Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) hồi đầu năm 2026 kỳ vọng có thể hạ lãi suất, song lạm phát tái bùng phát đã buộc cơ quan này nâng lãi suất 25 điểm cơ bản vào tháng 9 — lần tăng đầu tiên kể từ năm 2023. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 10 cao hơn dự báo càng củng cố khả năng Fed tiếp tục siết chặt tại cuộc họp ngày 8/12.
Đầu năm nay, triển vọng kinh tế Mỹ khá sáng sủa khi lạm phát có xu hướng hạ nhiệt và cú sốc từ chính sách thuế quan của Tổng thống Donald Trump dần lắng dịu. Giới kinh tế khi đó dự báo Fed sẽ cắt giảm lãi suất. Thực tế diễn ra hoàn toàn ngược lại.
Lạm phát — vốn đã vượt mục tiêu 2% của Fed suốt hơn năm năm — quay lại ám ảnh ngân hàng trung ương. Tháng 9, Fed buộc phải nâng lãi suất quỹ liên bang thêm 25 điểm cơ bản, đánh dấu lần tăng đầu tiên kể từ năm 2023.
Số liệu CPI tháng 10 công bố trước thềm cuộc họp cuối năm của Uỷ ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) vào ngày 8/12 còn đáng lo hơn. CPI toàn phần tăng 0,4% so với tháng trước, cao hơn mức 0,3% mà khảo sát của Dow Jones dự báo. CPI lõi cũng tăng 0,3%, vượt kỳ vọng 0,2%.
Theo công cụ CME FedWatch, gần 88% nhà giao dịch đặt cược Fed sẽ nâng thêm 25 điểm cơ bản tại cuộc họp tháng 12. Khả năng giữ nguyên lãi suất gần như bị loại bỏ.
Chi phí sinh hoạt leo thang trở thành mối bận tâm hàng đầu của người dân Mỹ. Phó Tổng thống JD Vance thừa nhận đây là nguyên nhân khiến Đảng Cộng hoà mất nhiều ghế trong cuộc bầu cử giữa kỳ.
“Chúng tôi đang đối mặt vấn đề lạm phát thực sự, và nó đã âm ỉ từ lâu. Giá cả luôn thường trực trong tâm trí mọi người” — Chủ tịch Fed chi nhánh Chicago Austan Goolsbee phát biểu trên PBS NewsHour hôm 10/11, đồng thời gọi các chỉ số lạm phát gần đây là “đáng báo động”.
Thống đốc Fed Christopher Waller hôm 10/11 tuyên bố sẵn sàng ủng hộ mức tăng 50 điểm cơ bản vào tháng 12 nếu CPI lõi “quanh 0,3%”. Phát biểu này mở ra khả năng Fed hành động mạnh tay hơn thị trường đang kỳ vọng.
Nhà kinh tế G7 Chester Liaw tại OCBC Group Research nhận định hôm 13/11 rằng báo cáo CPI mới nhất củng cố lập luận siết chặt trong ngắn hạn, dù mức tăng 25 điểm cơ bản “là đủ cho tháng 12”.
Tuy nhiên, ngay cả khi Fed nâng lãi suất, áp lực lạm phát có thể chưa dứt. Robert Sockin, kinh tế trưởng phụ trách Mỹ tại PGIM, cảnh báo trong báo cáo hôm 13/11 rằng với Đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội từ năm tới, Tổng thống Trump có thể dùng quyền hành pháp để tăng thuế quan — yếu tố đẩy giá hàng hoá nhập khẩu lên cao.
Thị trường lao động vẫn ổn định, theo Sockin, nên lãi suất tăng trong năm nay nhiều khả năng không làm “tổn thương đáng kể” nền kinh tế Mỹ. Điều này đồng nghĩa Fed còn dư địa tiếp tục nâng lãi suất mà chưa lo suy thoái.
PGIM dự báo Fed sẽ tăng tổng cộng 100 điểm cơ bản, bắt đầu bằng đợt nâng tháng 12, sau đó mỗi quý một lần. Nếu đúng, lãi suất quỹ liên bang sẽ leo lên vùng cao nhất trong nhiều năm.
Diễn biến này tác động trực tiếp tới tỷ giá và dòng vốn toàn cầu. Đồng USD mạnh lên khi lãi suất Mỹ tăng sẽ gây áp lực lên các đồng tiền châu Á, trong đó có VND. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thường phải cân nhắc giữa mục tiêu ổn định tỷ giá và hỗ trợ tăng trưởng mỗi khi Fed siết chặt chính sách tiền tệ.
Nếu Fed chỉ nâng 25 điểm cơ bản vào tháng 12 rồi phát tín hiệu tạm dừng, thị trường tài chính có thể ổn định trở lại và áp lực tỷ giá lên các nền kinh tế mới nổi sẽ giảm bớt. Lãi suất cho vay mua nhà, tiêu dùng tại Mỹ cũng không tăng thêm nhiều, giữ sức mua của nền kinh tế lớn nhất thế giới — đối tác xuất khẩu quan trọng của Việt Nam.
Ở chiều ngược lại, nếu lạm phát tiếp tục ngoan cố và Fed phải nâng tổng cộng 100 điểm cơ bản như PGIM dự báo, chi phí vay vốn bằng USD sẽ đắt đỏ hơn đáng kể. Doanh nghiệp Việt Nam có khoản vay ngoại tệ hoặc phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu sẽ chịu áp lực kép từ lãi suất lẫn tỷ giá, trong khi xuất khẩu sang Mỹ có thể chậm lại nếu người tiêu dùng Mỹ thắt chặt chi tiêu.
Minh Khuê (theo CNBC)
Nguồn tham khảo: CNBC – Economy
