Chợ giá – Những biến động chính sách dưới thời Tổng thống Mỹ – Donald Trump đang góp phần làm lung lay niềm tin vào đồng USD, qua đó mở ra cơ hội đáng chú ý để đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc từng bước vươn lên như một kênh trú ẩn tài chính mới trong mắt giới đầu tư toàn cầu.
“Đặc quyền quá lớn” của USD đang bị thách thức
Khái niệm “đặc quyền quá lớn” – do Valéry Giscard d’Estaing đưa ra từ những năm 1960, từ lâu đã phản ánh vị thế thống trị của đồng USD trong hệ thống tài chính quốc tế.
Nhờ lợi thế này, Mỹ có thể duy trì mức vay nợ khổng lồ với chi phí thấp, thể hiện qua việc lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm hiện chỉ quanh mức 4,1%, ngay cả khi nợ công tiến sát mốc 40.000 tỷ USD.
Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, nền tảng của “đặc quyền” này đang dần bị bào mòn bởi hàng loạt yếu tố:
- Chính sách thuế quan cứng rắn
- Căng thẳng địa chính trị gia tăng tại Trung Đông
- Các động thái gây áp lực lên Cục Dự trữ Liên bang
- Chính sách đối ngoại khó lường của Washington
Dòng vốn rời khỏi tài sản Mỹ
Dữ liệu gần đây cũng cho thấy, lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ do các ngân hàng trung ương nước ngoài nắm giữ đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2012, trong đó lượng lưu ký tại Cục Dự trữ Liên bang New York hiện vào khoảng 2.700 tỷ USD.
Diễn biến này không chỉ phản ánh nhu cầu thanh khoản của các quốc gia, mà còn được xem là tín hiệu cho thấy niềm tin đối với các tài sản định giá bằng USD đang có dấu hiệu suy giảm.
Theo ông Russ Mould – Giám đốc đầu tư tại AJ Bell nhận định rằng, các nhà đầu tư đang buộc phải đánh giá lại luận điểm về “chủ nghĩa ngoại lệ của Mỹ” trong khi chính sách ngày càng trở nên khó đoán.
Trung Quốc nổi lên như một lựa chọn thay thế
Trong khi đó, Trung Quốc đang từng bước tận dụng cơ hội để nâng cao vai trò của đồng Nhân dân tệ trên thị trường tài chính quốc tế.
Theo ông Yu Lifeng từ Orient Golden Credit Rating, với tốc độ tăng trưởng khoảng 5% cùng khả năng kiểm soát chi phí năng lượng nhờ nguồn cung từ Nga và quan hệ với Iran, nền kinh tế Trung Quốc được đánh giá là ít chịu tác động từ biến động giá dầu hơn so với nhiều quốc gia khác.
Bên cạnh đó, trái phiếu chính phủ Trung Quốc (CGB) cũng đang nhận được sự quan tâm lớn khi hội tụ nhiều yếu tố hấp dẫn như mức tương quan thấp với thị trường toàn cầu, ít chịu ảnh hưởng từ các đợt rút vốn đột ngột và duy trì lợi suất thực ổn định trong dài hạn. Theo JPMorgan Asset Management cho rằng, đây là một trong số ít tài sản có khả năng “đa dạng hóa rủi ro” hiệu quả trong bối cảnh thị trường còn nhiều bất ổn.
Những rào cản lớn vẫn tồn tại
Dù tiềm năng gia tăng rõ rệt, con đường để đồng Nhân dân tệ trở thành một “nơi trú ẩn an toàn” ở quy mô toàn cầu vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề cốt lõi bao gồm mức độ minh bạch tài chính còn hạn chế, cơ chế kiểm soát vốn chặt chẽ, vai trò của thị trường trong hoạch định chính sách chưa thực sự nổi bật, cùng với sự phụ thuộc lớn vào khu vực doanh nghiệp nhà nước.
Đáng chú ý, cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài – lĩnh vực chiếm tới khoảng 70% tài sản của các hộ gia đình, tiếp tục được xem là rủi ro lớn đối với nền kinh tế.
Bên cạnh đó, áp lực giảm phát và nhu cầu tiêu dùng suy yếu cũng đang trở thành lực cản đáng kể đối với đà tăng trưởng.
“Con át chủ bài” của Bắc Kinh
Dù đối mặt với không ít thách thức, Trung Quốc vẫn sở hữu những lợi thế chiến lược đáng chú ý. Các chương trình như “Made in China 2025” đã góp phần thúc đẩy những bước tiến rõ rệt trong lĩnh vực công nghệ, với những ví dụ tiêu biểu như BYD (hãng xe điện vượt Tesla về doanh số toàn cầu) hay DeepSeek (công ty AI gây chú ý nhờ mô hình phát triển chi phí thấp).
Song song với đó, Kế hoạch 5 năm mới của Bắc Kinh cũng đặt trọng tâm vào việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa nhiều hơn vào tiêu dùng nội địa. Đây được xem là “lá chắn” quan trọng, giúp nền kinh tế tăng khả năng chống chịu trước các cú sốc từ bên ngoài.
Thế giới tài chính đa cực?
Các chuyên gia nhận định, thế giới có thể đang bước vào giai đoạn chuyển dịch từ hệ thống tài chính đơn cực sang đa cực. Theo Barclays, sự khác biệt trong chính sách tiền tệ của Trung Quốc – với dư địa nới lỏng lớn hơn so với các nền kinh tế phương Tây, đang tạo ra một “bối cảnh hoàn toàn khác biệt” đối với các nhà đầu tư.
Tuy vậy, để có thể thực sự thay thế vai trò của đồng USD, Bắc Kinh vẫn cần thực hiện hàng loạt cải cách quan trọng, bao gồm tự do hóa tỷ giá, tăng cường tính độc lập của ngân hàng trung ương, đẩy nhanh cải cách cấu trúc và củng cố niềm tin của nhà đầu tư quốc tế.
