Chợ giá – Những năng lực mới trong lĩnh vực thiết kế, phát triển và kiểm thử chip bán dẫn vừa được Viettel và FPT công bố, đã cho thấy bước tiến của Việt Nam trong nỗ lực xây dựng ngành công nghiệp bán dẫn nội địa và giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài. Dù đã từng bước khẳng định vị thế ở các khâu thiết kế, lắp ráp và kiểm thử, ngành bán dẫn Việt Nam vẫn còn thiếu một mắt xích quan trọng là nhà máy chế tạo tấm bán dẫn. Đây được xem là khoảng trống lớn trong quá trình hoàn thiện chuỗi năng lực sản xuất chip trong nước.
Viettel, FPT tăng tốc phát triển ngành bán dẫn Việt Nam
Ngày 3/11, Tập đoàn Viettel và Ủy ban Giải mã Chính phủ (GCC) đã công bố nền tảng bán dẫn bảo mật đầu tiên do Việt Nam tự phát triển, cùng chip bảo mật được sản xuất trên quy trình công nghệ 28 nanomet.
Cùng ngày, FPT cũng bắt đầu vận hành thử nghiệm cơ sở kiểm thử bán dẫn tại tỉnh Bắc Ninh, cách Hà Nội khoảng 30km về phía đông bắc. Cơ sở này có công suất thiết kế tối đa 300 triệu chip mỗi năm.
Các động thái trên cho thấy, doanh nghiệp Việt Nam đang từng bước mở rộng hoạt động sang nhiều công đoạn trong chuỗi cung ứng bán dẫn, từ thiết kế chip đến kiểm thử và đóng gói. Đây cũng là một phần trong nỗ lực của Chính phủ nhằm nâng cao năng lực nội địa trong lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược, vốn vẫn chịu sự chi phối lớn của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Được biết, vào đầu tháng 1, Viettel và FPT đã công bố kế hoạch hợp tác phát triển chip trí tuệ nhân tạo (AI) dành cho camera, máy bay không người lái và các thiết bị thông minh khác. Phạm vi hợp tác rộng hơn giữa hai tập đoàn bao gồm các hoạt động thiết kế, sản xuất, thử nghiệm và đóng gói bán dẫn.
Viettel cũng đang triển khai dự án xây dựng nhà máy chế tạo tấm bán dẫn đầu tiên của Việt Nam tại Hà Nội. Dự án đặt mục tiêu sản xuất thử nghiệm vào năm 2027 và đi vào vận hành đầy đủ vào năm 2030.
Viettel phát triển chip bảo mật phục vụ ứng dụng chiến lược
Được biết, chip bảo mật do Viettel phát triển mang tên VGC v1.0, tích hợp trực tiếp các thuật toán mã hóa do Việt Nam xây dựng vào phần cứng. Nhờ đó, thiết bị có thể thực hiện các tác vụ mã hóa và giải mã dữ liệu nhạy cảm mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào phần mềm.
Cách tiếp cận này nhằm tăng cường khả năng kiểm soát trong nước đối với dữ liệu nhạy cảm, đồng thời giải quyết những lo ngại về nguy cơ tồn tại lỗ hổng bảo mật trên các dòng chip nhập khẩu.
VGC v1.0 có 300 triệu bóng bán dẫn, được đặt trong gói chip kích thước 10 x 10mm và hướng đến các ứng dụng trong lĩnh vực chính phủ, quốc phòng. Theo các nhà phát triển, kết quả thử nghiệm cho thấy chip có tốc độ mã hóa và giải mã dữ liệu nhanh hơn khoảng 15 lần so với giải pháp chỉ sử dụng phần mềm để thực hiện các tác vụ tương tự.
Viettel cho biết, sản phẩm đã được triển khai trong các thiết bị lưu trữ USB bảo mật phục vụ cơ quan chính phủ và quốc phòng. Tập đoàn dự kiến mở rộng ứng dụng chip sang các hệ thống hỗ trợ chứng nhận chữ ký số quốc gia, hiện có hơn 2 triệu chứng chỉ số đang lưu hành.
Trong khi đó, nền tảng bán dẫn bảo mật do Viettel phối hợp với GCC phát triển sử dụng kiến trúc tập lệnh RISC-V theo tiêu chuẩn mở. Kiến trúc này cho phép các kỹ sư Việt Nam tự thiết kế, điều chỉnh bộ xử lý, đồng thời duy trì quyền kiểm soát đối với những quy trình cốt lõi trong thiết kế và kiểm chứng chip.
Bên cạnh đó, Viettel cũng cho biết đội ngũ kỹ sư của tập đoàn còn phát triển các biện pháp bảo vệ thiết kế chip trước khi chuyển giao cho nhà máy sản xuất bán dẫn, nhằm hạn chế nguy cơ rò rỉ thông tin và kỹ thuật đảo ngược.
Ngày 3/11, Viettel và GCC đã ký thỏa thuận xây dựng kế hoạch sản xuất hàng loạt chip VGC v1.0, đồng thời hợp tác phát triển nền tảng chip bảo mật đa lõi, tích hợp các thành phần mã hóa chuyên dụng. Hai bên cũng sẽ phối hợp thử nghiệm kỹ thuật và đào tạo kỹ sư bán dẫn.
