Động thái này cho thấy các “ông lớn” Phố Wall đã bắt đầu tìm cách tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái tiền điện tử, thay vì chỉ đứng ngoài quan sát như trước.
Tác động tới hệ thống ngân hàng truyền thống
Một báo cáo chung của bốn hiệp hội ngân hàng lớn tại Mỹ đã đưa ra cảnh báo, cho rằng stablecoin có thể khiến các ngân hàng truyền thống mất tới 6.600 tỷ USD tiền gửi, đe dọa trực tiếp đến khả năng cho vay và sự ổn định của hệ thống tài chính.
Theo chuyên gia – Andrew Nigrinis nhận định: “Một nghìn hộ gia đình gửi 1.000 USD trong tài khoản được bảo hiểm vẫn an toàn hơn nhiều so với một công ty stablecoin nắm giữ một tài khoản trị giá 1 triệu USD không được bảo hiểm.”
Có thể thấy, bài học từ sự sụp đổ của Ngân hàng Silicon Valley (SVB) hồi năm 2023 vẫn còn nguyên giá trị. Khi niềm tin của nhà đầu tư bị lung lay, dòng tiền có thể rút ra chỉ trong vài giờ – nhanh hơn cả khả năng ứng phó của các cơ quan quản lý.
Thách thức và cơ hội
Theo Christian Catalini – chuyên gia kinh tế của MIT, nhận định: “Ngay cả khi công nghệ blockchain mang tính phi tập trung, lợi thế về quy mô và nguồn lực vẫn sẽ dẫn đến sự tập trung quyền lực.”
Trong khi đó, Katie-Ann Wilson thuộc Diễn đàn Tổ chức Tài chính và Tiền tệ Chính thức (OMFIF) lại cho rằng, các nhà phát hành stablecoin có thể phát triển thành những nền tảng độc quyền, làm suy yếu khả năng tương tác và tự do mà công nghệ blockchain từng hứa hẹn.
Ở chiều ngược lại, một số quan chức Mỹ cho rằng stablecoin có thể mở ra cơ hội cạnh tranh công bằng hơn cho các ngân hàng cộng đồng, phá vỡ thế độc quyền của các “ông lớn Phố Wall”.
Đồng đô la liệu có còn giữ vai trò trung tâm?
Trong khi tình trạng nợ công Mỹ của đã vượt 38 nghìn tỷ USD và các quốc gia BRICS đang tích cực tìm kiếm phương án thay thế đồng đô la trong thương mại quốc tế, thì stablecoin lại nổi lên như một biến số khó lường. Nếu loại tiền kỹ thuật số này tiếp tục mở rộng quy mô và được sử dụng phổ biến trong thanh toán xuyên biên giới, thì vai trò của đồng đô la trong hệ thống tài chính toàn cầu có thể bị xói mòn dần, dù chưa thể thay thế hoàn toàn.
Theo giới chuyên gia cho rằng, yếu tố quan trọng nhất hiện nay là xây dựng một khung pháp lý rõ ràng, minh bạch và nhất quán cho stablecoin, nhằm vừa thúc đẩy đổi mới công nghệ, vừa bảo vệ sự ổn định của hệ thống tài chính.
