CHỢ GIÁ – Đồng đô la Úc suy yếu đang làm gia tăng áp lực chi phí đối với người dân nước này, từ những chuyến du lịch nước ngoài đến các khoản mua sắm hàng ngày như nhiên liệu, thiết bị điện tử và hàng hóa thiết yếu. Khi nội tệ mất giá, doanh nghiệp phải chi nhiều đô la Úc hơn để nhập khẩu hàng hóa, tạo thêm sức ép lên giá cả và ngân sách của các hộ gia đình vốn đã phải thắt chặt chi tiêu.
Vì sao đồng đô la Úc giảm giá?
Theo số liệu tham chiếu của Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA), đồng đô la Úc giảm từ mức 70,14 cent Mỹ vào ngày 5/11 xuống còn 69 cent Mỹ vào ngày 6/11, tương đương mất khoảng 1,6% chỉ trong một ngày. Bên cạnh đó, đồng tiền này cũng suy yếu so với một số đồng tiền chủ chốt khác.
Đà giảm trên nối tiếp đợt bán tháo mạnh trong tuần qua, đưa đô la Úc xuống mức thấp nhất kể từ tháng 3. Diễn biến này không chỉ phản ánh sự thay đổi trong kỳ vọng chính sách tiền tệ mà còn làm dấy lên lo ngại về tác động đến giá hàng hóa nhập khẩu và lạm phát trong nước.
Áp lực giảm giá xuất phát từ sự kết hợp giữa triển vọng lãi suất thay đổi và tâm lý thận trọng trên thị trường tài chính toàn cầu.
Được biết, vào ngày 3/11, RBA đã nâng lãi suất cơ bản lên 4,85%. Thông thường, việc tăng lãi suất có thể hỗ trợ đồng nội tệ nhờ làm gia tăng sức hấp dẫn của các tài sản định giá bằng đồng tiền đó. Nhưng lần này, phản ứng của thị trường lại diễn ra theo chiều hướng ngược lại.
Và nguyên nhân chủ yếu nằm ở cách giới đầu tư đánh giá những bước đi tiếp theo của ngân hàng trung ương. Quyết định tăng lãi suất với tỷ lệ phiếu thuận và phiếu chống 6/3 khiến thị trường nghiêng về nhận định chu kỳ thắt chặt tiền tệ của Úc có thể sắp kết thúc.
Trong khi đó, số liệu việc làm của Mỹ tốt hơn dự báo củng cố kỳ vọng Fed có thể tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt, thậm chí tăng lãi suất vào năm tới. Sự khác biệt trong triển vọng lãi suất giữa hai nền kinh tế giúp USD gia tăng lợi thế so với đô la Úc.
Ngoài ra, diễn biến kém tích cực của thị trường chứng khoán toàn cầu cũng thúc đẩy nhà đầu tư chuyển sang những tài sản được xem là an toàn hơn, trong đó có USD. Vốn nhạy cảm với biến động của thị trường hàng hóa và khẩu vị rủi ro toàn cầu, đồng đô la Úc chịu sức ép đáng kể khi tâm lý đầu tư trở nên thận trọng.
Giá các mặt hàng xuất khẩu chủ lực như dầu mỏ và đồng suy yếu cũng gây bất lợi cho đồng tiền này. Diễn biến trên có thể ảnh hưởng đến triển vọng thương mại và nguồn thu xuất khẩu của Úc, qua đó làm giảm nhu cầu đối với đồng nội tệ.
Hàng nhập khẩu có thể đắt đỏ hơn
Và tác động trực tiếp nhất của việc đồng đô la Úc mất giá chính là làm suy giảm sức mua đối với hàng hóa nhập khẩu.
Khi đồng nội tệ đổi được ít ngoại tệ hơn, các doanh nghiệp Úc phải bỏ ra nhiều tiền hơn để thanh toán cùng một đơn hàng nhập khẩu, ngay cả khi nhà cung cấp nước ngoài không điều chỉnh giá bán.
Chẳng hạn, với một sản phẩm có giá 100 USD, số tiền người mua tại Úc phải chi trả sẽ thay đổi đáng kể tùy theo tỷ giá:
| Tỷ giá đô la Úc | Giá trị quy đổi |
| 75 cent Mỹ | 133,33 AUD |
| 70 cent Mỹ | 142,86 AUD |
| 69 cent Mỹ | 144,93 AUD |
| 65 cent Mỹ | 153,85 AUD |
(Giá trị minh họa, chưa bao gồm phí vận chuyển, thuế và chi phí chuyển đổi ngoại tệ)
Có thể thấy, nếu tỷ giá giảm từ 70 cent Mỹ xuống 65 cent Mỹ, giá quy đổi của một mặt hàng trị giá 100 USD sẽ tăng khoảng 7,7% tính bằng đô la Úc.
