Người Mỹ bắt đầu thắt chặt chi tiêu do giá cả leo thang

Chợ giá – Dữ liệu từ CNBC và Liên đoàn Bán lẻ Quốc gia Mỹ (NRF) công bố ngày 11/11 cho thấy chi tiêu bán lẻ tháng 10 chỉ tăng 0,2% so với tháng trước – mức thấp nhất gần một năm – do giá cả leo thang buộc người mua hàng phải cân nhắc kỹ hơn, dù mùa Halloween và các đợt khuyến mãi sớm dịp lễ cuối năm phần nào giữ doanh số không rơi sâu hơn.

Tổng chi tiêu bán lẻ đã điều chỉnh theo mùa của Mỹ đạt 561,7 tỷ USD trong tháng 10, tăng 3,6% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên mức tăng 0,2% so với tháng 9 là con số thấp nhất kể từ tháng 11/2025, phát đi tín hiệu rằng sức mua đang chậm lại rõ rệt.

Chi tiêu bán lẻ lõi — không tính nhà hàng — nhích 0,3% so với tháng trước, đạt 454,2 tỷ USD, cao hơn 3,4% so với một năm trước đó. Dữ liệu được tổng hợp từ khoảng 120 triệu thẻ ghi nợ và tín dụng thông qua công ty Affinity Solutions, khiến đây trở thành một trong những nguồn theo dõi chi tiêu thẻ lớn nhất nước Mỹ.

“Các hộ gia đình đang quản lý ngân sách rất cẩn thận, canh thời điểm khuyến mãi và sự kiện giảm giá để tận dụng từng đồng. Các nhà bán lẻ cũng liên tục tung ưu đãi và giá hợp lý nhằm giữ cho hàng thiết yếu và quà tặng dịp lễ vừa túi tiền” — CEO Liên đoàn Bán lẻ Quốc gia Mỹ Matthew Shay cho biết.

Xét theo ngành, 9 trong 11 nhóm hàng vẫn tăng so với cùng kỳ. Dẫn đầu là điện tử và thiết bị gia dụng với mức tăng 9,3% trong 12 tháng. Các hãng công nghệ đã nâng giá nhiều sản phẩm từ MacBook tới Xbox do chi phí chip nhớ tăng vọt giữa cơn bùng nổ trí tuệ nhân tạo.

Ở chiều ngược lại, nhóm nội thất và đồ gia dụng giảm 0,2% trong tháng 10, kéo theo mức sụt 2,6% tính trên cơ sở 12 tháng. Nguyên nhân chính là thị trường nhà ở đóng băng khi lãi suất thế chấp tiếp tục leo thang, khiến nhu cầu mua sắm đồ nội thất co lại.

Nhóm hàng giải trí gồm dụng cụ thể thao, nhạc cụ và sách cũng giảm 0,4% so với cùng kỳ, dù có nhích nhẹ so với tháng 9. Diễn biến này cho thấy người tiêu dùng đang ưu tiên các khoản thiết yếu hơn là chi tiêu tùy ý.

Dữ liệu bán lẻ được công bố chỉ một ngày sau khi Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) cho biết chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 10 tăng 0,4% so với tháng trước — cao hơn một chút so với dự báo của giới kinh tế. Lạm phát dai dẳng đang bào mòn sức mua thực tế của các hộ gia đình, vốn đóng góp phần lớn vào tổng sản lượng kinh tế Mỹ.

Cũng trong ngày 10/11, khảo sát của Liên đoàn Doanh nghiệp Nhỏ Độc lập Quốc gia (NFIB) cho thấy 37% doanh nghiệp nhỏ có kế hoạch tăng giá trong ba tháng tới — tỷ lệ cao nhất kể từ tháng 7/2022, thời điểm kinh tế Mỹ hứng chịu cú sốc giá năng lượng do xung đột Nga – Ukraine.

Lạm phát và chi phí sinh hoạt cũng là mối quan tâm hàng đầu của cử tri trong cuộc bầu cử giữa kỳ tuần trước, kết quả bầu cử đã tạo ra một trong những cuộc chuyển giao quyền lực chính trị lớn nhất lịch sử Mỹ gần đây.

Với người tiêu dùng Việt Nam, diễn biến chi tiêu tại Mỹ có ảnh hưởng gián tiếp qua kênh xuất khẩu. Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, nên khi người Mỹ thắt chặt hầu bao, đơn hàng từ các nhà nhập khẩu có thể giảm, đặc biệt với nhóm nội thất, đồ gỗ và hàng tiêu dùng tùy ý.

Nếu lạm phát Mỹ tiếp tục neo cao và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) giữ lãi suất điều hành ở mức hiện tại hoặc nâng thêm, đồng USD sẽ duy trì sức mạnh, gây áp lực lên tỷ giá VND và chi phí nhập khẩu nguyên liệu đầu vào của doanh nghiệp Việt Nam. Sức mua tại Mỹ khi đó tiếp tục suy yếu, kéo theo nhu cầu nhập khẩu giảm.

Ở chiều ngược lại, nếu giá cả hạ nhiệt và Fed phát tín hiệu nới lỏng, sức chi tiêu của người Mỹ sẽ hồi phục, đơn hàng xuất khẩu từ Việt Nam có cơ hội tăng trở lại, đồng thời áp lực tỷ giá cũng giảm bớt.

Thanh Tùng (theo CNBC)

Thanh Tùng