Chợ giá – Chi phí vay vốn bằng USD gia tăng đang thúc đẩy một số tập đoàn và ngân hàng Việt Nam tìm kiếm nguồn tài trợ từ các thị trường trái phiếu châu Á, thông qua những đồng tiền như won Hàn Quốc, đô la Singapore và yên Nhật Bản. Kênh huy động vốn mới giúp doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn tài chính, đáp ứng nhu cầu đầu tư dài hạn, dù vẫn phải đối mặt với không ít thách thức về rủi ro tỷ giá và khả năng tiếp cận thị trường.
Doanh nghiệp Việt tìm nguồn vốn mới ngoài thị trường trái phiếu USD
Việc Vingroup phát hành trái phiếu bằng đồng won Hàn Quốc, cùng động thái Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (SHB) huy động vốn bằng đô la Singapore, đã cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đang từng bước mở rộng tìm kiếm nguồn vốn ngoài thị trường trái phiếu USD vốn giữ vai trò chủ đạo.
Theo The Business Times, xu hướng này xuất hiện khi chi phí vay bằng USD ngày càng tăng, trong khi nhu cầu vốn của doanh nghiệp và ngân hàng tiếp tục gia tăng. Mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số cũng kéo theo nhu cầu đầu tư lớn, tạo thêm áp lực lên các kênh huy động vốn truyền thống.
Ông Đỗ Lê Thanh Đạt – Phó giám đốc phụ trách xếp hạng và nghiên cứu tại VIS Rating nhận định, phát hành trái phiếu bằng các ngoại tệ khác USD không đơn thuần là giải pháp tình thế để thay thế nguồn vốn bằng đồng bạc xanh.
Ông nói: “Chúng tôi xem việc phát hành trái phiếu nước ngoài không phải bằng USD là một bước mở rộng cấu trúc ban đầu về khả năng tiếp cận thị trường, chứ không chỉ là một sự thay thế tạm thời cho thị trường trái phiếu lợi suất cao bằng USD, mặc dù khối lượng phát hành và giá cả vẫn sẽ mang tính chu kỳ”.
Cũng theo vị chuyên gia này, lợi ích quan trọng hơn là khả năng tiếp cận các nguồn vốn dài hạn bổ sung, nhất là khi nguồn vốn trong nước khan hiếm. Doanh nghiệp cần vốn để đầu tư, mở rộng hoạt động, trong khi các ngân hàng cần nguồn tài trợ ổn định nhằm đáp ứng nhu cầu tăng trưởng tín dụng, trong đó có hoạt động cho vay các dự án hạ tầng.
Dù vậy, cơ hội tiếp cận thị trường trái phiếu nước ngoài bằng các đồng tiền khác USD được dự báo trước mắt vẫn chủ yếu dành cho những tập đoàn và ngân hàng lớn. Đây là nhóm có hồ sơ tín dụng tốt hơn, mạng lưới nhà đầu tư đã được thiết lập và năng lực quản lý rủi ro tỷ giá, tái cấp vốn tương đối tốt.
Vingroup, SHB mở đường huy động vốn bằng ngoại tệ châu Á
Theo Seoul Economic Daily, Vingroup được cho là đã huy động 230 tỷ won (tương đương khoảng 160 triệu USD), tại thị trường Hàn Quốc vào ngày 30/10. Lô trái phiếu có kỳ hạn 3 năm, lãi suất 8% và kèm quyền mua lại trước hạn sau 2 năm.
Thương vụ này tiếp nối nghị quyết được hội đồng quản trị Vingroup thông qua hồi tháng 8, về kế hoạch huy động tối đa 455 tỷ won thông qua phát hành trái phiếu không chuyển đổi có bảo đảm, theo hình thức riêng lẻ dành cho nhà đầu tư Hàn Quốc trong nửa cuối năm nay.
Trước đó, Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (SHB) cũng đã phát hành trái phiếu xã hội bằng đô la Singapore với tổng trị giá 229 triệu SGD (tương đương 177 triệu USD). Đây là thương vụ đầu tiên thuộc loại hình này của một tổ chức phát hành Việt Nam.
Trong đó, ngân hàng huy động 129 triệu SGD thông qua trái phiếu kỳ hạn 3 năm, lãi suất 2,9%/năm và 100 triệu SGD qua trái phiếu kỳ hạn 5 năm, lãi suất 3,15%/năm.
Và cơ hội tiếp cận nguồn vốn quốc tế của Việt Nam cũng được cải thiện sau khi Cơ quan Xếp hạng và Thông tin Đầu tư Nhật Bản (R&I) nâng xếp hạng tín nhiệm quốc gia lên mức BBB- vào tháng 10. Đây là lần đầu tiên một tổ chức xếp hạng tín nhiệm đưa Việt Nam vào nhóm có mức xếp hạng đầu tư.