Áp lực này có thể lan tới nhiều nhóm hàng hóa phục vụ đời sống hằng ngày, từ điện thoại, máy tính, phụ tùng ô tô đến quần áo, thiết bị gia dụng và các sản phẩm nhập khẩu khác.
Không chỉ hàng hóa, các khoản thanh toán dịch vụ bằng ngoại tệ cũng có thể trở nên đắt đỏ hơn. Chẳng hạn, phí đăng ký phần mềm và các dịch vụ trực tuyến quốc tế sẽ tăng khi quy đổi sang đồng đô la Úc.
Mua hàng trên Temu, Amazon có thể tốn kém hơn
Việc đồng đô la Úc suy yếu cũng làm gia tăng áp lực đối với hoạt động mua sắm trực tuyến xuyên biên giới, đặc biệt trên các nền tảng thương mại điện tử như Temu và Amazon.
Dù vậy, điều này không đồng nghĩa giá bán của tất cả sản phẩm trên những nền tảng này sẽ lập tức tăng lên.
Các nhà bán hàng có thể điều chỉnh giá niêm yết, mức giảm giá hoặc phí vận chuyển để bù đắp biến động tỷ giá. Một số doanh nghiệp cũng có khả năng giữ nguyên giá trong một thời gian nhờ lượng hàng tồn kho đã nhập trước đó hoặc các hợp đồng phòng ngừa rủi ro ngoại hối.
Đối với hàng hóa sản xuất tại Trung Quốc, tỷ giá giữa đô la Úc và nhân dân tệ cũng đóng vai trò quan trọng. Việc đồng tiền Úc suy yếu so với cả USD và nhân dân tệ cho thấy sức mua của người tiêu dùng nước này đang chịu áp lực trên nhiều kênh thanh toán quốc tế, chứ không chỉ với một đồng tiền.
Tuy nhiên, người tiêu dùng có thể chưa cảm nhận ngay tác động khi thanh toán. Mức tăng giá thực tế còn phụ thuộc vào chính sách định giá của từng nhà bán hàng và thời điểm doanh nghiệp nhập bổ sung hàng hóa.
Các nhà bán lẻ trong nước cũng phải đối mặt với áp lực tương tự. Khi chi phí nhập khẩu tăng, doanh nghiệp buộc phải cân nhắc giữa việc tăng giá bán, chấp nhận biên lợi nhuận thấp hơn hoặc tìm cách tiết giảm các khoản chi phí khác.
Giá nhiên liệu có thể tạo hiệu ứng lan rộng
Và một trong những kênh tác động đáng chú ý của biến động tỷ giá đến chi phí sinh hoạt chính là thị trường năng lượng. Hiện, dầu thô và nhiều sản phẩm dầu mỏ trên thị trường quốc tế đều được định giá bằng USD. Chính vì vậy, khi đồng đô la Úc suy yếu, chi phí quy đổi các mặt hàng này sang đồng nội tệ có thể tăng, ngay cả khi giá dầu thế giới không biến động.
Áp lực này đặc biệt đáng chú ý đối với những doanh nghiệp sử dụng nhiều nhiên liệu như vận tải, logistics, nông nghiệp và xây dựng. Khi chi phí nhiên liệu tăng, các đơn vị vận tải có thể phải điều chỉnh giá dịch vụ. Chi phí giao hàng và vận chuyển hàng hóa cao hơn cũng có thể được chuyển một phần sang người tiêu dùng thông qua giá bán lẻ.
Không chỉ nhiên liệu, thiết bị, máy móc và linh kiện nhập khẩu phục vụ sản xuất cũng có nguy cơ tăng giá. Điều này khiến tác động từ tỷ giá có thể lan rộng hơn phạm vi hàng hóa nhập khẩu trực tiếp, gây thêm áp lực lên chi phí hoạt động của nhiều lĩnh vực trong nền kinh tế.
Dù vậy, tỷ giá không phải yếu tố duy nhất quyết định giá nhiên liệu tại các trạm xăng. Giá bán trong nước còn phụ thuộc vào chi phí lọc dầu, vận chuyển, thuế và mức độ cạnh tranh giữa các nhà cung cấp.
RBA đối mặt bài toán khó trong kiểm soát lạm phát
Và đồng đô la Úc suy yếu kéo dài có thể khiến nhiệm vụ kiểm soát lạm phát của Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA) trở nên khó khăn hơn.
Một mặt, lãi suất cao giúp hạn chế chi tiêu và nhu cầu trong nước, qua đó giảm áp lực tăng giá. Mặt khác, đồng nội tệ mất giá lại khiến hàng hóa nhập khẩu và nguyên liệu đầu vào trở nên đắt đỏ hơn, làm gia tăng chi phí đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Trong tuyên bố tháng 11, RBA đã đề cập đến áp lực lạm phát trên diện rộng, tăng trưởng kinh tế chậm lại và xu hướng doanh nghiệp chuyển một phần chi phí gia tăng sang người tiêu dùng. Giá nhiên liệu tăng cũng được xác định là yếu tố có thể kéo theo mặt bằng giá của nhiều hàng hóa và dịch vụ khác.
