Chợ giá – Hà Nội chính thức khởi công đồng loạt 5 tuyến đường sắt đô thị mới với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 1,315 triệu tỷ đồng. Đây được xem là chương trình phát triển metro lớn nhất từ trước đến nay của Thủ đô, tạo bước ngoặt trong chiến lược giảm ùn tắc giao thông, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tái cấu trúc không gian đô thị theo hướng hiện đại.
Dấu mốc lịch sử trong phát triển hạ tầng giao thông Thủ đô
Vào ngày 22/6 vừa qua, Hà Nội đã đồng loạt khởi công 5 tuyến metro mới gồm các tuyến số 1, 2, 8, 10 và 14, mở ra giai đoạn phát triển mới cho hệ thống giao thông công cộng của Thủ đô.
Với tổng chiều dài hơn 300km và tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 1,315 triệu tỷ đồng (tương đương gần 65 tỷ USD Singapore theo tỷ giá quy đổi hiện hành), đây là chương trình đầu tư đường sắt đô thị có quy mô lớn nhất kể từ khi Việt Nam bắt đầu phát triển mạng lưới metro.
Theo kế hoạch, toàn bộ 5 tuyến sẽ hoàn thành và đi vào khai thác trước năm 2030, góp phần hình thành hệ thống giao thông công cộng hiện đại, đóng vai trò trục vận tải chủ lực của Hà Nội trong nhiều thập kỷ tới.
Hà Nội tăng tốc mạng lưới metro, kết nối sân bay và đô thị vệ tinh
Các tuyến metro mới được quy hoạch nhằm tăng cường kết nối giữa khu vực nội đô với những đầu mối kinh tế, công nghệ và giao thông quan trọng của Hà Nội. Được biết, mạng lưới này sẽ kết nối trực tiếp với Sân bay Quốc tế Nội Bài, ga Hà Nội, Khu công nghệ cao Hòa Lạc, các đô thị vệ tinh cùng những khu vực phát triển năng động như Đông Anh, Gia Lâm, Ngọc Hồi và nhiều quận, huyện ở phía Tây, phía Bắc thành phố.
Các chuyên gia cũng đánh giá rằng, việc mở rộng hệ thống đường sắt đô thị sẽ góp phần rút ngắn thời gian di chuyển, giảm áp lực lên các tuyến giao thông trọng điểm thường xuyên quá tải như vành đai 3, cầu Nhật Tân, quốc lộ 5 và các trục hướng tâm.
Không chỉ đảm nhận vai trò vận tải hành khách, các tuyến metro còn được kỳ vọng trở thành động lực thúc đẩy sự phát triển của các khu đô thị mới, trung tâm thương mại, khu công nghệ cao và các cụm dịch vụ hiện đại dọc theo hành lang tuyến.
Hiện, Hà Nội đang vận hành tuyến metro 2A Cát Linh – Hà Đông và đoạn trên cao tuyến Nhổn – ga Hà Nội. Khi các tuyến số 1, 2, 8, 10 và 14 hoàn thành, cùng với tuyến số 3 và tuyến số 5 đang được triển khai, Thủ đô sẽ từng bước hình thành mạng lưới đường sắt đô thị quy mô lớn, có khả năng phục vụ hàng triệu lượt hành khách mỗi ngày.
Theo các chuyên gia giao thông, tỷ lệ sử dụng phương tiện công cộng tại Hà Nội hiện vẫn thấp hơn đáng kể so với nhiều đô thị lớn trong khu vực như Singapore, Seoul hay Tokyo. Trong khi đó, việc đẩy mạnh phát triển hệ thống metro được xem là giải pháp lâu dài nhằm giảm sự phụ thuộc vào xe máy và ô tô cá nhân, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng môi trường sống đô thị.
Metro trở thành động lực tái cấu trúc đô thị và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế
Không chỉ hướng tới mục tiêu giảm ùn tắc và nâng cao năng lực vận tải công cộng, Hà Nội còn xác định hệ thống đường sắt đô thị là nền tảng quan trọng để triển khai mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD).
Theo định hướng này, các nhà ga metro sẽ trở thành trung tâm phát triển mới, tập trung các hoạt động thương mại, dịch vụ, văn phòng và nhà ở mật độ cao, qua đó góp phần sử dụng hiệu quả quỹ đất, hạn chế sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và tạo ra những cực tăng trưởng kinh tế mới cho thành phố.
Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy, khi hệ thống metro đi vào vận hành, giá trị bất động sản và hoạt động kinh doanh tại các khu vực lân cận nhà ga thường gia tăng đáng kể, đồng thời tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực đối với đầu tư và việc làm.
Việc Hà Nội đồng loạt khởi công 5 tuyến metro cũng diễn ra trong khi Chính phủ đang đẩy mạnh giải ngân đầu tư công nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Theo số liệu cập nhật đến ngày 11/6, tổng giá trị giải ngân đầu tư công đã đạt hơn 245.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 24,2% kế hoạch năm 2026.
Các dự án hạ tầng quy mô lớn như metro, đường cao tốc, cảng biển và sân bay được kỳ vọng sẽ tạo động lực cho nhiều lĩnh vực kinh tế, từ xây dựng, vật liệu, cơ khí đến bất động sản và dịch vụ. Theo đánh giá của nhiều tổ chức nghiên cứu, đầu tư vào hạ tầng giao thông không chỉ cải thiện khả năng kết nối mà còn góp phần nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí logistics và tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực đối với tăng trưởng kinh tế.
Huy động đa dạng nguồn lực cho dự án quy mô đặc biệt
Các dự án metro mới được triển khai theo hình thức đầu tư công, với Ban Quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội giữ vai trò chủ đầu tư. Và liên danh Vinhomes – VinSpeed (thuộc hệ sinh thái của Tập đoàn Vingroup) được lựa chọn làm tổng thầu thiết kế, mua sắm và xây dựng (EPC).
Để đáp ứng nhu cầu vốn cho chương trình đầu tư quy mô lớn này, nguồn lực tài chính sẽ được huy động từ nhiều kênh khác nhau, bao gồm ngân sách Trung ương, ngân sách thành phố, vốn vay ưu đãi, trái phiếu chính quyền địa phương cùng các cơ chế tài chính đặc thù dành cho phát triển hệ thống đường sắt đô thị tại Hà Nội và TPHCM.
Theo đánh giá của các chuyên gia, việc đa dạng hóa nguồn vốn là yếu tố quan trọng nhằm bảo đảm tiến độ triển khai các dự án hạ tầng trọng điểm trong bối cảnh nhu cầu đầu tư ngày càng gia tăng.
Bên cạnh nguồn lực từ khu vực công, sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân vào lĩnh vực đường sắt tại Việt Nam cũng đang có xu hướng tăng mạnh. Hiện, VinSpeed đang là nhà đầu tư của hai dự án đường sắt tốc độ cao gồm tuyến Bến Thành – Cần Giờ tại TPHCM và tuyến Hà Nội – Quảng Ninh.
Tại TPHCM, liên doanh do Tập đoàn Trường Hải (THACO) dẫn đầu cũng đang tham gia phát triển các đoạn thuộc tuyến Metro số 2. Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp lớn như Sovico, Becamex và Masterise Group đã đề xuất đầu tư các dự án đường sắt đô thị và hạ tầng giao thông quy mô lớn tại nhiều địa phương.
Theo nhận định của các chuyên gia, xu hướng hợp tác công – tư trong lĩnh vực đường sắt sẽ góp phần giảm áp lực lên ngân sách nhà nước, đồng thời tận dụng hiệu quả nguồn lực tài chính, công nghệ và kinh nghiệm quản lý từ khu vực doanh nghiệp để thúc đẩy phát triển hạ tầng giao thông.
Hướng tới mục tiêu gần 1.000km đường sắt đô thị
Theo quy hoạch dài hạn, Hà Nội đặt mục tiêu phát triển 18 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 979km vào năm 2045, trong đó khoảng 500km dự kiến được hoàn thành trước năm 2035. Nếu các mục tiêu này được hiện thực hóa, Thủ đô sẽ sở hữu một trong những mạng lưới metro có quy mô lớn hàng đầu Đông Nam Á, tạo nền tảng quan trọng cho quá trình xây dựng đô thị xanh, thông minh và phát triển bền vững.
Trong khi đó, việc đồng loạt khởi công 5 tuyến metro mới được xem là dấu mốc quan trọng trong lộ trình phát triển hạ tầng giao thông đô thị của Hà Nội.
Không chỉ mang ý nghĩa của một dự án giao thông quy mô lớn, chương trình đầu tư này còn được kỳ vọng tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi diện mạo đô thị, nâng cao chất lượng sống của người dân và mở ra những không gian phát triển mới cho Thủ đô trong nhiều thập kỷ tới.
