Chợ giá – Giá dầu thế giới tiếp tục giảm mạnh khi hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz dần được khôi phục sau thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran. Nguồn cung từ Trung Đông gia tăng đột biến đang tạo ra tình trạng dư cung ngắn hạn trên thị trường, khiến giá dầu quay về mức trước khi xung đột bùng phát.
Nguồn cung dầu tăng mạnh sau khi eo biển Hormuz mở cửa
Thị trường năng lượng toàn cầu đang ghi nhận những chuyển biến đáng chú ý chỉ sau vài tuần biến động mạnh bởi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông.
Trong phiên giao dịch ngày 25/6 vừa qua, giá dầu Brent giao tháng gần nhất đã giảm xuống quanh mức 73 USD/thùng (mức thấp nhất kể từ cuối tháng 2), đồng thời giảm mạnh so với đỉnh hơn 126 USD/thùng được ghi nhận trong giai đoạn cao điểm của cuộc khủng hoảng vào tháng 4.
Một tín hiệu đáng chú ý khác chính là giá dầu Brent giao tháng 8 hiện đang thấp hơn giá hợp đồng giao tháng 9 khoảng 41 cent/thùng. Hiện tượng này, được giới giao dịch gọi là “contango”, phản ánh việc giá giao ngay thấp hơn giá giao trong tương lai và thường được xem là dấu hiệu cho thấy nguồn cung trên thị trường đang ở trạng thái dồi dào hơn.
Theo các chuyên gia cho rằng, diễn biến trên chủ yếu xuất phát từ việc hoạt động vận tải dầu qua eo biển Hormuz (tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu mỗi ngày) đã được khôi phục sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận tạm thời nhằm hạ nhiệt căng thẳng trong khu vực. Điều này góp phần làm giảm lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung, từ đó tạo áp lực kéo giá dầu đi xuống.
Thị trường chuyển từ thiếu hụt sang dư cung
Theo ông Ole Hansen – chuyên gia phân tích của Saxo Bank, thị trường dầu mỏ hiện đang phải hấp thụ một lượng lớn nguồn cung tồn đọng được giải phóng sau khi hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz trở lại bình thường.
Trao đổi với Reuters, ông nhận định việc tuyến hàng hải chiến lược này được mở lại đã nhanh chóng làm thay đổi trạng thái của thị trường, từ lo ngại thiếu hụt nguồn cung sang tình trạng dư thừa đáng kể trong ngắn hạn.
Ông Hansen cho rằng, tâm điểm chú ý của giới đầu tư hiện nay là quy mô lượng dầu tồn đọng được đưa ra thị trường và thời gian cần thiết để nguồn cung này được hấp thụ hết. Đáng chú ý, cấu trúc giá kỳ hạn gần nhất đã chuyển sang trạng thái contango trong phiên giao dịch ngày 24/6, đánh dấu lần đầu tiên hiện tượng này xuất hiện kể từ khi xung đột bùng phát.
Cùng quan điểm đó, ông Bjarne Schieldrop – chuyên gia phân tích của SEB cho rằng, nhu cầu tiêu thụ suy yếu cùng với sự sụt giảm trong nhập khẩu dầu của Trung Quốc đang tạo thêm áp lực lên giá dầu giao ngay. Theo ông, việc eo biển Hormuz mở cửa trở lại đã khiến nguồn cung được giải phóng một cách đột ngột, thay vì diễn ra từ từ như kỳ vọng trước đó của thị trường.
Trong khi đó, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ – Chris Wright cho biết, khoảng 20 triệu thùng dầu đã được vận chuyển qua eo biển Hormuz trong vòng 24 giờ qua, cho thấy hoạt động lưu thông năng lượng tại tuyến hàng hải quan trọng này đang được khôi phục mạnh mẽ.
Trung Quốc giảm nhập khẩu, nhu cầu tiêu thụ suy yếu
Bên cạnh việc nguồn cung gia tăng mạnh sau khi hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz được khôi phục, nhu cầu tiêu thụ tại một số nền kinh tế lớn cũng đang phát đi những tín hiệu kém tích cực. Theo ông Bjarne Schieldrop – chuyên gia phân tích cấp cao của SEB, sự sụt giảm đáng kể trong nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc thời gian gần đây đã góp phần làm gia tăng áp lực lên thị trường dầu giao ngay.
