Chợ giá – Người tiêu dùng Việt Nam tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu Đông Nam Á về mức độ lạc quan đối với triển vọng kinh tế trong năm 2026, dù niềm tin đã suy giảm nhẹ so với năm trước. Đằng sau tâm lý tích cực này, áp lực chi phí sinh hoạt, những bất ổn từ kinh tế toàn cầu cùng nỗi lo về khả năng bảo đảm tài chính trong dài hạn đang khiến các hộ gia đình có xu hướng thận trọng hơn trong các quyết định chi tiêu và đầu tư.
Việt Nam dẫn đầu Đông Nam Á về niềm tin tiêu dùng
Theo Nghiên cứu Tâm lý Người tiêu dùng ASEAN thường niên do Ngân hàng UOB (Singapore) thực hiện, Việt Nam tiếp tục dẫn đầu Đông Nam Á về mức độ lạc quan của người tiêu dùng trong năm 2026, với 63 điểm. Dù giảm 4 điểm so với năm trước, chỉ số này vẫn cao hơn 9 điểm so với mức trung bình 54 điểm của toàn khu vực.

Chỉ số Tâm lý Người tiêu dùng UOB ASEAN được xây dựng dựa trên đánh giá của người dân về tình hình kinh tế hiện tại, triển vọng trong tương lai và điều kiện tài chính cá nhân. Nghiên cứu năm nay được thực hiện thông qua khảo sát trực tuyến 5.000 người trong độ tuổi 18-65 tại Indonesia, Malaysia, Singapore, Thái Lan và Việt Nam, trong tháng 5 và tháng 6/2026.
Đáng chú ý, dù tâm lý tiêu dùng có phần suy giảm, niềm tin của người Việt Nam vào triển vọng kinh tế hiện tại và tương lai vẫn duy trì ở mức 84%. Kết quả này được hỗ trợ bởi những diễn biến kinh tế tích cực của Việt Nam trong nửa đầu năm nay, cho thấy người dân vẫn đặt nhiều kỳ vọng vào triển vọng phát triển của nền kinh tế.
Tuy nhiên, bức tranh lạc quan này cũng đi kèm những lo ngại ngày càng lớn về các rủi ro trước mắt, đặc biệt là chất lượng môi trường sống và áp lực chi phí sinh hoạt. Điều này cho thấy niềm tin vào triển vọng kinh tế dài hạn không đồng nghĩa với việc người tiêu dùng ít chịu sức ép hơn trong đời sống hàng ngày.
Cụ thể, biến đổi khí hậu, thiên tai và ô nhiễm tiếp tục là những vấn đề khiến người Việt Nam quan tâm nhất, với 65% người tham gia khảo sát đề cập, tăng 4 điểm phần trăm so với năm 2025.
Trong khi đó, lo ngại về chi phí sinh hoạt tăng cao tăng mạnh 8 điểm phần trăm, lên 62%. Những quan ngại về chi phí sinh hoạt gia đình và môi trường địa chính trị toàn cầu cùng ghi nhận tỷ lệ 60%, lần lượt tăng 10 và 8 điểm phần trăm so với năm trước.
Sức ép này cũng thể hiện rõ trong thói quen chi tiêu của các hộ gia đình. Người tiêu dùng đang phải dành nhiều ngân sách hơn cho những nhu cầu thiết yếu, thay vì chỉ tập trung vào các khoản chi tiêu tùy ý.
Trong đó, chi phí tiện ích ghi nhận mức tăng ròng lớn nhất, đạt 16%. Chi tiêu cho giáo dục và chăm sóc sức khỏe cùng tăng 15%, trong khi ngân sách dành cho thực phẩm tăng 14%.
Ông Paul Kim – Trưởng bộ phận dịch vụ tài chính cá nhân tại UOB Việt Nam nhận định, việc Việt Nam tiếp tục dẫn đầu khu vực về tâm lý lạc quan phản ánh niềm tin của người tiêu dùng vào triển vọng tăng trưởng dài hạn của đất nước.
Tuy nhiên, theo ông, kết quả khảo sát cũng cho thấy người tiêu dùng đang ngày càng có sự cân nhắc và kỷ luật hơn trong quản lý tài chính khi phải thích ứng với môi trường kinh tế phức tạp.