Các nhà phân tích nhận định, việc được nâng hạng có thể giúp Chính phủ và những doanh nghiệp lớn có liên kết với Nhà nước tiếp cận thuận lợi hơn nguồn vốn từ các tổ chức tài chính Nhật Bản. Trong đó, trái phiếu Samurai phát hành bằng đồng yên tại Nhật Bản là một kênh có thể được khai thác.
Xu hướng huy động vốn bằng các đồng tiền châu Á cũng đang xuất hiện tại một số doanh nghiệp trong khu vực. Tháng 6/2026, Singapore Airlines huy động 1,5 tỷ nhân dân tệ thông qua trái phiếu Dim sum phát hành ngoài Trung Quốc đại lục. Trước đó, vào tháng 10/2025, ngân hàng CIMB của Malaysia đã phát hành trái phiếu Panda trị giá 3 tỷ nhân dân tệ tại Trung Quốc.
Trong tháng 7/2026, doanh nghiệp hạ tầng viễn thông Integrasi Jaringan Ekosistem của Indonesia cũng huy động 21,4 tỷ yên thông qua trái phiếu Samurai tại Nhật Bản.
Theo ông Quan Trọng Thanh – Trưởng bộ phận nghiên cứu tại Ngân hàng Đầu tư Maybank Việt Nam, doanh nghiệp trong nước nên cân nhắc những thị trường huy động vốn thay thế, trong đó có Trung Quốc. Ông cho rằng, nguồn vốn tại thị trường này có thể có chi phí thấp hơn so với vay bằng USD.
Dù vậy, những yếu tố nhạy cảm về chính trị, trong đó có lo ngại về mức độ phụ thuộc vào nguồn vốn Trung Quốc, cùng với việc nhà quản lý Việt Nam ưu tiên các đồng tiền có tính thanh khoản quốc tế cao như USD, có thể khiến doanh nghiệp cân nhắc thận trọng trước khi lựa chọn kênh huy động này.
Vay bằng ngoại tệ khác chưa chắc rẻ hơn
Việc tiếp cận các thị trường tiền tệ thay thế giúp tổ chức phát hành đa dạng hóa nguồn vốn, mở rộng nhóm nhà đầu tư và có thêm cơ hội kéo dài kỳ hạn vay. Quan trọng hơn, doanh nghiệp có thể giảm sự phụ thuộc vào một thị trường tài chính duy nhất.
Dù vậy, lãi suất danh nghĩa thấp hơn không đồng nghĩa tổng chi phí huy động vốn cũng giảm.
Theo ông Đỗ Lê Thanh Đạt cho rằng, việc so sánh chi phí vay cần được tính toán trên cơ sở tổng thể, quy đổi theo đồng tiền tạo ra dòng tiền của tổ chức phát hành. Các yếu tố cần xem xét bao gồm chi phí phòng ngừa rủi ro tỷ giá, bảo lãnh và phát hành, thay vì chỉ căn cứ vào mức lãi suất ghi trên trái phiếu.
Một báo cáo hồi tháng 10 của FiinRatings ước tính trái phiếu USD kỳ hạn 5 năm của một tập đoàn hàng đầu Việt Nam có thể có lãi suất khoảng 8,45%, thấp hơn mức 10,8% của trái phiếu bất động sản trong nước bằng đồng Việt Nam.
Tuy nhiên, khi tính thêm chi phí chuyển đổi và phòng ngừa rủi ro tỷ giá USD/VND, mức chi phí có thể tăng thêm tới 3,34 điểm phần trăm. Khi đó, tổng chi phí vay vốn lên khoảng 11,8%, thậm chí cao hơn lãi suất trái phiếu trong nước.
Thực tế này đã đặt ra thách thức với những doanh nghiệp có phần lớn doanh thu bằng đồng Việt Nam nhưng phải thanh toán nợ bằng ngoại tệ. Nếu tỷ giá biến động bất lợi, khoản tiết kiệm có được từ lãi suất thấp hơn có thể nhanh chóng bị xóa bỏ.
Theo FiinRatings nhận định, huy động vốn bằng ngoại tệ có thể hấp dẫn trên lý thuyết, nhưng không phải lúc nào cũng mang lại lợi thế về chi phí trong thực tế.
Bên cạnh rủi ro tỷ giá, mặt bằng lãi suất tại Mỹ cũng tác động đến sức hấp dẫn của các khoản vay quốc tế. FiinRatings cảnh báo lãi suất cao tại Mỹ có thể khiến kênh huy động vốn này kém cạnh tranh hơn cho đến năm 2027.
Trong tháng 9, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã tăng lãi suất chuẩn thêm 0,25 điểm phần trăm, đưa phạm vi lãi suất lên 3,75-4%. Các nhà hoạch định chính sách khi đó cũng phát tín hiệu về khả năng tiếp tục tăng lãi suất thêm một lần trước khi năm 2026 kết thúc.
