Chợ giá – Việc cacao thế giới duy trì ở mức cao lịch sử đang tạo ra những thay đổi lớn trong ngành chế biến. Không chỉ các doanh nghiệp bánh kẹo chịu áp lực từ chi phí nguyên liệu gia tăng, nhiều công ty còn phải chuyển hướng sang các lĩnh vực như mỹ phẩm, đồ uống và thực phẩm chức năng để tìm kiếm lợi nhuận. Trong khi đó, người tiêu dùng đang phải thích nghi với thực tế mới khi những thanh socola có kích thước nhỏ hơn nhưng giá bán lại cao hơn.
Giá cacao neo cao, nguồn cung toàn cầu tiếp tục căng thẳng
Thị trường cacao toàn cầu tiếp tục biến động mạnh khi nguồn cung từ Tây Phi (khu vực sản xuất hơn 60% sản lượng cacao thế giới) vẫn chưa cho thấy dấu hiệu phục hồi bền vững.
Được biết, vào đầu tháng 8/2026, giá hợp đồng tương lai cacao trên sàn New York từng có thời điểm vượt 5.600 USD/tấn, trong khi hợp đồng giao dịch tại London dao động quanh mức 4.000 bảng Anh/tấn. Dù giá đã có một số phiên điều chỉnh giảm ngắn hạn sau khi triển vọng mùa vụ tại Tây Phi được cải thiện nhờ điều kiện thời tiết thuận lợi hơn, mặt bằng giá vẫn duy trì cao hơn đáng kể so với mức trung bình của nhiều năm trước.
Theo giới phân tích cho rằng, thị trường vẫn chịu sức ép từ tình trạng thiếu hụt nguồn cung kéo dài tại Ghana, cùng những lo ngại về biến đổi khí hậu và dịch bệnh trên cây cacao.
Ghana (quốc gia sản xuất cacao lớn thứ hai thế giới) được dự báo chỉ thu hoạch khoảng 450.000-550.000 tấn trong niên vụ 2026/27, giảm mạnh so với mức khoảng 750.000 tấn của vụ trước. Được biết, nguyên nhân đến từ nhiều yếu tố như dịch bệnh Swollen Shoot làm suy giảm năng suất, diện tích cây cacao già cỗi cần tái canh, thời tiết cực đoan liên quan đến hiện tượng El Niño và chi phí phân bón tăng cao.
Trong khi đó, Bờ Biển Ngà (nước sản xuất cacao lớn nhất thế giới) ghi nhận lượng cacao vận chuyển ra cảng tăng khoảng 21% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, mức tăng này vẫn chưa đủ để bù đắp sự sụt giảm sản lượng tại Ghana.
Tại Nigeria, xuất khẩu cacao trong tháng 6 tăng khoảng 30%, nhưng quy mô sản xuất của nước này vẫn còn khá nhỏ so với hai quốc gia dẫn đầu khu vực.
Bánh kẹo chịu áp lực khi chi phí cacao tăng vọt
Giá nguyên liệu tăng mạnh đang khiến nhiều doanh nghiệp chế biến cacao phải thay đổi chiến lược, không còn phụ thuộc hoàn toàn vào ngành bánh kẹo truyền thống.
Và một trong những ví dụ điển hình chính là Auro Chocolate – thương hiệu socola thủ công của Philippines. Theo nhà sáng lập Kelly Go cho biết, khi công ty mới thành lập cách đây khoảng một thập kỷ, lượng bột cacao thu được sau quá trình ép bơ gần như không có giá trị thương mại, thậm chí từng bị bỏ đi.
Tuy nhiên, khi giá cacao liên tục tăng, doanh nghiệp này đã tìm thấy cơ hội mới bằng cách cung cấp bột cacao cho các nhà sản xuất đồ uống muốn tạo hương vị socola với chi phí thấp hơn. Hiện, nhiều sản phẩm đồ uống của Auro đã được phân phối tại các chuỗi bán lẻ lớn như 7-Eleven.
Xu hướng tận dụng các sản phẩm từ cacao đang lan rộng khi nhiều doanh nghiệp chuyển hướng sang khai thác những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn như mỹ phẩm, dược phẩm, thực phẩm bổ sung và nguyên liệu chăm sóc cá nhân từ bơ cacao cùng các dẫn xuất khác.
Trong khi đó, các nhà sản xuất bánh kẹo vẫn là nhóm chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất từ đợt tăng giá nguyên liệu này. Chi phí sản xuất tăng mạnh đã buộc nhiều tập đoàn thực phẩm lớn như Mars, Mondelez và Nestlé phải điều chỉnh chiến lược kinh doanh.