Viettel đặt mục tiêu mở rộng năng lực thiết kế chip phục vụ cả lĩnh vực dân sự và quân sự, với các ứng dụng như trí tuệ nhân tạo (AI), viễn thông 6G, camera thông minh, máy bay không người lái và robot. Đây là một phần trong chiến lược giảm phụ thuộc vào nguồn cung bán dẫn nhập khẩu.
Theo ông Tào Đức Thắng – Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Viettel, nhấn mạnh: “Đến sau không có nghĩa là chấp nhận phụ thuộc vào người khác”.
Ông Thắng cho rằng, với chiến lược phù hợp, nguồn lực tập trung và cam kết lâu dài, Việt Nam có thể từng bước thu hẹp khoảng cách, tiến tới làm chủ những công nghệ có ý nghĩa chiến lược đối với đất nước.
Trước đó, vào tháng 10/2023, Viettel đã giới thiệu chip giao diện số 5G đầu tiên do tập đoàn tự thiết kế. Sản phẩm được phát triển để xử lý tín hiệu và các chức năng điều khiển tại các trạm gốc 5G.
FPT vận hành cơ sở kiểm thử chip tại Bắc Ninh
Cơ sở kiểm thử mới được FPT xây dựng trên nền tảng năng lực thiết kế bán dẫn mà doanh nghiệp đã phát triển trước đó, trong đó có các dòng chip chuyên dụng phục vụ ứng dụng Internet vạn vật (IoT) và trí tuệ nhân tạo (AI).
Việc đưa cơ sở vào vận hành thử nghiệm đánh dấu bước mở rộng hoạt động của FPT trên toàn chuỗi giá trị bán dẫn, đồng thời góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Được biết, nhà máy có diện tích 1.600 m2, đặt tại Khu công nghiệp Yên Phong II-C, với 6 dây chuyền kiểm thử được trang bị hệ thống tự động hóa. Các dây chuyền này đảm nhiệm việc đánh giá chức năng, chất lượng và độ tin cậy của chip.
Trong giai đoạn đầu, FPT dự kiến thực hiện đơn hàng kiểm thử chip đầu tiên cho một đối tác Hàn Quốc. Cơ sở được định hướng phục vụ cả các doanh nghiệp bán dẫn trong nước và quốc tế.
FPT cho biết, đội ngũ kỹ sư đang phát triển các chương trình kiểm thử tùy chỉnh theo từng thiết kế chip, đồng thời nghiên cứu ứng dụng AI để tự động hóa quy trình. Doanh nghiệp cũng lên kế hoạch mở rộng hoạt động sang các công nghệ kiểm thử và đóng gói tiên tiến hơn.
Ngoài mục tiêu sản xuất, cơ sở mới còn được kỳ vọng góp phần đào tạo nhân lực cho ngành bán dẫn. Các chương trình thực hành dành cho sinh viên dự kiến được triển khai từ tháng 12.
Chế tạo tấm bán dẫn vẫn là mắt xích còn thiếu
Việt Nam đang từng bước hình thành hệ sinh thái bán dẫn với sự tham gia của doanh nghiệp trong các công đoạn thiết kế, lắp ráp, kiểm thử và đóng gói chip. Trong lĩnh vực thiết kế, nhiều tập đoàn quốc tế như Marvell Technology, Synopsys và Renesas Electronics đã hiện diện tại thị trường Việt Nam.
Ở khâu lắp ráp và kiểm thử, những nhà đầu tư đáng chú ý gồm Intel, Amkor Technology của Mỹ và Hana Micron của Hàn Quốc.
Gần đây, Samsung Electronics đã công bố kế hoạch đầu tư lên tới 4,1 tỷ USD vào các cơ sở kiểm thử chip nhớ. Được biết, công ty con Samsung Electro-Mechanics cũng thông báo khoản đầu tư 1,9 tỷ USD để mở rộng sản xuất chất nền bán dẫn.
Trong khi đó, LG Innotek đang phát triển nhà máy sản xuất chất nền bán dẫn trị giá 1 tỷ USD tại thành phố cảng Hải Phòng.
Dù thu hút nhiều dự án ở các công đoạn khác nhau trong chuỗi cung ứng, Việt Nam hiện vẫn chưa có nhà máy chế tạo tấm bán dẫn.
Ngày 26/10, Reuters cho biết nhà máy sản xuất bán dẫn trị giá 1,3 tỷ USD của Viettel khó có khả năng đạt mục tiêu sản xuất vào năm 2027. Nguyên nhân là hoạt động xây dựng chưa được khởi động, trong khi đàm phán với nhà cung cấp thiết bị quang khắc ASML của Hà Lan vẫn chưa có kết quả.
Về phía mình, Viettel khẳng định dự án đang được triển khai đúng tiến độ.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, tính đến cuối năm 2025, Việt Nam có khoảng 60 doanh nghiệp thiết kế chip, 8 dự án đóng gói và kiểm thử bán dẫn cùng hơn 20 nhà cung cấp vật liệu, thiết bị phục vụ ngành này.
Chiến lược bán dẫn quốc gia đặt mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam có ít nhất 100 doanh nghiệp thiết kế chip, một nhà máy sản xuất quy mô nhỏ và 10 cơ sở đóng gói, kiểm định.
Xa hơn, đến năm 2050, hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam hướng tới quy mô 300 doanh nghiệp thiết kế chip, 3 nhà máy sản xuất và 20 cơ sở đóng gói, kiểm nghiệm.
