Chợ giá – Việt Nam đặt mục tiêu khởi công tuyến đường sắt cao tốc Bắc – Nam vào tháng 12/2027, dự án đường sắt cao tốc đầu tiên trải dài trên toàn quốc, trong khi Chính phủ đồng thời thúc đẩy một tuyến đường sắt vận chuyển hàng hóa kết nối với Trung Quốc. Được biết, dự án này dài 1.541km, với tổng mức đầu tư 67 tỷ USD, thiết kế cho tàu chạy với tốc độ 350km/h giữa Hà Nội và TPHCM và dự kiến hoàn thành vào năm 2035. Và mốc khởi công mới chậm khoảng một năm so với thời hạn Chính phủ từng đề ra trước đó.
Tuyến đường 67 tỷ USD nối hai đầu đất nước
Tuyến đường sắt cao tốc Bắc – Nam dài 1.541km, có tổng mức đầu tư 67 tỷ USD, được kỳ vọng tăng cường kết nối giữa các trung tâm sản xuất ở phía Bắc và các trung tâm kinh tế ở phía Nam. Theo kế hoạch, những đoàn tàu có tốc độ 350km/h sẽ kết nối Hà Nội với TPHCM.
Nếu hoàn thành vào năm 2035 như mục tiêu đề ra, thời gian di chuyển bằng đường sắt giữa hai thành phố lớn nhất ở hai đầu đất nước sẽ được rút ngắn từ khoảng 30 giờ xuống còn khoảng 5 giờ. Dự án cũng được kỳ vọng góp phần giảm áp lực lên hệ thống giao thông đường bộ.
Khác với phần lớn các quốc gia Đông Nam Á, nơi thủ đô đồng thời là thành phố lớn nhất, Việt Nam có hai trung tâm trọng lực là Hà Nội và TPHCM. Chính vì vậy, nhu cầu di chuyển giữa hai thành phố diễn ra thường xuyên, từ các nhà quản lý, khách du lịch đến người dân.
Hiện nay, giao thông đường bộ giữa hai đầu đất nước chủ yếu dựa vào hệ thống đường cao tốc, trong khi mạng lưới đường sắt hiện hữu được xây dựng từ thời Pháp thuộc.
Tập trung chuẩn bị cho dự án
Được biết, Bộ Xây dựng đã tổ chức một loạt cuộc họp về dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam trong tuần này, trong đó tập trung vào các bước chuẩn bị cho quá trình triển khai. Bộ cho biết đang tìm kiếm các nhà thầu thực hiện khảo sát, lập báo cáo môi trường và nghiên cứu khả thi.
Tại cuộc họp vào ngày 10/9, các nội dung được tập trung thảo luận gồm những yêu cầu công nghệ cao, trong đó có hệ thống kỹ thuật số phục vụ định tuyến và chuyển mạch đường ray. Ở giai đoạn hiện tại, công tác chuẩn bị chủ yếu xoay quanh xây dựng dân dụng và thiết kế dự án, thay vì các quyết định liên quan đến phương tiện vận chuyển hoặc hệ thống vận hành.
Theo Bộ trưởng Xây dựng – Trần Hồng Minh nhấn mạnh yêu cầu bám sát tiến độ và cho biết: “Chúng ta phải cố gắng thực hiện [dự án] theo đúng các mốc tiến độ đã đề ra”, đồng thời nhấn mạnh “phải nỗ lực để khởi công dự án vào tháng 12 năm 2027”.
Mốc thời gian này đã trở thành một trong những mục tiêu quan trọng của dự án sau khi kế hoạch khởi công trước đó được điều chỉnh chậm lại khoảng một năm.
Song song tuyến đường sắt kết nối Trung Quốc
Trong khi chuẩn bị cho tuyến đường sắt cao tốc Bắc – Nam, Việt Nam cũng đang thúc đẩy một dự án đường sắt hợp tác với Trung Quốc. Tuyến đường bắt đầu từ biên giới hai nước, đi qua Lào Cai, Hà Nội và kết nối với Hải Phòng, một trong những cảng biển quan trọng của Việt Nam.
Tuy nhiên, dự án đang gặp chậm trễ tại hai nhà ga do công tác giải phóng mặt bằng. Theo Bộ Xây dựng, việc xây dựng 15 nhà ga khác dự kiến bắt đầu trong quý IV/2026.
Tháng trước, Quốc hội đã tăng ngân sách cho dự án lên 289.000 tỷ đồng, tương đương 11 tỷ USD, từ mức 203.000 tỷ đồng được phân bổ trong năm 2025.
Được biết, hai dự án đường sắt này, cùng với hai dự án liên quan của Trung Quốc, nằm trong nhóm những sáng kiến hạ tầng lớn mà Việt Nam đang thúc đẩy nhằm hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10%.
Đường sắt trở thành tâm điểm đầu tư hạ tầng
Sự quan tâm đối với lĩnh vực đường sắt không còn giới hạn trong khu vực nhà nước. Vingroup (tập đoàn tư nhân lớn nhất Việt Nam) từng xem xét tham gia dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam trước khi chuyển trọng tâm sang các đề xuất đường sắt đô thị và tàu điện ngầm tại Hà Nội và TPHCM.
Có thể thấy, việc đồng thời thúc đẩy tuyến đường sắt cao tốc Bắc – Nam và tuyến đường sắt kết nối với Trung Quốc cho thấy đường sắt đang trở thành một phần quan trọng trong kế hoạch phát triển hạ tầng của Việt Nam. Một dự án hướng tới kết nối hai trung tâm kinh tế lớn nhất đất nước, trong khi dự án còn lại tăng cường kết nối từ biên giới phía Bắc với Hà Nội và Hải Phòng.
Nếu các mốc tiến độ được giữ vững, tháng 12/2027 sẽ đánh dấu bước chuyển quan trọng, đưa dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam từ giai đoạn chuẩn bị sang triển khai xây dựng.
Mục tiêu cuối cùng được đặt ra là năm 2035, khi hành trình đường sắt giữa Hà Nội và TPHCM, vốn mất khoảng 30 giờ, được kỳ vọng rút ngắn xuống còn khoảng 5 giờ.