Bên cạnh đó, ông cũng nhấn mạnh việc duy trì sự cân bằng giữa niềm tin vào triển vọng tương lai và quản lý tài chính thận trọng sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với các hộ gia đình. Đây là cách giúp người dân chủ động ứng phó với những áp lực trước mắt, đồng thời không bỏ lỡ các cơ hội trong dài hạn.
Người Việt coi trọng sự thịnh vượng của gia đình
Không chỉ cho thấy niềm tin đối với triển vọng kinh tế, nghiên cứu của UOB còn hé lộ những quan niệm riêng của người Việt Nam về sự giàu có và cách họ đưa ra các quyết định tài chính. So với xu hướng chung tại Đông Nam Á, người Việt có xu hướng đánh giá sự thịnh vượng không đơn thuần qua giá trị tài sản hay khả năng tự do tài chính, mà còn gắn với trách nhiệm gia đình và sự bảo đảm cho tương lai.
Được biết, có tới 37% người tham gia khảo sát tại Việt Nam cho rằng đáp ứng được nhu cầu gia đình và thực hiện những nguyện vọng trong tương lai là tiêu chí quan trọng nhất để đánh giá sự giàu có. Hai tiêu chí tiếp theo là có sức khỏe tốt, hạnh phúc và sở hữu một mức tài sản nhất định, cùng được 34% người được hỏi lựa chọn.
Kết quả này cho thấy, quan niệm về sự thịnh vượng của người Việt có sự gắn kết chặt chẽ với chất lượng cuộc sống và khả năng chăm lo cho những người thân trong gia đình. Đây cũng là điểm khác biệt so với xu hướng phổ biến trong khu vực, nơi tự do tài chính hoặc mục tiêu không có nợ thường được xem là những thước đo quan trọng về sự giàu có.
Bên cạnh cách nhìn nhận về tài sản, mức độ chủ động của người Việt trong các quyết định tài chính cũng là điểm đáng chú ý.
Theo khảo sát, có tới 85% người Việt Nam sẵn sàng thảo luận về vấn đề tài sản, cao hơn mức trung bình 80% của ASEAN. Đáng chú ý, khoảng 8/10 người tham gia cho biết họ trực tiếp giữ vai trò quyết định chính đối với các khoản đầu tư và mua sắm lớn. Trong khi đó, tỷ lệ trung bình của khu vực đối với hai nội dung này lần lượt là 69% và 64%.
Xu hướng chủ động cũng thể hiện qua việc tìm kiếm sự tư vấn chuyên môn. Có 40% người được hỏi tại Việt Nam cho biết họ làm việc với các cố vấn tài chính, cao hơn đáng kể so với mức trung bình 32% của khu vực.
Đối với các quyết định đầu tư, niềm tin tiếp tục là yếu tố có ảnh hưởng lớn. Uy tín của tổ chức tài chính và mức lợi nhuận kỳ vọng cùng được 32% người tham gia khảo sát lựa chọn là những tiêu chí quan trọng hàng đầu.
Những kết quả này cho thấy, người tiêu dùng Việt Nam ngày càng quan tâm đến việc quản lý và gia tăng tài sản một cách chủ động. Không chỉ chú trọng lợi nhuận, họ còn đề cao độ tin cậy của các tổ chức tài chính, chất lượng tư vấn và hiệu quả của từng quyết định đầu tư.
Công nghệ thay đổi cách người Việt quản lý tiền
Cùng với xu hướng chủ động hơn trong quản lý tài sản, người tiêu dùng Việt Nam cũng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số vào các hoạt động tài chính cá nhân. Từ theo dõi chi tiêu, kiểm soát dòng tiền đến tìm kiếm cơ hội đầu tư, các công cụ kỹ thuật số ngày càng trở thành trợ thủ quen thuộc của nhiều người.
Theo nghiên cứu của UOB, có tới 85% người tiêu dùng Việt Nam sử dụng các công cụ kỹ thuật số để cập nhật thông tin tài chính, theo dõi chi tiêu, quản lý dòng tiền và đầu tư.
Trong hoạt động đầu tư, ngân hàng số là nền tảng được lựa chọn phổ biến nhất, với tỷ lệ 42%. Các ngân hàng truyền thống đứng tiếp theo với 38%, trong khi các công ty bảo hiểm chiếm 34%.
