Chợ giá – Thị trường năng lượng toàn cầu đang đứng trước bờ vực của một cuộc khủng hoảng tồi tệ mới khi lượng dầu tồn kho cạn kiệt đến mức nguy hiểm. Sự bế tắc trong thỏa thuận khơi thông tuyến vận tải qua eo biển Hormuz đang đẩy giới chức lãnh đạo ngành công nghiệp và các nhà phân tích vào trạng thái báo động cao độ. Một cú sốc giá dầu thô thứ hai được dự báo có thể giáng xuống ngay trong những tuần tới, với sức tàn phá đủ lớn để làm chấn động toàn bộ hệ thống thị trường tài chính, làm chệch hướng tăng trưởng kinh tế, đẩy lợi suất trái phiếu lên cao và đe dọa trực tiếp đến chu kỳ tăng giá của thị trường chứng khoán.
Cảnh báo đanh thép từ giới tinh hoa năng lượng: Dầu Brent có thể vọt lên 160 USD/thùng
Bất chấp cuộc chiến với Iran đã kéo dài 4 tháng và phong tỏa hoàn toàn nguồn cung từ khu vực, giá dầu kỳ hạn tính đến nay vẫn neo dưới mốc 100 USD/thùng. Sự kiềm chế giả tạo này được đánh đổi bằng việc các quốc gia liên tục “rút ruột” kho dự trữ thương mại và xả kho dự trữ chiến lược (SPR). Tuy nhiên, giới hạn đỏ đang ở rất gần.
Tại hội nghị Bernstein diễn ra ở New York mới đây, Phó Chủ tịch cấp cao của tập đoàn Exxon Mobil, ông Neil Chapman, đã đưa ra một kịch bản vô cùng u ám: “Chúng ta đang tiến gần đến những mức tồn kho thấp chưa từng có trong lịch sử… Bạn có thể tranh luận xem liệu mốc cạn kiệt đó sẽ đến trong hai hay ba tuần nữa. Nhưng một khi chúng ta chạm đến điểm bùng phát đó, giá cả sẽ bắn vọt lên.”
Ông Chapman nhấn mạnh, nếu lượng dự trữ tiếp tục bốc hơi, dầu Brent tham chiếu (tiêu chuẩn định giá cho hơn 60% lượng dầu thô giao dịch toàn cầu) hoàn toàn có thể bị đẩy lên mức 150 đến 160 USD/thùng.
Đồng quan điểm, bà Toril Bosoni, người đứng đầu bộ phận thị trường và công nghiệp dầu mỏ của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), cảnh báo rằng nếu tốc độ rút ròng hiện tại không dừng lại, tồn kho toàn cầu sẽ chạm mức cạn kiệt nghiêm trọng đúng vào thời điểm nhu cầu di chuyển mùa hè đạt đỉnh.
Sự sụp đổ của các “bộ đệm” dự trữ và thời điểm bùng phát
Mặc dù Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục khẳng định một thỏa thuận khơi thông eo biển Hormuz “sắp xảy ra”, thực tế trên bàn đàm phán vẫn là một khoảng trống. Trong khi đó, dữ liệu vật chất lại không biết nói dối.
Tại Mỹ (Nhà sản xuất dầu thô lớn nhất thế giới): Dữ liệu công bố hôm Thứ Tư từ Cơ quan Thông tin Năng lượng (EIA) cho thấy tổng lượng tồn kho dầu thô (bao gồm cả Kho Dự trữ Chiến lược – SPR) đã bốc hơi xuống còn 791 triệu thùng trong tuần kết thúc vào ngày 29/5 — mức thấp nhất kể từ tháng 2 năm 2024. Chỉ tính từ khi cuộc chiến nổ ra, kho dự trữ của Mỹ đã sụt giảm gần 64 triệu thùng qua 8 tuần lao dốc liên tiếp.
Chiến dịch xả kho kỷ lục: Nước Mỹ đang trong quá trình xả 172 triệu thùng từ SPR, nằm trong nỗ lực phối hợp khổng lồ của IEA nhằm giải phóng con số kỷ lục 400 triệu thùng dầu để kìm hãm giá cả. Việc Trung Quốc giảm mạnh lượng dầu thô nhập khẩu bằng đường biển trong tháng 5 (xuống mức thấp nhất gần 10 năm) là yếu tố hiếm hoi giúp xoa dịu cú sốc nguồn cung.