Nhiều sản phẩm được thu nhỏ kích thước nhưng vẫn giữ nguyên giá bán, trong khi một số công thức được thay đổi nhằm giảm tỷ lệ sử dụng cacao hoặc thay thế một phần bơ cacao bằng các nguyên liệu có chi phí thấp hơn.
Theo các tổ chức nghiên cứu thị trường, giá bán lẻ socola tại Mỹ và châu Âu đã tăng trung bình 15-20% trong nửa đầu năm 2026. Điều này khiến nhu cầu tiêu dùng có dấu hiệu chững lại khi người dân cắt giảm chi tiêu hoặc chuyển sang các sản phẩm chứa ít cacao hơn.
Nhà máy cacao giảm công suất, nông dân chưa hưởng lợi
Không chỉ các thương hiệu bánh kẹo, nhiều nhà máy nghiền cacao tại châu Âu và châu Á cũng đang phải hoạt động dưới công suất thiết kế.
Theo dữ liệu thị trường cho thấy, khối lượng nghiền cacao toàn cầu trong quý II/2026 đã giảm khoảng 5-7% so với cùng kỳ năm trước, phản ánh nhu cầu nguyên liệu suy yếu trong khi giá cacao duy trì ở mức cao. Việc cắt giảm công suất cũng cho thấy nhiều doanh nghiệp đang ưu tiên kiểm soát chi phí và chờ đợi những tín hiệu thuận lợi hơn từ thị trường nguyên liệu.
Dù giá cacao tăng lên mức cao nhất trong nhiều năm, không phải tất cả người trồng cacao đều được hưởng lợi. Tại Ghana, nhiều hộ nông dân vẫn gặp khó khăn khi chi phí phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nhân công tăng nhanh hơn giá thu mua trong nước. Bên cạnh đó, dịch bệnh trên cây trồng cũng khiến năng suất giảm đáng kể.
Một số nông hộ cũng đã chuyển sang các loại cây trồng khác có thu nhập ổn định hơn. Để duy trì nguồn cung, Cơ quan cacao Ghana (COCOBOD) đang xem xét nâng giá thu mua dành cho nông dân, song khả năng hỗ trợ vẫn bị hạn chế bởi áp lực ngân sách.
Dòng vốn đầu cơ làm gia tăng biến động
Ngoài các yếu tố cung – cầu thực tế, thị trường cacao còn chịu tác động từ dòng vốn đầu cơ trên các sàn giao dịch hàng hóa.
Được biết, các quỹ đầu tư đã gia tăng mạnh vị thế đối với các hợp đồng tương lai cacao trong khi lo ngại tình trạng thiếu hụt nguồn cung kéo dài. Diễn biến này cũng đã góp phần đưa cacao trở thành một trong những mặt hàng nông sản có mức biến động mạnh nhất thế giới trong năm 2026, vượt cả cà phê và đường.
Theo giới phân tích cho rằng, nếu sản lượng cacao tại Tây Phi không phục hồi đáng kể trong các vụ thu hoạch tới, giá mặt hàng này nhiều khả năng sẽ tiếp tục dao động trong vùng 5.000-6.000 USD/tấn đến cuối năm.
Ngành cacao bước vào giai đoạn tái cấu trúc
Theo các chuyên gia, đợt tăng giá kéo dài đang thúc đẩy quá trình tái cấu trúc toàn ngành cacao.
Trong khi chi phí nguyên liệu duy trì ở mức cao, các doanh nghiệp chế biến đang đẩy mạnh đa dạng hóa sản phẩm sang những lĩnh vực như mỹ phẩm, dược phẩm và thực phẩm chức năng nhằm giảm sự phụ thuộc vào ngành bánh kẹo. Ngoài ra, nhà sản xuất thực phẩm cũng phải điều chỉnh công thức sản xuất để thích ứng với áp lực chi phí gia tăng.
Về dài hạn, thị trường có thể chứng kiến sự thay đổi trong cơ cấu tiêu thụ cacao toàn cầu. Socola vẫn là sản phẩm chủ lực, nhưng tỷ trọng sử dụng cacao trong các lĩnh vực phi thực phẩm được dự báo tiếp tục tăng khi giá nguyên liệu duy trì ở mức cao và nhu cầu tiêu dùng thay đổi.
Trong khi đó, khả năng thích ứng với biến động nguồn cung, đầu tư vào chuỗi giá trị và đa dạng hóa sản phẩm sẽ trở thành những yếu tố quan trọng quyết định năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trong ngành cacao toàn cầu.
