Chợ giá – Kế hoạch thương mại trị giá hàng nghìn tỷ đô la mà Tổng thống Mỹ – Donald Trump áp đặt lên các đồng minh đang vấp phải phản ứng dữ dội từ Hàn Quốc, Nhật Bản và Liên minh Châu Âu. Trong khi đó, Trung Quốc lại đang giữ chiến lược “án binh bất động”, chờ thời cơ thuận lợi.
Trump và “khoản tiền thưởng ký kết” gây chấn động Châu Á
Trong những ngày gần đây, dư luận quốc tế không khỏi bất ngờ khi hàng loạt quốc gia đồng minh thân cận với Mỹ tại Châu Á bày tỏ lo ngại sâu sắc về các yêu cầu thương mại “vô tiền khoáng hậu” từ cựu Tổng thống Donald Trump.
Cụ thể, Hàn Quốc (một trong những đối tác thương mại và quốc phòng hàng đầu của Mỹ tại khu vực Đông Á) đang phản đối mạnh mẽ yêu cầu của ông Trump về việc nước này chi 350 tỷ đô la tiền mặt để đổi lấy việc duy trì mức thuế quan thấp từ Mỹ. Con số này tương đương khoảng 18% GDP của Hàn Quốc.
Phát biểu tại Seoul, nhà kinh tế học kỳ cựu Anne Krueger – nguyên Phó Giám đốc điều hành IMF đã thẳng thắn gọi kế hoạch này là “phi lý và gây tổn hại”. Bà cảnh báo: “Nếu thực hiện đúng như yêu cầu, Hàn Quốc có thể rơi vào tình cảnh tương tự như cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á năm 1997.”
Trong khi đó, Tổng thống Hàn Quốc – Lee Jae-myung cũng lên tiếng bác bỏ đề xuất mang tính ép buộc này, khẳng định chính phủ không thể đáp ứng một yêu cầu như vậy. Cố vấn An ninh Quốc gia Hàn Quốc – ông Wi Sung-lac, đã xác nhận rằng việc chuyển khoản 350 tỷ đô la ngay lập tức là “hoàn toàn không khả thi về mặt kỹ thuật và tài chính”.
Nhật Bản, EU cũng “chùn bước” trước yêu sách hàng trăm tỷ đô la
Tình trạng tương tự cũng đang diễn ra tại Nhật Bản, khi ông Trump yêu cầu Tokyo chuyển khoản 550 tỷ đô la, bao gồm các khoản đầu tư và chi trả trực tiếp.
Ứng viên thủ tướng tiềm năng của Nhật – bà Sanae Takaichi, đã ngầm chỉ trích thỏa thuận hiện tại và cho biết chính phủ có thể phải đàm phán lại nếu các điều khoản không phục vụ lợi ích quốc gia.
Bên cạnh đó, nhà đàm phán thương mại hàng đầu của Nhật Bản – ông Ryosei Akazawa cũng cho biết, Tokyo sẽ không chi tiền mặt ngay lập tức mà thay vào đó sẽ phân bổ qua đầu tư, vay nợ và bảo lãnh tài chính – tiến trình mà ông Trump có thể không hài lòng do tính quan liêu của hệ thống tài chính Nhật Bản.
Trong khi đó, Liên minh Châu Âu (EU) đang phải đối mặt với những đề xuất tài chính khổng lồ từ ông Trump, lên tới 1.350 tỷ đô la từ nay cho đến năm 2028. Được biết, gói đề xuất bao gồm 750 tỷ đô la mua năng lượng từ Mỹ và 600 tỷ đô la đầu tư trực tiếp.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia vẫn cho rằng các con số này vượt xa khả năng thực tế. Theo chuyên gia khí đốt – Laura Page từ Kpler nhận định, đây là một “con số phi thực tế”, trong khi một số nhà phân tích khác còn thẳng thắn mô tả đề xuất này là “viển vông” và “không thể xảy ra”.
Trung Quốc kiên trì chiến thuật chờ đợi
Trong khi các đồng minh của Mỹ đang loay hoay với các yêu sách khổng lồ, thì Trung Quốc lại đang giữ thái độ im lặng chiến lược. Theo nguồn tin từ Washington Post cho biết, Bắc Kinh đang trì hoãn ký kết bất kỳ thỏa thuận nào với Trump, chờ đợi sự xuống thang trong áp lực chính trị của ông này.
Bên cạnh đó, các báo cáo tình báo phương Tây cho biết Trung Quốc đang củng cố vị thế đàm phán bằng cách đẩy mạnh quan hệ thương mại với Đông Nam Á, Nam bán cầu và Liên minh Á – Phi, đồng thời âm thầm gia tăng năng lực sản xuất công nghiệp thay thế.
Đáng chú ý, có thông tin cho rằng Bắc Kinh đang chờ đợi cơ hội để thương lượng một “thỏa thuận lớn”, thậm chí có thể liên quan đến việc Mỹ giảm hoặc đình chỉ hỗ trợ quân sự cho Đài Loan để đổi lấy nhượng bộ thương mại từ Trung Quốc – điều khiến Đài Bắc “rung chuyển” theo đánh giá của Washington Post.
Địa chính trị toàn cầu bước vào giai đoạn bất định
Phát biểu tại Seoul, chuyên gia – Victor Cha từ Đại học Georgetown cảnh báo rằng, trật tự quốc tế đang bước vào một thời kỳ đầy biến động và bất ổn do nhiều nguyên nhân đan xen.
Trong đó, điều đáng chú ý chính là sự cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc, các cuộc xung đột vũ trang kéo dài tại Ukraine và Trung Đông, sự trỗi dậy của các thể chế độc tài trên toàn cầu và đặc biệt là tính khó lường trong chính sách đối ngoại của chính nước Mỹ.
Ông cũng nhấn mạnh: “Chiến lược ‘Nước Mỹ trên hết’ của ông Trump đang làm xói mòn lòng tin của các đồng minh truyền thống. Các mối quan hệ đối tác đang bị xem như gánh nặng, thay vì tài sản chiến lược.”
Nỗi lo từ các doanh nghiệp và sự chờ phán quyết từ Tòa án Tối cao Mỹ
Không chỉ các chính phủ, mà giới doanh nghiệp toàn cầu cũng đang ngày càng lo ngại trước làn sóng bất ổn thương mại gia tăng. Theo báo cáo từ RBC nhận định: “Sự bất ổn về thuế quan sẽ còn duy trì ở mức cao trong trung hạn, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động đầu tư và chuỗi cung ứng toàn cầu.”
Trước tình cảnh đó, một số chính phủ tại Châu Á và Châu Âu đang âm thầm trì hoãn các khoản chi trả, đặt kỳ vọng vào khả năng Tòa án Tối cao Mỹ sẽ tuyên bố các mức thuế quan do ông Trump áp đặt là vi hiến. Tuy nhiên, nếu ông Trump phớt lờ phán quyết này, thì nguy cơ các cuộc chiến thương mại leo thang sẽ càng trở nên rõ rệt.