Là quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, mọi biến động trong nhu cầu năng lượng của Trung Quốc đều có khả năng tác động trực tiếp đến diễn biến giá dầu toàn cầu. Vì vậy, việc lượng dầu nhập khẩu suy giảm đang được giới đầu tư theo dõi chặt chẽ như một yếu tố có thể ảnh hưởng đến cán cân cung – cầu trên thị trường.
Ngoài Trung Quốc, triển vọng nhu cầu dầu cũng chịu sức ép từ tốc độ phục hồi kinh tế chậm hơn kỳ vọng tại nhiều nền kinh tế lớn. Cùng với đó, xu hướng đẩy mạnh tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi sang các nguồn năng lượng tái tạo đang tạo thêm thách thức đối với nhu cầu tiêu thụ dầu trong ngắn hạn, qua đó góp phần kéo giảm sức nóng của thị trường năng lượng toàn cầu.
Dư cung chỉ mang tính tạm thời?
Dù thị trường dầu mỏ đang phát đi những tín hiệu dư cung khá rõ trong ngắn hạn, nhiều chuyên gia cho rằng đây có thể chỉ là hiện tượng mang tính tạm thời.
Theo dữ liệu giao dịch, các hợp đồng dầu kỳ hạn ở những mốc xa hơn vẫn duy trì trạng thái “backwardation” kéo dài đến năm 2027. Trạng thái này, khi giá giao ngay cao hơn giá giao trong tương lai, thường phản ánh kỳ vọng của thị trường về nguy cơ thiếu hụt nguồn cung trong dài hạn.
Giới phân tích cũng cho rằng, quá trình bình thường hóa hoạt động vận tải năng lượng tại Trung Đông có thể diễn ra chậm hơn so với dự báo ban đầu. Mặc dù hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz đã được nối lại, nhiều chủ hàng và doanh nghiệp vận tải vẫn duy trì tâm lý thận trọng trước khả năng các rủi ro địa chính trị có thể tái xuất bất cứ lúc nào.
Một dấu hiệu cho thấy thị trường chưa hoàn toàn trở lại trạng thái ổn định là số lượng tàu chở dầu rời khỏi eo biển Hormuz hiện vẫn cao hơn số tàu đi vào để nhận các lô hàng mới. Điều này cho thấy lượng dầu tồn đọng đang tiếp tục được giải phóng ra thị trường, trong khi chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu vẫn cần thêm thời gian để tái cân bằng hoàn toàn.
Tồn kho thấp có thể kéo giá dầu tăng trở lại
Bên cạnh những diễn biến cung – cầu trong ngắn hạn, giới phân tích cũng đặc biệt chú ý đến mức tồn kho dầu toàn cầu, vốn vẫn ở ngưỡng thấp sau nhiều tháng thị trường chịu tác động từ các gián đoạn nguồn cung.
Theo bà Soni Kumari – chuyên gia phân tích hàng hóa của ANZ, nhu cầu tái tích trữ dầu có thể trở thành một trong những động lực quan trọng hỗ trợ giá dầu trong thời gian tới.
Bà cho rằng: “Nhu cầu bổ sung lượng dầu tồn kho đã cạn kiệt sẽ đóng vai trò quan trọng đối với thị trường trong tương lai. Đây cũng là lý do khiến các hợp đồng dầu kỳ hạn dài vẫn phản ánh kỳ vọng nguồn cung sẽ thắt chặt trở lại”.
Ngoài ra, các tổ chức tài chính quốc tế cũng dự báo nhu cầu năng lượng toàn cầu sẽ tiếp tục gia tăng cùng với quá trình phục hồi của kinh tế thế giới, đặc biệt tại các nền kinh tế đang phát triển ở châu Á. Điều này được kỳ vọng sẽ tạo thêm lực đỡ cho thị trường năng lượng trong những năm tới.