Ông Mehmet Beceren, Phó Chủ tịch kiêm chiến lược gia thị trường cấp cao tại Rosenberg Research, dự báo “điểm bùng phát” có thể sẽ rơi vào cuối tháng 6. “Một khi các bộ đệm dự trữ mỏng dần, giá cả sẽ phải gánh vác toàn bộ công việc điều chỉnh. Điều đó có nghĩa là người tiêu dùng phải trả mức giá cắt cổ hơn, hoặc nhu cầu tiêu thụ buộc phải bị triệt tiêu,” ông nhận định.
Bộ phận Dữ liệu và Tài sản Alpha của JPMorgan cũng đồng tình với quan điểm này khi dự báo giá dầu sẽ “tăng tốc phi mã” vào nửa cuối tháng 6 trừ khi eo biển Hormuz được bình thường hóa. Trader Shohruh Zukhritdinov tại Dubai nhấn mạnh thêm: “Rủi ro về cú sốc giá thứ hai là hoàn toàn thực tế, nhưng nó sẽ bắt nguồn từ sự cạn kiệt của các tấm đệm dự trữ, chứ không phải từ tác động tâm lý của việc đóng cửa eo biển Hormuz ban đầu.”
Hệ lụy vĩ mô: “Thuế năng lượng” tái lập và rủi ro đình trệ
Những biến động năng lượng không chỉ dừng lại ở bảng giá dầu mà đang cấy một “khoản bù đắp rủi ro” (risk premium) lâu dài vào nền kinh tế toàn cầu, kéo theo hệ lụy đối với lạm phát, lợi suất trái phiếu và chi tiêu tiêu dùng.
Sự phân hóa giữa các nền kinh tế lớn: Giám đốc chiến lược đầu tư tại Northern Trust Asset Management, ông Joseph Tanious, đánh giá sự kiện eo biển Hormuz đã tạo ra một sự thay đổi cấu trúc vĩnh viễn trên thị trường năng lượng. Eo biển này giờ đây được định hình là một “điểm nghẽn địa chính trị vĩnh viễn”, khiến viễn cảnh dầu thô quay về mức giá dưới 70 USD/thùng là điều gần như không tưởng. Ông cho rằng tác động toàn cầu sẽ không đồng đều: Châu Âu và Châu Á sẽ trở thành nạn nhân chịu tổn thương nặng nề nhất trước tình trạng lạm phát năng lượng dai dẳng, trong khi Mỹ (với vị thế là nước xuất khẩu ròng) sẽ có lớp áo giáp cách nhiệt tốt hơn.
Mối đe dọa đến tăng trưởng và túi tiền người tiêu dùng: Mặc dù Mỹ được bảo vệ một phần nhờ sản lượng dầu nội địa khổng lồ và làn sóng đầu tư bùng nổ vào Trí tuệ Nhân tạo (AI), nhưng sức chịu đựng này không phải là vô hạn. Chuyên gia kinh tế cấp cao Adam Schickling của Vanguard ước tính: Nếu giá dầu thô vọt lên ngưỡng 120 USD/thùng và neo ở đó trong vòng một năm, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Mỹ có thể bị cắt giảm tới 0,4 điểm phần trăm.
Ở góc độ hộ gia đình, dù chi phí nhiên liệu hiện chiếm tỷ trọng thu nhập nhỏ hơn so với các cú sốc dầu mỏ trong quá khứ, nhưng thời gian neo giá cao sẽ bào mòn hoàn toàn sức chống chịu của người dân.
Ông Phil Blancato, chiến lược gia thị trường cấp cao tại Osaic, đưa ra lời cảnh báo cuối cùng: “Niềm tin của người tiêu dùng hiện đã rơi xuống mức thấp nhất mọi thời đại. Nếu giá dầu tiếp tục neo ở mức này trong ba tháng tới khi mùa di chuyển mùa hè bắt đầu, hoặc có một đợt tăng vọt ngắn hạn, hãy chuẩn bị đón nhận những hậu quả tàn phá thực sự lên nền kinh tế.” Trước viễn cảnh đó, việc đa dạng hóa danh mục đầu tư và tìm kiếm cơ hội trú ẩn bên ngoài thị trường cổ phiếu đang trở thành yêu cầu sống còn.
