Chợ giá – Mỹ đang chuẩn bị triển khai một vòng thuế nhập khẩu mới đối với khoảng 60 quốc gia sau khi mức thuế tạm thời 10% áp dụng trên phạm vi toàn cầu hết hiệu lực. Động thái này được dự báo sẽ tác động đáng kể đến các nền kinh tế xuất khẩu tại châu Á, đồng thời làm gia tăng bất ổn đối với thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Chính sách thuế mới sắp có hiệu lực
Theo kế hoạch của chính quyền Mỹ, mức thuế nhập khẩu tạm thời 10% đang áp dụng đối với phần lớn hàng hóa nhập khẩu sẽ hết hiệu lực từ ngày 24/7. Thay vào đó, Washington dự kiến triển khai cơ chế thuế mới với mức thuế từ 10% đến 12,5%, áp dụng đối với khoảng 60 quốc gia và vùng lãnh thổ trên cơ sở kết quả các cuộc điều tra liên quan đến lao động cưỡng bức.
Việc chuyển sang khuôn khổ thuế quan mới được thực hiện sau khi các mức thuế đối ứng từng được Tổng thống Trump công bố trong chương trình thương mại hồi đầu năm không được Tòa án Tối cao Mỹ chấp nhận. Trong khi đó, chính quyền Washington lựa chọn dựa trên các quy định của luật thương mại nhằm tạo nền tảng pháp lý vững chắc hơn cho việc triển khai các biện pháp thuế quan trong thời gian tới.
Theo giới quan sát, động thái này cho thấy Mỹ vẫn theo đuổi chiến lược bảo hộ thương mại, đồng thời giảm thiểu các rủi ro pháp lý so với việc sử dụng quyền khẩn cấp của tổng thống như trước đây.
Thuế quan mới của Mỹ gây sức ép lên các nền kinh tế châu Á
Nếu chính sách mới được triển khai đúng kế hoạch, các nền kinh tế châu Á được dự báo sẽ là nhóm chịu tác động đáng kể. Được biết, danh sách các quốc gia nằm trong phạm vi điều tra thương mại của Mỹ bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Việt Nam, Đài Loan, Singapore, Malaysia, Indonesia, Thái Lan, Campuchia, Bangladesh và Ấn Độ, cùng với nhiều nền kinh tế khác tại châu Âu và Bắc Mỹ.
Đối với những quốc gia có tỷ trọng xuất khẩu lớn sang Mỹ, việc thuế nhập khẩu tăng lên có thể làm suy giảm sức cạnh tranh của hàng hóa, đồng thời tạo thêm áp lực đối với hoạt động sản xuất, xuất khẩu và chuỗi cung ứng toàn cầu vốn đang trong quá trình tái cấu trúc.
Theo các chuyên gia, doanh nghiệp xuất khẩu sẽ phải đối mặt với chi phí gia tăng, trong khi nhiều tập đoàn đa quốc gia có thể tiếp tục điều chỉnh chiến lược đầu tư và dịch chuyển sản xuất nhằm giảm thiểu rủi ro từ các hàng rào thương mại.
Trong những tuần gần đây, chính quyền Tổng thống Trump cũng tiếp tục phát đi tín hiệu cứng rắn về chính sách thương mại. Ngày 21/7, Mỹ công bố áp thuế 50% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Canada, sau khi trước đó áp thuế 25% đối với một số mặt hàng từ Brazil. Những động thái này được giới quan sát đánh giá là cho thấy Washington vẫn coi thuế quan là công cụ quan trọng để bảo vệ lợi ích kinh tế và thúc đẩy các mục tiêu trong đàm phán thương mại.
Cùng với đó, Mỹ đang tiến hành nhiều cuộc điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, tập trung vào các vấn đề như lao động cưỡng bức, dư thừa năng lực sản xuất, sở hữu trí tuệ và an ninh quốc gia. Theo giới phân tích cho rằng, việc sử dụng Mục 301 giúp chính quyền Mỹ có cơ sở pháp lý linh hoạt hơn để triển khai các biện pháp thuế quan có mục tiêu, thay vì áp dụng các chính sách đánh thuế trên diện rộng.
Áp lực từ kinh tế trong nước
Dù tiếp tục theo đuổi lập trường cứng rắn về thương mại, chính quyền Mỹ vẫn phải cân nhắc những tác động đối với nền kinh tế trong nước. Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông cùng những biến động trên thị trường năng lượng đã đẩy giá nhiên liệu tại Mỹ tăng trở lại, làm gia tăng lo ngại về lạm phát và chi phí sinh hoạt.
Kết quả khảo sát do Focaldata thực hiện cho Financial Times cho thấy, có hơn hai phần ba số cử tri được hỏi chưa hài lòng với cách chính quyền xử lý vấn đề chi phí sinh hoạt. Theo ông Michael Smart – Giám đốc điều hành Rock Creek Global Advisors, sức ép từ môi trường chính trị và người tiêu dùng có thể khiến Washington thận trọng hơn khi xem xét mở rộng các biện pháp thuế quan.
Trên thực tế, trong suốt thời gian qua, chính quyền Mỹ đã miễn hoặc giảm thuế đối với một số mặt hàng tiêu dùng thiết yếu như thịt bò và cà phê, đồng thời nới lỏng thuế đối với một số sản phẩm thép và nhôm nhằm hạn chế tác động đến giá cả trong nước.
Chuyên gia dự báo các biện pháp thuế có thể tiếp tục mở rộng
Bà Alicia Garcia-Herrero (Kinh tế trưởng khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Natixis) nhận định, việc chuyển sang sử dụng Điều 301 sẽ giúp chính quyền Mỹ có thêm dư địa để triển khai các biện pháp thương mại có mục tiêu.
Theo bà, nếu các vấn đề như mất cân bằng thương mại, tranh chấp sở hữu trí tuệ hoặc những quan ngại liên quan đến an ninh quốc gia chưa được giải quyết, Washington hoàn toàn có thể tiếp tục áp dụng các mức thuế cao hơn hoặc triển khai thuế quan theo từng ngành hàng trong thời gian tới.
Trong khi đó, theo bà Wendy Cutler – cựu quan chức thương mại Mỹ, hiện là Phó Chủ tịch cấp cao tại Viện Chính sách thuộc Hiệp hội châu Á, việc chuyển sang cách tiếp cận thận trọng hơn không đồng nghĩa với việc Washington từ bỏ chiến lược thuế quan. Bà cũng cho rằng, các quyết định trong thời gian tới nhiều khả năng sẽ được cân nhắc kỹ lưỡng hơn trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần.
Doanh nghiệp cần theo dõi sát diễn biến
Các chuyên gia thương mại nhận định, chính sách thuế mới của Mỹ có thể tạo ra những thay đổi đáng kể đối với dòng chảy thương mại quốc tế trong nửa cuối năm. Trong khi đó, Việt Nam cùng nhiều nền kinh tế định hướng xuất khẩu tại châu Á sẽ cần theo dõi sát diễn biến các cuộc điều tra thương mại của Mỹ.
Theo các chuyên gia, việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và tăng cường khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn về lao động, môi trường cũng như truy xuất nguồn gốc sẽ là những yếu tố quan trọng giúp giảm thiểu rủi ro từ các hàng rào thương mại mới.
