Cục Thống kê Lao động Mỹ dự kiến công bố chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 10 vào ngày 10/11, với dự báo lạm phát toàn phần tăng 0,3% và lạm phát lõi tăng 0,2% so với tháng trước, chậm hơn tháng 9 nhưng vẫn cho thấy áp lực giá cả chưa hạ nhiệt khi lạm phát đang lan sang các lĩnh vực ngoài tầm ảnh hưởng trực tiếp của thuế quan và giá dầu.
Giá xăng tại Mỹ giảm hơn 4% trong tháng 10, theo dữ liệu của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), giúp người tiêu dùng bớt gánh nặng sau khi giá tại trạm bơm tăng hơn một USD một gallon (khoảng 3,8 lít) trong suốt năm qua. Tuy nhiên, các quan chức Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ngày càng lo ngại rằng áp lực giá ở những nơi khác trong nền kinh tế khó kiềm chế hơn dự kiến.
Theo dự báo đồng thuận của Dow Jones, CPI toàn phần tháng 10 tăng 0,3% so với tháng trước, còn lạm phát lõi — loại trừ thực phẩm và năng lượng — tăng 0,2%. Cả hai chỉ số đều chậm lại so với mức tăng lần lượt 0,6% và 0,3% của tháng 9, song vẫn phản ánh giá cả tiếp tục đi lên.
Báo cáo tháng 10 sẽ không có số liệu so với cùng kỳ năm trước. Lý do là đợt đóng cửa chính phủ cách đây một năm khiến Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) không thu thập đủ dữ liệu để lập chỉ số hoàn chỉnh làm gốc so sánh.
Ngân hàng Bank of America tự nội suy dữ liệu cho giai đoạn bị thiếu và ước tính lạm phát toàn phần theo năm ở mức 3,8%, lạm phát lõi 2,7% — mỗi chỉ số cao hơn 0,1 điểm phần trăm so với tháng 9 và đều vượt xa mục tiêu 2% của Fed.
Phát biểu tại một sự kiện ở Chicago hôm 9/11, Chủ tịch Fed chi nhánh Chicago Austan Goolsbee thừa nhận lạm phát đang trở thành mối bận tâm lớn nhất của ngân hàng trung ương, trong bối cảnh thị trường lao động tiến gần mức toàn dụng.
“Chúng tôi đi khắp nơi trong địa hạt này, tất cả những gì nghe được là về chi phí — chi phí kinh doanh, chi phí sinh hoạt. Chúng tôi phải đối mặt với thực tế rằng mặt trận chi phí và lạm phát đang thất bại,” ông Goolsbee nói.
Theo ông Goolsbee, đợt lạm phát hiện tại đang diễn biến trái với kỳ vọng thông thường về các cú sốc cung và thuế quan. Lạm phát đáng lẽ đã hạ nhiệt, nhưng thực tế giá cả đang tăng ở nhiều lĩnh vực dịch vụ vốn không liên quan trực tiếp đến giá dầu hay thuế quan của Tổng thống Donald Trump và cuộc chiến tại Iran.
Một nhân tố mới đang đổ thêm dầu vào lửa: làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI). Ông Goolsbee nhận định hoạt động đầu tư quy mô lớn này tạo ra nhu cầu khổng lồ về nhân công xây dựng, điện năng và thiết bị, bắt đầu mang dáng dấp của “quá nhiệt cầu kiểu cổ điển”.
“Cuộc xây dựng trung tâm dữ liệu AI, theo quan sát của tôi, đang trông giống kiểu cầu quá nóng truyền thống hơn là cú sốc cung,” ông nói thêm. Dù AI hứa hẹn nâng cao năng suất trong dài hạn, giai đoạn đầu tư ồ ạt hiện tại lại đang góp phần đẩy giá lên.
Fed đã giữ nguyên lãi suất điều hành tại cuộc họp tháng 10. Tuy nhiên, thị trường đang phản ánh xác suất hơn 80% rằng ngân hàng trung ương sẽ nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản tại cuộc họp tháng 12, theo dữ liệu CME FedWatch.
Ông Goolsbee — người không có quyền biểu quyết tại Uỷ ban Thị trường mở Liên bang (FOMC) năm nay nhưng sẽ có vào năm 2027 — không tiết lộ quan điểm cá nhân về việc nâng lãi suất tiếp. Dù vậy, ông nhấn mạnh tình hình hiện tại có thể đòi hỏi hành động.
“Tư duy truyền thống là: Hành động mạnh tay sớm, đừng bao giờ để nền kinh tế quá nhiệt, bởi một khi đã quá nhiệt, việc xử lý sẽ cực kỳ đau đớn,” ông Goolsbee cảnh báo.
Diễn biến lạm phát tại Mỹ ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách lãi suất của Fed, qua đó tác động đến dòng vốn và tỷ giá tại các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam. Lãi suất quỹ liên bang neo cao khiến chênh lệch lãi suất USD – VND giãn rộng, gây áp lực lên tỷ giá và buộc Ngân hàng Nhà nước cân nhắc các công cụ điều hành linh hoạt hơn.
Nếu CPI tháng 10 ra cao hơn dự báo, khả năng Fed nâng lãi suất vào tháng 12 sẽ gần như chắc chắn, đẩy đồng USD mạnh thêm và gia tăng sức ép lên các đồng tiền châu Á. Ở chiều ngược lại, nếu lạm phát lõi hạ nhiệt rõ rệt hơn kỳ vọng, thị trường có thể giảm đặt cược vào khả năng Fed nâng lãi suất, giúp giảm bớt áp lực tỷ giá và tạo dư địa nới lỏng tiền tệ cho các nền kinh tế phụ thuộc xuất khẩu như Việt Nam.
Hải Yến (theo CNBC)
