F&B Việt Nam trở thành thị trường năng động nhất Đông Nam Á

Phản hồi: 1

Chợ giá – Với nguồn nguyên liệu nông sản phong phú, năng lực sản xuất ngày càng mở rộng và sức mua nội địa tăng lên, Việt Nam đang trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các doanh nghiệp, nhà đầu tư và nhà mua hàng thực phẩm quốc tế. Thị trường thực phẩm và đồ uống (F&B) trong nước cũng nổi lên như một trong những thị trường năng động nhất Đông Nam Á. Dù sở hữu nhiều lợi thế về nguồn cung và sản xuất, nhưng ngành thực phẩm Việt Nam vẫn đứng trước bài toán nâng cao giá trị gia tăng, chuyển từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Nông sản Việt Nam có lợi thế, nhưng giá trị gia tăng còn thấp 

Tại triển lãm SIAL Vietnam 2026 lần đầu tiên được tổ chức ở TPHCM tuần trước, ông Henri Tân (Giám đốc điều hành SIAL Network – ASEAN và Ấn Độ) đánh giá, Việt Nam là một trong những thị trường thực phẩm và ẩm thực năng động nhất Đông Nam Á. Theo ông, nền tảng sản xuất nông nghiệp lớn, ngành chế biến thực phẩm ngày càng phát triển cùng sức mua nội địa mở rộng đang giúp Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các nhà mua hàng quốc tế.

fb viet nam
Doanh nghiệp thực phẩm Việt Nam trước cơ hội nâng tầm thương hiệu trên thị trường quốc tế

Hiện, Việt Nam đang là nhà cung cấp quan trọng trên thị trường thế giới đối với nhiều mặt hàng như cà phê, thủy sản, gạo, hạt điều, trái cây nhiệt đới và gia vị. Những lợi thế này giúp doanh nghiệp trong nước có cơ hội tiếp cận các đối tác đang tìm kiếm nguồn cung chất lượng, ổn định. Dù vậy, thu hút sự quan tâm của người mua mới chỉ là bước khởi đầu. Để chuyển lợi thế sản xuất thành doanh thu và lợi nhuận cao hơn, doanh nghiệp cần đầu tư mạnh hơn vào công nghệ chế biến, phát triển sản phẩm, kiểm soát chất lượng và xây dựng thương hiệu.

Và một trong những hạn chế lớn của ngành thực phẩm Việt Nam là giá trị thu về từ khâu sản xuất nguyên liệu vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Nhiều doanh nghiệp vẫn chủ yếu xuất khẩu nông sản thô hoặc sơ chế, trong khi những công đoạn có khả năng tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn như chế biến sâu, phát triển thương hiệu, tiếp thị và phân phối chưa được khai thác đầy đủ.

Theo tiến sĩ Đinh Thế Hiển – Giám đốc Viện Nghiên cứu Tin học và Kinh tế Ứng dụng cho biết, nguyên liệu thô chỉ chiếm khoảng 5-10% tổng giá trị trong chuỗi cung ứng thực phẩm, trong khi khâu phân phối và bán lẻ có thể chiếm tới 50-70%.

Những tỷ lệ này cho thấy dư địa gia tăng giá trị của doanh nghiệp Việt Nam không chỉ nằm ở việc mở rộng diện tích canh tác hay tăng sản lượng xuất khẩu. Cơ hội lớn hơn còn đến từ khả năng tham gia sâu vào các công đoạn sau sản xuất, từ chế biến, đóng gói đến xây dựng hệ thống phân phối, qua đó giữ lại phần giá trị lớn hơn trong chuỗi cung ứng.

Yêu cầu của nhà mua hàng quốc tế ngày càng khắt khe

Cùng với cơ hội mở rộng thị trường, doanh nghiệp thực phẩm Việt Nam cũng phải đối mặt với những yêu cầu ngày càng cao từ các nhà mua hàng quốc tế. Bên cạnh giá thành và khả năng cung ứng sản lượng lớn, đối tác còn đòi hỏi doanh nghiệp chứng minh được nguồn gốc nguyên liệu, khả năng truy xuất xuất xứ, chất lượng đồng đều và việc tuân thủ các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, phát triển bền vững.

Theo ông Henri Tân, những nhóm sản phẩm như thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhẹ đóng gói, thực phẩm ăn liền và đồ uống đặc sản đang mở ra cơ hội mới cho doanh nghiệp Việt Nam. Điều này cho thấy doanh nghiệp có thể mở rộng danh mục sản phẩm, thay vì chỉ tập trung vào những mặt hàng xuất khẩu truyền thống.

