Chợ giá – Sau khi vừa vực dậy từ cuộc khủng hoảng do đại dịch COVID-19 gây ra, các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương đang phải đối mặt với một “cơn bão” mới mang tên thuế quan Mỹ, đe dọa trực tiếp đến hoạt động sản xuất, xuất khẩu và sự sống còn của hàng triệu công ty.
Thuế quan – “Đòn chí mạng” sau đại dịch
Từ các văn phòng nhỏ ở Singapore đến các xưởng sản xuất tại Hà Nội, không ít doanh nghiệp đang phải căng mình đối phó với chính sách thuế quan mới từ Washington. Sau những căng thẳng thương mại kéo dài giữa Mỹ và Trung Quốc, thì chính quyền Tổng thống – Donald Trump đã chính thức áp thuế 19 – 20% đối với hàng hóa nhập khẩu từ nhiều quốc gia Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.
Đặc biệt, mức thuế trừng phạt lên tới 40% được Mỹ áp dụng với hàng hóa “trung chuyển” – tức những mặt hàng có nguồn gốc từ các quốc gia bị áp thuế cao (như Trung Quốc), sau đó được tái xuất thông qua các nước khác, cũng đang tạo ra làn sóng lo ngại sâu sắc trong giới doanh nghiệp.
Theo GS. Henrich Greve – Giám đốc Học thuật Trung tâm Khởi nghiệp tại INSEAD, nhận định: “Một cú sốc thuế quan ngay sau đại dịch là điều tàn khốc với các SME. Nhiều doanh nghiệp nhỏ khó có thể trụ nổi.”
Khác với các tập đoàn đa quốc gia có khả năng xoay chuyển và phân tán rủi ro, các SME vốn hoạt động với biên lợi nhuận mỏng, dòng tiền hạn hẹp và phụ thuộc lớn vào chuỗi cung ứng giá rẻ từ Trung Quốc.
Doanh nghiệp nhỏ đứng trước bờ vực phá sản
Theo thống kê từ Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) cho biết, SME chiếm tới 97% tổng số doanh nghiệp ở Châu Á, tạo ra hơn 60% việc làm cho khu vực. Và việc Mỹ siết chặt chính sách thương mại không chỉ gây ra rủi ro lớn cho từng doanh nghiệp, mà còn đe dọa tới toàn bộ hệ sinh thái kinh tế khu vực.
- Jamus Lim – Phó Giáo sư Kinh tế tại ESSEC (Singapore) cũng đưa ra cảnh báo: “Rất nhiều công ty buộc phải ngừng hoạt động khi không còn tiếp cận được nguồn linh kiện giá rẻ từ Trung Quốc. Họ không thể cạnh tranh với các tập đoàn lớn có quy mô toàn cầu.”
Không chỉ dừng lại ở các SME trực tiếp xuất khẩu sang Mỹ, mà làn sóng thuế quan này còn ảnh hưởng mạnh tới các doanh nghiệp “vệ tinh” trong chuỗi cung ứng. Ông Chris Humphrey – Giám đốc điều hành Hội đồng Doanh nghiệp EU – ASEAN, cho biết: “Ngay cả những SME không xuất khẩu sang Mỹ nhưng cung cấp linh kiện cho đối tác có làm ăn với Mỹ cũng bị ảnh hưởng dây chuyền.”
Ngành bán dẫn Châu Á lao đao trước chính sách thuế mới của Mỹ
Một trong những ngành chịu ảnh hưởng nặng nề nhất chính là bán dẫn, lĩnh vực mà nhiều nước như Việt Nam, Singapore và Malaysia đang đổ nguồn lực đầu tư mạnh mẽ để thu hút các tập đoàn công nghệ lớn.
Với kế hoạch áp mức thuế lên tới 100% đối với mặt hàng bán dẫn, chính quyền Mỹ có thể buộc các hãng công nghệ phải tái cơ cấu chuỗi cung ứng – thậm chí chuyển nhà máy về Mỹ, cũng gây ra cú sốc lớn cho khu vực.
Theo ông Kenneth Lee – Giám đốc điều hành Global TechSolutions, cho biết: “Nếu không đa dạng hóa thị trường và sản xuất, các doanh nghiệp công nghệ sẽ bị đẩy khỏi sân chơi toàn cầu.”
Lối thoát nào cho SME Châu Á?
Dù đang phải chịu nhiều áp lực, nhưng nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) tại Châu Á cũng đã bắt đầu có những bước chuyển mình mang tính chiến lược để thích nghi với tình hình mới.
Bà Joan Collar – Giám đốc thương mại của Marsh McLennan Asia cho biết, các SME hiện nay đang được khuyến khích thực hiện tái cấu trúc chuỗi cung ứng, trong đó ưu tiên các mô hình “nearshoring” (nguồn cung gần bờ) hoặc nội địa hóa để giảm rủi ro và chi phí vận hành.
Bên cạnh đó, việc áp dụng công nghệ, quản trị rủi ro thông minh, cùng với đầu tư vào bảo hiểm chuỗi cung ứng cũng là những giải pháp được đánh giá cao nhằm tăng khả năng ứng phó trước biến động bất ngờ.
Không chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh nội bộ, nhiều SME còn lựa chọn mở rộng sang các thị trường mới như Châu Âu, Trung Đông hay Nam Á – những khu vực vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng.
Ông Humphrey cũng phân tích thêm: “Dù Mỹ là thị trường lớn, nhưng không phải là thị trường duy nhất. Việc chuyển hướng sang các khu vực khác sẽ giúp doanh nghiệp giảm sự lệ thuộc và tăng tính bền vững”.
