Chợ giá – Chương trình thị thực “Thẻ Vàng Trump” mới được Tổng thống Mỹ – Donald Trump công bố đang gây tranh cãi gay gắt trong giới luật sư và chuyên gia nhập cư. Theo nhiều ý kiến, chương trình này tận dụng kẽ hở pháp luật, tái định nghĩa “năng lực vượt trội” bằng tiền bạc, mở đường cho người nước ngoài giàu có tiếp cận quyền cư trú tại Mỹ mà không cần đáp ứng các tiêu chuẩn chuyên môn vốn rất khắt khe.
Visa triệu đô và lời hứa “xử lý kỷ lục”
Vào tuần trước, ông Trump đã tuyên bố bắt đầu nhận hồ sơ cho chương trình “Thẻ Vàng Trump” – một loại visa đầu tư mới dành cho công dân nước ngoài. Theo thông tin công bố trên website chính thức, chỉ cần nộp 1 triệu USD, kèm theo 15.000 USD phí xử lý, người đăng ký có thể được cấp quyền cư trú toàn thời gian tại Mỹ trong thời gian ngắn kỷ lục.
Ngoài ra, chương trình còn bao gồm:
- Thẻ Vàng Doanh nghiệp: Cho phép doanh nghiệp trả 2 triệu USD để bảo lãnh một nhân sự nước ngoài;
- Thẻ Bạch Kim: Dự kiến chào bán với giá 5 triệu USD, kèm các ưu đãi thuế đặc biệt.
Nhà Trắng đang kỳ vọng dòng tiền từ chương trình này sẽ thúc đẩy đầu tư, tạo việc làm và kích thích các lĩnh vực như bất động sản, dịch vụ và tiêu dùng cao cấp tại Mỹ.
Tổng thống không có quyền lập visa mới
Tuy nhiên, theo các chuyên gia pháp lý cho rằng, chỉ Quốc hội Mỹ mới có thẩm quyền ban hành hoặc sửa đổi chính sách nhập cư. Điều đó đồng nghĩa Tổng thống không thể đơn phương tạo ra một chương trình visa hoàn toàn mới.
Để triển khai “Thẻ Vàng”, chính quyền ông Trump thực chất đã gắn một cơ chế thu phí mới vào hai chương trình visa định cư dựa trên việc làm vốn đã tồn tại là EB-1 và EB-2. Trong đó:
- EB-1: Còn được gọi là “Visa Einstein”, dành cho những cá nhân có “khả năng phi thường”, đạt được sự công nhận quốc gia hoặc quốc tế trong các lĩnh vực như khoa học, nghệ thuật, kinh doanh, thể thao.
- EB-2: Hướng tới các chuyên gia, nhà nghiên cứu có kỹ năng đặc biệt, có khả năng đóng góp cho việc giải quyết các vấn đề trọng yếu của nước Mỹ, như y tế, năng lượng hay công nghệ cao.
Tiền bạc có thể thay thế tài năng?
Theo các quan chức Nhà Trắng, việc chi trả 1 triệu USD được coi là bằng chứng cho thấy người nộp đơn là doanh nhân thành đạt, đủ năng lực đóng góp cho nền kinh tế Mỹ.
Bộ trưởng Thương mại Mỹ – Howard Lutnick, cũng lập luận: “Tại sao chúng ta không đẩy nhanh tiến độ cho những người sẵn sàng đóng góp 1 triệu USD cho nước Mỹ? Hãy chọn những người giỏi nhất, xuất sắc nhất.”
Tuy nhiên, nhiều luật sư nhập cư đã phản bác quan điểm này, họ cho rằng giàu có không đồng nghĩa với năng lực vượt trội và việc cho phép tiền bạc thay thế thành tích nghề nghiệp đã làm sai lệch mục tiêu ban đầu của các chương trình EB-1 và EB-2.
Theo luật sư – Emily Neumann (hãng Reddy Neumann Brown PC) nhận định: “Việc sở hữu 1 triệu USD không nói lên giá trị của bạn như một cá nhân có năng lực phi thường. Những diện visa này vốn dành cho người thúc đẩy đổi mới, tạo việc làm và đóng góp lâu dài cho nước Mỹ – chứ không phải cho bất kỳ ai chỉ cần viết một tấm séc.”
Bà cũng lưu ý rằng không ít trường hợp có thể vay mượn hoặc thừa kế tài sản nhưng lại không sở hữu kỹ năng chuyên môn hay thành tích nổi bật.
Bên cạnh đó, giới chuyên môn cũng lo ngại khả năng ưu tiên xử lý hồ sơ “Thẻ Vàng” sẽ khiến những người thực sự có năng lực phải chờ đợi lâu hơn.
Bà Neumann đã dẫn trường hợp một khách hàng người Ấn Độ (chuyên gia hàng đầu về trí tuệ nhân tạo và học máy, đang nghiên cứu công nghệ hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán bệnh) dù đã được chấp thuận diện EB-1 nhưng vẫn phải xếp hàng nhiều năm để chờ thẻ xanh.
Giới hạn hạn ngạch và rủi ro kiện tụng
Mặc dù ông Trump tuyên bố có thể bán “hàng triệu” Thẻ Vàng và mang về tới 1.000 tỷ USD, nhưng trên thực tế EB-1 và EB-2 chỉ có khoảng 28.000 suất mỗi năm, với giới hạn tối đa 7% cho mỗi quốc gia.
Chính vì vậy, các hồ sơ từ Ấn Độ và Trung Quốc – hai thị trường được dự báo có nhu cầu lớn nhất, vốn đã tồn đọng nhiều năm.
Theo luật sư Reaz Jafri (hãng Withers) cảnh báo: “Nếu Thẻ Vàng được ưu tiên, rất có thể sẽ xảy ra các vụ kiện từ những người đang xếp hàng. Còn nếu không được ưu tiên, sẽ chẳng ai muốn bỏ ra 1 triệu USD rồi chờ đợi nhiều năm.”
Nhà giàu vẫn dè dặt
Theo ông Dominic Volek – chuyên gia tại Henley & Partners cho biết, nhiều khách hàng ở Việt Nam, Singapore và Đài Loan đã bày tỏ sự quan tâm, nhưng vẫn đang án binh bất động do lo ngại rủi ro pháp lý.
Không ít người sợ rằng thị thực có thể bị tòa án hoặc một chính quyền Dân chủ tương lai thu hồi. Ngoài ra, khoản tiền 1 triệu USD là phí không hoàn lại, không phải đầu tư sinh lợi như ở nhiều quốc gia khác.
Bên cạnh đó, việc chứng minh nguồn gốc tài chính hợp pháp cũng trở thành rào cản lớn, đặc biệt với các ứng viên đến từ châu Á, châu Phi và Trung Đông.
Bên cạnh đó, giới quan sát cũng cho rằng, “Thẻ Vàng Trump” có thể mang lại nguồn thu ngắn hạn, nhưng về dài hạn, chương trình này đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về tính công bằng, pháp lý và định hướng thu hút nhân tài của Mỹ.