Nghiên cứu của RBA cũng cho thấy, biến động tỷ giá thường tác động khá rõ đến giá hàng nhập khẩu, nhưng ảnh hưởng đến chỉ số giá tiêu dùng nói chung thường nhỏ hơn và xuất hiện với độ trễ nhất định. Được biết, nguyên nhân là do giá bán lẻ còn chịu chi phối bởi nhiều yếu tố trong nước, như tiền lương, tiền thuê mặt bằng, chi phí vận chuyển và mức độ cạnh tranh giữa các doanh nghiệp.
Chính vì vậy, đồng đô la Úc giảm giá không đồng nghĩa tất cả hàng hóa và dịch vụ đều tăng giá theo cùng một tỷ lệ. Dù vậy, nếu xu hướng này kéo dài, chi phí nhập khẩu cao hơn có thể khiến quá trình đưa lạm phát trở lại mức thấp trở nên khó khăn hơn.
Điều này không đồng nghĩa RBA chắc chắn sẽ tiếp tục tăng lãi suất. Ngân hàng trung ương cần đánh giá đồng thời diễn biến giá cả, thị trường việc làm và tăng trưởng kinh tế, thay vì chỉ phản ứng trước một đợt biến động tỷ giá trong ngắn hạn.
Một số ngành kinh tế vẫn hưởng lợi từ đồng tiền yếu
Ở chiều ngược lại, việc đồng đô la Úc mất giá không chỉ đem lại những tác động tiêu cực mà còn tạo ra một số lợi thế cho nền kinh tế.
Các doanh nghiệp xuất khẩu nhận thanh toán bằng ngoại tệ có thể thu về nhiều đô la Úc hơn khi quy đổi doanh thu về nước. Đồng thời, hàng hóa và dịch vụ của Úc trở nên cạnh tranh hơn về giá trên thị trường quốc tế.
Ngành du lịch và giáo dục cũng có thể hưởng lợi khi chi phí du lịch, học tập tại Úc trở nên hấp dẫn hơn đối với du khách và sinh viên nước ngoài. Trong khi đó, các nhà sản xuất trong nước có thêm cơ hội cạnh tranh với hàng nhập khẩu, qua đó hỗ trợ hoạt động sản xuất và việc làm.
Dù vậy, những lợi ích này không phải lúc nào cũng thể hiện rõ rệt. Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu vẫn phụ thuộc vào máy móc, nhiên liệu và nguyên vật liệu nhập khẩu. Chi phí đầu vào tăng do đồng nội tệ suy yếu có thể bào mòn phần lợi nhuận gia tăng từ doanh thu ngoại tệ.
Ngoài ra, nếu đồng đô la Úc giảm giá do nhu cầu toàn cầu suy yếu, các nhà xuất khẩu cũng có thể chịu sức ép khi lượng đơn hàng và giá bán trên thị trường quốc tế đi xuống.
Ngân sách hộ gia đình chịu thêm sức ép
Mức độ ảnh hưởng của đồng đô la Úc mất giá đối với người dân phụ thuộc vào cơ cấu chi tiêu, công việc và danh mục tài sản của từng hộ gia đình.
Những người thường xuyên đi du lịch nước ngoài, mua sắm hàng nhập khẩu hoặc sử dụng các dịch vụ thanh toán bằng ngoại tệ có thể cảm nhận chi phí tăng nhanh hơn. Trong khi đó, các gia đình có ngân sách eo hẹp, ít tài sản đầu tư ở nước ngoài và phụ thuộc nhiều vào hàng hóa nhập khẩu có nguy cơ chịu sức ép lớn hơn khi sức mua suy giảm.
Ở chiều ngược lại, những người nắm giữ tài sản đầu tư ở nước ngoài và không sử dụng công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá có thể hưởng lợi khi giá trị tài sản quy đổi sang đô la Úc tăng lên, với giả định giá tài sản tính bằng ngoại tệ không thay đổi.
Dù vậy, khoản lợi ích này chưa chắc đủ bù đắp chi phí sinh hoạt gia tăng, đặc biệt đối với những gia đình phải dành phần lớn thu nhập cho các nhu cầu thiết yếu.
Về dài hạn, điều đáng quan tâm không chỉ là đồng đô la Úc giảm giá bao nhiêu trong một phiên giao dịch, mà còn là xu hướng này kéo dài trong bao lâu. Nếu tỷ giá sớm phục hồi, tác động đến giá bán lẻ có thể không quá lớn. Ngược lại, nếu đồng nội tệ tiếp tục suy yếu, nhà nhập khẩu, doanh nghiệp bán lẻ và các hộ gia đình sẽ phải đối mặt với áp lực điều chỉnh chi phí ngày càng lớn, trong khi nhiều người dân Úc vốn đã phải thắt chặt chi tiêu.