Dù vậy, với các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), sản phẩm tốt chưa đủ để bảo đảm khả năng thâm nhập thị trường quốc tế. Các đơn vị còn phải nắm rõ quy định nhập khẩu, tìm hiểu thị hiếu người tiêu dùng, lựa chọn nhà phân phối phù hợp và xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài với những nhà mua hàng đáng tin cậy.

Đây cũng là những rào cản không nhỏ đối với doanh nghiệp có quy mô hạn chế. Việc đầu tư công nghệ sản xuất, đáp ứng các chứng nhận quốc tế và thiết lập mạng lưới phân phối ở nước ngoài thường đòi hỏi nguồn vốn lớn, trong khi không phải doanh nghiệp nào cũng đủ tiềm lực để thực hiện đồng thời những yêu cầu này.

Ngành cà phê muốn thoát khỏi vị thế nhà cung cấp nguyên liệu

Và ngành cà phê là một trong những ví dụ rõ nét cho yêu cầu chuyển đổi mô hình xuất khẩu, từ cung ứng nguyên liệu thô sang phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn.

Việt Nam hiện có vị thế lớn trong sản xuất và cung ứng cà phê toàn cầu. Tuy nhiên, bài toán đặt ra trong giai đoạn tới không chỉ là duy trì sản lượng xuất khẩu, mà còn phải nâng cao năng lực chế biến, phát triển thương hiệu nội địa và mở rộng sức cạnh tranh tại những phân khúc có giá trị cao.

Theo ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam (VICOFA), cho biết một trong những ưu tiên của ngành trong 5 năm tới là nâng cao vị thế của cà phê Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành cần đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ chế biến tiên tiến, nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới, đồng thời xây dựng những thương hiệu cà phê Việt Nam đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Ông Hải cho rằng, định hướng trọng tâm là phát huy lợi thế sản xuất sẵn có, song song với nâng cao chất lượng, tính bền vững và giá trị gia tăng của sản phẩm. Qua đó, người trồng cà phê và doanh nghiệp có thể giữ lại phần giá trị lớn hơn, thay vì chủ yếu phụ thuộc vào hoạt động bán nguyên liệu.

Bên cạnh năng lực cung ứng số lượng lớn, việc phát triển những dòng sản phẩm mang đặc trưng riêng của từng vùng trồng cũng được xem là lợi thế để cà phê Việt Nam thu hút thêm người mua quốc tế.

Bên cạnh đó, ông Hải cũng đánh giá các triển lãm chuyên ngành như SIAL Vietnam là cơ hội để doanh nghiệp cà phê trong nước giới thiệu sản phẩm mới, tìm kiếm đối tác và kết nối trực tiếp với các nhà nhập khẩu nước ngoài.

Câu chuyện của ngành cà phê đã phản ánh bài toán chung của nông sản Việt Nam: lợi thế về nguồn nguyên liệu sẽ khó chuyển hóa thành sức mạnh cạnh tranh dài hạn nếu thiếu công nghệ chế biến, năng lực nghiên cứu phát triển sản phẩm và chiến lược xây dựng thương hiệu bài bản.

Thương hiệu Việt tìm đường vào các thị trường khó tính

Không chỉ cà phê, một số doanh nghiệp thực phẩm trong nước cũng đang tìm hướng tạo dấu ấn trên thị trường quốc tế bằng cách kết hợp nguồn nguyên liệu bản địa với công nghệ chế biến và phát triển những dòng sản phẩm có bản sắc riêng.

Bà Bùi Hồng Hạnh – nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành hãng sản xuất sô cô la Việt Nam Legendary Chocolatier cho biết, doanh nghiệp đã sử dụng cacao trong nước kết hợp với các nguyên liệu địa phương để tạo ra những dòng socola mang hương vị đặc trưng.

Sản phẩm của công ty hiện được xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Canada, Đài Loan và Hồng Kông (Trung Quốc). Doanh nghiệp cũng đang tìm kiếm cơ hội mở rộng hoạt động tại thị trường Bắc Mỹ và châu Âu.

Dù đã có mặt tại nhiều thị trường nước ngoài, hành trình xây dựng thương hiệu vẫn đặt ra không ít thách thức. Theo bà Hạnh, doanh nghiệp phải giải quyết đồng thời bài toán nhận diện thương hiệu, đáp ứng những yêu cầu khác nhau của từng thị trường và cạnh tranh với các thương hiệu quốc tế đã có chỗ đứng lâu năm.

Điều này đòi hỏi nhà sản xuất vừa duy trì mức giá hợp lý, bảo đảm chất lượng ổn định, vừa tạo ra sự khác biệt đủ rõ để thuyết phục người tiêu dùng lựa chọn một thương hiệu mới.

