Chợ giá – Việc sở hữu một ngôi nhà tại thành phố Sydney – nơi được xem là “thiên đường bất động sản” của nước Úc, đang trở thành một giấc mơ ngày càng xa vời đối với hầu hết người lao động, dù là độc thân hay đã lập gia đình.
Theo báo cáo mới từ Viện Úc (The Australia Institute) cho thấy, trong suốt gần một thập kỷ qua, không có ngành nghề nào giúp người lao động tiết kiệm đủ tiền đặt cọc 20% để mua một ngôi nhà trung bình tại Sydney – kể cả với những nghề có thu nhập cao như bác sĩ phẫu thuật.
Giá nhà tăng nhanh hơn tốc độ tiết kiệm
Từ giữa năm 2015 đến tháng 12/2024 thì giá nhà trung bình ở Sydney đã tăng từ khoảng 800.000 đô la Úc lên hơn 1,4 triệu đô la Úc. Điều này đồng nghĩa với việc tiền đặt cọc 20% cũng tăng từ 160.000 đô lên gần 284.000 đô, tạo ra một khoảng cách khổng lồ giữa khả năng tài chính của người dân và yêu cầu thực tế của thị trường.
Một ví dụ điển hình là người làm nghề thu ngân – nếu tiết kiệm đều đặn 15% thu nhập sau thuế mỗi năm, họ sẽ chỉ tích lũy được khoảng 33.000 đô vào cuối năm 2024, thiếu gần 251.000 đô so với mức đặt cọc cần thiết.
Ngay cả những nghề “cao cấp” cũng không theo kịp đà tăng của giá nhà
Không chỉ người lao động phổ thông, mà ngay cả những người có nghề nghiệp chuyên môn cao như bác sĩ, y tá, giáo viên, kỹ sư… cũng không dễ gì với tới giấc mơ an cư. Theo phân tích từ Viện Úc:
- Bác sĩ phẫu thuật vẫn đang thiếu khoảng 80.000 đô để đặt cọc, dù đã tiết kiệm suốt 10 năm.
- Y tá đã đăng ký thì còn thiếu gần 196.000 đô.
- Hiệu trưởng trường học thì sẽ thiếu 129.000 đô
- Thợ làm tóc thì thiếu tới 238.000 đô.
Số liệu trên cho thấy chỉ duy nhất một cặp đôi – bác sĩ phẫu thuật và y tá thì mới có thể tiết kiệm đủ tiền đặt cọc trong thời gian này. Và đối với các cặp đôi khác, kể cả người có thu nhập cao, vẫn buộc phải xoay xở bằng nhiều cách khác nhau.
Khi tiền lương không còn theo kịp bất động sản
Ông Greg Jericho – kinh tế trưởng của Viện Úc, nhấn mạnh: “Ngay cả khi bạn sống tiết kiệm và kỷ luật tài chính, giá nhà tăng quá nhanh vẫn khiến bạn không thể bắt kịp”. Ông cho rằng trong các thập kỷ trước, ví dụ như những năm 1970 – 1980, một cá nhân có thể mua được nhà bằng một nguồn thu nhập duy nhất, nhưng hiện tại điều đó là bất khả thi.
Được biết, các phân tích của Viện Úc đều dựa trên giả định một người tiết kiệm 15% lương sau thuế mỗi năm, không có sự hỗ trợ từ gia đình hay chính phủ – điều mà trên thực tế ít ai thực hiện được đầy đủ, nhất là trong bối cảnh chi phí sinh hoạt, lạm phát, và lãi suất đều tăng cao.
Người mua buộc phải “xoay đủ đường” để sở hữu nhà
Trên thực tế, nhiều người trẻ và các cặp đôi hiện nay chấp nhận sống xa trung tâm thành phố, mua nhà nhỏ hơn, hoặc nhận hỗ trợ từ gia đình. Nhiều người sử dụng chương trình đặt cọc thấp của chính phủ, được thiết kế để hỗ trợ người mua nhà lần đầu mà không cần đến 20% tiền gửi.
Được biết, có khoảng 30% khoản vay mua nhà hiện tại dành cho người có dưới 20% tiền đặt cọc, đi kèm bảo hiểm thế chấp hoặc bảo lãnh từ người thân. Tuy nhiên, điều này vẫn không đủ đối với nhiều người.
Sicily Debnath – một quản lý tại đại học ở Sydney chia sẻ rằng, dù đã có nhà, nhưng cô vẫn phải đổi việc, bán tài sản cũ và làm thêm công việc phụ kinh doanh đồ ăn tại chợ để có đủ chi phí mua một căn nhà cải tạo sẵn cho gia đình nhỏ của mình.
Vấn đề không chỉ là tiền tiết kiệm
Tiến sĩ Peter Tulip – chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Độc lập, cảnh báo rằng vấn đề không chỉ dừng lại ở tiền đặt cọc mà còn ảnh hưởng tới cấu trúc xã hội: “Những người lao động thiết yếu như nhân viên vệ sinh, bán hàng – những người mà xã hội phụ thuộc vào – giờ đây không thể sống gần nơi làm việc.”
Bên cạnh đó, Eliza Owen từ CoreLogic cũng nhận định: “Ngay cả những hộ gia đình có thu nhập cao cũng đang vật lộn với giấc mơ sở hữu nhà. Giá nhà giờ đây phản ánh sự hỗ trợ từ cha mẹ và tài sản thừa kế hơn là công sức làm việc và tiết kiệm.”