Tuy nhiên, một trở ngại khác đến từ xếp hạng tín nhiệm quốc gia. Ba tổ chức xếp hạng hàng đầu thế giới gồm S&P, Moody’s và Fitch hiện vẫn đánh giá Việt Nam dưới mức đầu tư. Điều này hạn chế khả năng tiếp cận một bộ phận nhà đầu tư tổ chức toàn cầu, đồng thời khiến bên cho vay đòi hỏi mức lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro.
Theo FiinRatings, trần xếp hạng tín nhiệm quốc gia ở mức Ba2/BB+ cũng giới hạn dư địa giảm thêm chi phí huy động vốn.
Dù vậy, doanh nghiệp vẫn có thể cải thiện xếp hạng trái phiếu thông qua các biện pháp bảo lãnh và tăng cường tín dụng, qua đó tiếp cận nhóm nhà đầu tư rộng hơn. Chẳng hạn, trái phiếu bằng đô la Singapore của SHB được S&P Global Ratings xếp hạng AA nhờ bảo lãnh từ Cơ sở Bảo lãnh và Đầu tư Tín dụng của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB). Cơ chế này góp phần giúp ngân hàng huy động vốn với mức lãi suất cố định thấp hơn.
Thị trường trái phiếu quốc tế của Việt Nam còn nhiều dư địa
Dù những thương vụ phát hành gần đây thu hút sự chú ý, quy mô thị trường trái phiếu quốc tế của Việt Nam vẫn khá khiêm tốn so với nhiều quốc gia trong khu vực.
Theo số liệu do AsianBondsOnline tổng hợp, dư nợ trái phiếu ngoại tệ của Việt Nam giảm từ 4,1 tỷ USD năm 2022 xuống còn 2,6 tỷ USD năm 2025. Mức này thấp hơn nhiều so với Thái Lan, với 23,5 tỷ USD, và Indonesia, đạt 151,4 tỷ USD trong cùng năm.
Và Việt Nam cũng chưa phát hành trái phiếu chính phủ quốc tế kể từ thương vụ trị giá 1 tỷ USD vào năm 2014. Vì vậy, việc thiếu một chuẩn tham chiếu trái phiếu chính phủ nước ngoài còn hiệu lực khiến doanh nghiệp trong nước gặp khó khăn hơn trong việc định giá các đợt phát hành quốc tế.
Tuy nhiên, một số tín hiệu gần đây lại cho thấy hoạt động huy động vốn từ nước ngoài đang có thêm động lực. Hiện, chính phủ Việt Nam đang cân nhắc khả năng trở lại thị trường trái phiếu quốc tế. Trong kế hoạch vay nợ công năm 2026, trái phiếu chính phủ nước ngoài cũng đã được đưa vào danh mục các nguồn vốn tiềm năng.
Được biết, trong tháng 9, Bộ Tài chính đã tổ chức một buổi giới thiệu không chính thức với các nhà đầu tư quốc tế nhằm thăm dò nhu cầu thị trường. Dù vậy, các quan chức nhấn mạnh chưa có kế hoạch phát hành ngay lập tức.
Ở khối doanh nghiệp, trái phiếu USD vẫn là kênh huy động vốn quốc tế chủ yếu. SeABank từng huy động 150 triệu USD tại Singapore vào tháng 11/2025. Vingroup cũng phát hành 325 triệu USD vào tháng 12/2025 và thêm 350 triệu USD vào tháng 4/2026. Cả hai đợt trái phiếu của tập đoàn này đều được niêm yết tại Vienna.
Một số thương vụ mới cũng đang được cân nhắc. Vietcombank được cho là xem xét phát hành trái phiếu ra nước ngoài lần đầu tiên, trong khi HDBank dự kiến huy động tối đa 500 triệu USD thông qua đợt phát hành trái phiếu quốc tế, dự kiến giao dịch tại London.
Theo Báo cáo Thị trường Vốn châu Á năm 2025 của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), trái phiếu USD chiếm 85% tổng lượng phát hành trái phiếu doanh nghiệp phi tài chính bằng ngoại tệ tại châu Á trong giai đoạn 2014-2024, tăng so với mức 80% của giai đoạn 2000-2013.
Ông Đạt nhận định, trái phiếu USD vẫn là chuẩn tham chiếu quan trọng, đồng thời giúp doanh nghiệp tiếp cận mạng lưới nhà đầu tư toàn cầu. Chính vì vậy, các thị trường tiền tệ trong khu vực nên được xem là kênh bổ sung, giúp giảm sự phụ thuộc vào một nguồn vốn duy nhất, thay vì thay thế hoàn toàn nguồn vốn trong nước hoặc nguồn vốn bằng USD.
Với quy mô thị trường trái phiếu quốc tế còn khiêm tốn, đa dạng hóa đồng tiền và thị trường huy động có thể mở ra thêm dư địa cho doanh nghiệp Việt Nam trong dài hạn. Dù vậy, hiệu quả của chiến lược này vẫn phụ thuộc vào khả năng kiểm soát rủi ro tỷ giá, chi phí bảo lãnh và năng lực tiếp cận nhà đầu tư của từng tổ chức phát hành.