Để nâng cao khả năng cạnh tranh, Legendary Chocolatier tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, công nghệ sản xuất cũng như hệ thống kiểm soát chất lượng. Doanh nghiệp đồng thời chú trọng thiết kế sản phẩm và bao bì mang dấu ấn văn hóa Việt Nam, qua đó tạo bản sắc riêng khi tiếp cận người tiêu dùng nước ngoài.

Trường hợp này cho thấy, xây dựng thương hiệu thực phẩm trên thị trường quốc tế không đơn thuần là đưa tên tuổi doanh nghiệp ra nước ngoài. Nhà sản xuất còn phải duy trì chất lượng đồng đều, đáp ứng quy định về an toàn thực phẩm, minh bạch nguồn gốc nguyên liệu và từng bước tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Đặc biệt, danh tiếng của ẩm thực Việt Nam chưa đủ để bảo đảm các thương hiệu thực phẩm trong nước được thị trường quốc tế đón nhận. Muốn cạnh tranh lâu dài, doanh nghiệp vẫn phải chứng minh năng lực thông qua chất lượng, giá thành, khả năng cung ứng và sự khác biệt thực chất của sản phẩm.

Triển lãm quốc tế mở thêm cơ hội kết nối

Từ góc nhìn của các doanh nghiệp nước ngoài, Việt Nam cũng đang nổi lên như một thị trường giàu tiềm năng nhờ sức mua nội địa gia tăng và vai trò ngày càng lớn trong mạng lưới cung ứng thực phẩm khu vực.

Bà Barbara Jankiewicz – Giám đốc phát triển kinh doanh tại công ty tư vấn MDelta có trụ sở tại Ba Lan, nhận định quy mô tiêu dùng trong nước cùng vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng thực phẩm khu vực đang mở ra nhiều cơ hội kinh doanh cho các doanh nghiệp quốc tế.

Được thành lập tại Paris (Pháp) năm 1964, SIAL Network là mạng lưới tổ chức triển lãm chuyên ngành thực phẩm tại nhiều thị trường trên thế giới. Và phiên bản đầu tiên tại Việt Nam diễn ra từ ngày 11 đến 14/11, kết hợp với Triển lãm Thực phẩm Việt Nam 2026 tại TPHCM.

Theo ông Henri Tân, thông qua mạng lưới kết nối quốc tế, SIAL có thể hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) của Việt Nam tìm hiểu thị trường nước ngoài, tiếp cận trực tiếp các nhà mua hàng và mở rộng cơ hội hợp tác với những đối tác tiềm năng.

Tuy nhiên, việc gặp gỡ và thiết lập những mối liên hệ ban đầu chưa đồng nghĩa với khả năng hình thành các hợp đồng thương mại lâu dài. Doanh nghiệp vẫn phải chứng minh năng lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, duy trì chất lượng sản phẩm đồng đều và bảo đảm khả năng cung ứng với mức giá cạnh tranh.

Ở chiều ngược lại, việc tham gia các triển lãm quốc tế cũng giúp nhà sản xuất trong nước nắm bắt rõ hơn những thay đổi trong thị hiếu và nhu cầu tiêu dùng toàn cầu. Đây là cơ sở để doanh nghiệp điều chỉnh danh mục sản phẩm, nâng cao năng lực cạnh tranh và lựa chọn phương thức tiếp cận thị trường phù hợp hơn.

Về dài hạn, bài toán của ngành thực phẩm Việt Nam không chỉ dừng ở việc gia tăng kim ngạch xuất khẩu hay mở rộng số lượng thị trường. Quan trọng hơn, doanh nghiệp cần từng bước thoát khỏi mô hình chủ yếu xuất khẩu nông sản thô, chuyển sang chế biến sâu, làm chủ những công đoạn có giá trị gia tăng cao và xây dựng thương hiệu đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Việc kết hợp lợi thế về nguồn nguyên liệu với đầu tư công nghệ, nâng cao tiêu chuẩn sản xuất và phát triển hệ thống phân phối sẽ giúp Việt Nam cải thiện vị thế trong chuỗi giá trị thực phẩm toàn cầu. Qua đó, giá trị từ hoạt động sản xuất nông nghiệp không chỉ được mở rộng về quy mô mà còn có thể chuyển hóa thành doanh thu, lợi nhuận lớn hơn cho doanh nghiệp và thu nhập tốt hơn cho người nông dân.

Screenshot 10

Thanh Tâm

Thanh Tâm là Biên tập viên, phóng viên với hơn 5 năm kinh nghiệm trong mảng tài chính tại Chợ Giá. Phạm vi đưa tin của cô tập trung vào thị trường tài chính Quốc tế. Cô luôn theo dõi biến động thị trường ngoại hối (Foreign Exchange Market), vàng & kim loại đá quý.