Chợ giá – Theo số liệu vừa được công bố, tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong quý I/2026 đạt 7,83%, thấp hơn so với mức 8,46% của quý IV/2025. Dù vẫn thuộc nhóm tăng trưởng cao trong khu vực, diễn biến này cho thấy đà phục hồi đang có dấu hiệu chững lại. Được biết, nguyên nhân chủ yếu đến từ những tác động ngày càng rõ nét của biến động năng lượng toàn cầu, đặc biệt là hệ lụy từ xung đột tại Iran, khiến nền kinh tế trong nước chịu thêm áp lực.
Áp lực lạm phát gia tăng từ giá năng lượng
Theo Cục Thống kê Quốc gia, đà tăng trưởng kinh tế chậm lại chủ yếu xuất phát từ áp lực chi phí đầu vào gia tăng, trong đó giá nhiên liệu là yếu tố tác động mạnh nhất. Việt Nam hiện là nước phụ thuộc lớn vào nguồn dầu nhập khẩu từ Trung Đông, chiếm hơn 80%, khiến nền kinh tế trở nên nhạy cảm trước các biến động địa chính trị toàn cầu.
Diễn biến này nhanh chóng phản ánh vào mặt bằng giá cả. Được biết, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3 tăng 4,65% so với cùng kỳ năm trước, trong đó chi phí vận tải ghi nhận mức tăng tới 10,81%, cho thấy tác động trực tiếp từ đà leo thang của giá xăng dầu.
Dữ liệu từ Petrolimex cũng cho thấy, kể từ khi xung đột bùng phát, giá xăng đã tăng khoảng 21%, trong khi giá dầu diesel tăng mạnh tới 84%.
Các chuyên gia kinh tế nhận định, đà tăng của giá năng lượng không chỉ làm gia tăng chi phí sản xuất mà còn lan rộng sang nhiều lĩnh vực như logistics, thực phẩm và dịch vụ, qua đó tạo áp lực đáng kể lên lạm phát tổng thể của nền kinh tế.
Thách thức đối với mục tiêu tăng trưởng 10%
Trước đó, Việt Nam đã từng đặt mục tiêu tăng trưởng tối thiểu 10% trong năm 2026, tuy nhiên, triển vọng này đang phải đối mặt với không ít thách thức.
Theo bà Nguyễn Thị Hương cho biết, bước sang quý II, nền kinh tế sẽ tiếp tục chịu áp lực từ chi phí đầu vào gia tăng, những gián đoạn trong chuỗi cung ứng cũng như biến động của thị trường năng lượng.
Dù vậy, Chính phủ vẫn giữ vững định hướng tăng trưởng đã đề ra. Thủ tướng – Phạm Minh Chính khẳng định quyết tâm theo đuổi mục tiêu này, đồng thời triển khai hàng loạt giải pháp như thúc đẩy đầu tư công, đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và mở rộng thị trường xuất khẩu.
Tuy nhiên, người đứng đầu Chính phủ cũng thẳng thắn nhìn nhận những thách thức hiện hữu. Thủ tướng nhấn mạnh tại phiên họp Chính phủ: “Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều rủi ro liên quan đến ổn định kinh tế vĩ mô và an ninh năng lượng”.
Xuất nhập khẩu tăng nhưng cán cân thương mại thâm hụt
Trong khi tình hình còn nhiều khó khăn, hoạt động thương mại của Việt Nam vẫn ghi nhận những điểm sáng đáng chú ý. Được biết, kim ngạch xuất khẩu trong tháng 3 đạt 46,44 tỷ USD, tăng 20,1% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế quý I, xuất khẩu đạt 122,93 tỷ USD, tương ứng mức tăng 19,1%, cho thấy đà phục hồi tích cực của khu vực sản xuất và xuất khẩu.
Tuy nhiên, cán cân thương mại lại chịu áp lực khi nhập khẩu tăng nhanh hơn. Trong quý I, kim ngạch nhập khẩu đạt 126,57 tỷ USD, tăng 27%, khiến nền kinh tế ghi nhận mức thâm hụt thương mại 3,64 tỷ USD. Riêng trong tháng 3, mức thâm hụt ở mức 670 triệu USD.
Theo các chuyên gia cho rằng, đà tăng mạnh của nhập khẩu phản ánh nhu cầu lớn về nguyên vật liệu phục vụ sản xuất và quá trình phục hồi kinh tế. Dù vậy, xu hướng này cũng cho thấy nền kinh tế vẫn đang chịu áp lực đáng kể từ sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.
Doanh nghiệp và người dân chịu tác động
Giá nhiên liệu tăng cao đang tác động rõ nét đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Nhiều hãng hàng không buộc phải cắt giảm chuyến bay hoặc điều chỉnh kế hoạch khai thác nhằm tiết giảm chi phí, trong khi các doanh nghiệp vận tải và sản xuất cũng đối mặt với tình trạng biên lợi nhuận bị thu hẹp đáng kể.
Trước áp lực này, Chính phủ đã triển khai một số biện pháp ứng phó như giảm thuế nhiên liệu, xem xét các chính sách trợ giá, đồng thời khuyến khích làm việc từ xa để góp phần giảm nhu cầu tiêu thụ năng lượng.
Ở phía tiêu dùng, thị trường trong nước vẫn duy trì được sự ổn định nhất định khi doanh số bán lẻ trong quý I tăng 10,9%, phản ánh sức cầu nội địa tương đối tích cực. Tuy nhiên, theo các chuyên gia cảnh báo, nếu lạm phát tiếp tục gia tăng, sức mua của người dân có thể chịu ảnh hưởng trong những quý tiếp theo.
FDI tăng mạnh, củng cố niềm tin vào kinh tế Việt Nam
Một điểm đáng chú ý của nền kinh tế chính là dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Trong quý I, vốn FDI giải ngân đạt 5,41 tỷ USD, tăng 9,1% so với cùng kỳ năm trước.
Đáng chú ý, tổng vốn đăng ký mới và bổ sung tăng mạnh 42,9%, lên mức 15,2 tỷ USD, cho thấy niềm tin của nhà đầu tư quốc tế đối với thị trường Việt Nam vẫn được củng cố.
Kết quả này đã phản ánh sức hấp dẫn của Việt Nam nhờ nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, lực lượng lao động dồi dào và vai trò ngày càng rõ nét trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trước những rủi ro từ khu vực Trung Đông, các cơ quan chức năng cũng đang chủ động tìm kiếm nguồn cung thay thế từ nhiều đối tác như các quốc gia vùng Vịnh, Nhật Bản và Hàn Quốc. Song song với đó, Việt Nam đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo nhằm giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong dài hạn.
Theo giới phân tích cho rằng, trong khi nền kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, khả năng thích ứng linh hoạt và đa dạng hóa nguồn lực sẽ là yếu tố then chốt giúp Việt Nam duy trì đà tăng trưởng trong thời gian tới.