Đáng chú ý, trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đang dần trở thành một kênh tham khảo trong quá trình tìm hiểu và đưa ra quyết định tài chính. Khoảng 31% người tiêu dùng Việt Nam cho biết họ sử dụng AI để tìm kiếm thông tin liên quan đến lĩnh vực này.
Trong đó, so sánh các sản phẩm ngân hàng là ứng dụng phổ biến nhất (38%). Tiếp đến là tìm kiếm thông tin và tài liệu tài chính, với tỷ lệ 33%.
Dù vậy, việc AI ngày càng hiện diện trong các hoạt động tài chính không đồng nghĩa người tiêu dùng sẵn sàng giao phó những quyết định quan trọng cho công nghệ này. Niềm tin dành cho AI vẫn có khoảng cách nhất định so với con người và các tổ chức tài chính truyền thống.
Cụ thể, có 72% người Việt Nam tin tưởng các công cụ hỗ trợ bằng AI sẽ hành động vì lợi ích tài chính tốt nhất của họ. Tuy nhiên, mức độ tin cậy dành cho gia đình và bạn bè cao hơn, đạt 82%. Các cố vấn tài chính và quản lý tài sản nhận được tỷ lệ tin tưởng 77%, trong khi các ngân hàng chính đạt 76%.
Những con số này cho thấy, AI đang ngày càng trở thành công cụ hữu ích trong việc tìm kiếm, so sánh và xử lý thông tin tài chính, giúp người tiêu dùng có thêm cơ sở trước khi đưa ra lựa chọn. Tuy nhiên, khi liên quan đến những quyết định quan trọng về tài sản, sự tin tưởng dành cho con người và các tổ chức tài chính có uy tín vẫn giữ vai trò đáng kể.
Tiết kiệm tăng nhưng lo ngại về tài chính dài hạn
Dù phải đối mặt với áp lực chi phí sinh hoạt và những bất ổn từ kinh tế toàn cầu, người tiêu dùng Việt Nam vẫn thể hiện sự tự tin đáng kể trong việc quản lý tài chính cá nhân.
Theo khảo sát của UOB, có tới 92% người tham gia cho biết họ tự tin vào khả năng quản lý tài chính của mình. Đáng chú ý, có 89% cho biết tiết kiệm được hơn 10% thu nhập mỗi tháng, tăng 7 điểm phần trăm so với năm 2025.
Khả năng chủ động ứng phó với những tình huống bất ngờ cũng được cải thiện. Có 92% người được hỏi cho biết đã xây dựng quỹ dự phòng khẩn cấp, cho thấy việc chuẩn bị nguồn tài chính để đối phó với các rủi ro phát sinh ngày càng được chú trọng.
Dù vậy, sự tự tin trong quản lý tiền bạc hàng ngày chưa đồng nghĩa với cảm giác an tâm về nền tảng tài chính dài hạn.
Khảo sát ghi nhận tỷ lệ người cho rằng, mình có bảo hiểm đầy đủ giảm 6 điểm phần trăm so với năm trước, xuống còn 76%. Tỷ lệ tin rằng các khoản đầu tư hiện tại đủ đáp ứng nhu cầu nghỉ hưu và những mục tiêu dài hạn khác cũng giảm 7 điểm phần trăm, còn 69%.
Dù tích cực tiết kiệm và chủ động xây dựng quỹ dự phòng, người tiêu dùng vẫn còn những băn khoăn về khả năng bảo đảm tài chính trong tương lai. Khoảng cách giữa sự tự tin trong quản lý chi tiêu trước mắt và mức độ an tâm về các mục tiêu dài hạn vẫn là vấn đề đáng chú ý.
Có thể thấy, kết quả khảo sát của UOB phản ánh hai mặt trong tâm lý người tiêu dùng Việt Nam năm 2026. Một mặt, niềm tin vào triển vọng kinh tế vẫn cao nhất Đông Nam Á; mặt khác, áp lực chi phí sinh hoạt, biến động toàn cầu và những lo ngại về an toàn tài chính dài hạn ngày càng hiện rõ.












