Chợ giá – Với các điểm mới trong dự thảo nghị định kinh doanh xăng dầu sắp được ban hành thì năm 2026 được dự báo sẽ có nhiều bước ngoạt, là năm cách mạng với mặt hàng xăng dầu.
Vào ngày 16/01/2026 vừa qua, Bộ Công Thương đã tổ chức Hội nghị tổng kết công tác điều hành, cung ứng xăng dầu năm 2025 và triển khai kế hoạch năm 2026. Hội nghị do Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước chủ trì.
Phát biểu tại hội nghị, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cho biết năm 2026 sẽ là một năm đặc biệt đối với lĩnh vực xăng dầu, gắn với việc ban hành dự thảo Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu và lộ trình chuyển đổi chủng loại nhiên liệu.
“Năm 2026 sẽ là năm bước ngoặt, có những thay đổi cơ bản, là năm cách mạng với mặt hàng xăng dầu” – ông Linh nhấn mạnh.
Dưới đây là một số điểm đáng chú ý trong Dự thảo về nghị định mới về kinh doanh xăng dầu sắp được ban hành:
1. Đề xuất doanh nghiệp được tự quyết giá bán lẻ xăng dầu
Theo ông Trần Hữu Linh cho biết, nhà điều hành dự kiến trao quyền điều hành, tự quyết định giá xăng dầu cho các doanh nghiệp. Còn các bộ ngành sẽ chỉ kiểm tra, hậu kiểm và lên kế hoạch. Bộ sẽ ban hành danh sách thương nhân, quy định việc kê khai giá và phối hợp với bộ ngành trong quản lý quỹ bình ổn xăng dầu.
Thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối quyết định và công bố giá bán buôn, bán lẻ xăng dầu trong hệ thống phân phối theo công thức giá.
Giá bán xăng dầu = giá mua xăng dầu + chi phí tạo nguồn + chi phí kinh doanh định mức + lợi nhuận + thuế (thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, các khoản thuế khác (nếu có)).
Trong đó:
-
Giá mua xăng dầu, chi phí tạo nguồn: do DN tự xác định theo thực tế kinh doanh. Chi phí kinh doanh định mức: tạm lấy theo mức hiện hành đang áp dụng. Chi phí này được điều chỉnh tăng/giảm theo chỉ số giá tiêu dùng hàng năm. Lợi nhuận: do DN tự xác định theo thực tế kinh doanh. Các loại thuế: Theo quy định của Pháp luật.
Nếu đề xuất này được triển khai thì Nhà Nước sẽ không còn tính toán, công bố giá cơ sở (bao gồm cả lợi nhuận định mức mang tính ấn định), quy định giá bán lẻ tối đa như trước đây. Các Thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối tự tính, áp dụng theo công thức giá thống nhất, minh bạch cấu phần và công bố. Lợi nhuận nằm trong cấu phần giá, hình thành qua cạnh tranh.
Như vậy, doanh nghiệp nào tối ưu tốt sẽ có giá thấp hơn, từ đó có lợi thế thị trường. Nhà Nước sẽ kiểm tra, giám sát, can thiệp (khi cần/khi có biến động bất thường) thay vì áp giá trực tiếp. Sau khi điều chỉnh giá, doanh nghiệp có trách nhiệm kê khai giá gửi về cơ quan quản lý Nhà Nước có thểm quyền.
Ông Linh cũng lưu ý rằng các hành vi không niêm yết, kê khai giá công khai sẽ bị xử phạt nghiêm khi doanh nghiệp được trao quyền tự quyết. Đồng thời, nhà điều hành sẽ xây dựng ứng dụng bản đồ hạ tầng thương mại, dựa trên dữ liệu do doanh nghiệp, thương nhân báo cáo để giúp người tiêu dùng giám sát việc kê khai giá.
“Bản đồ này sẽ xác định tọa độ 17.200 cây xăng trên cả nước. Qua đó, người tiêu dùng có thể xác định được xung quanh có bao nhiêu cây xăng, chỗ nào rẻ, còn xăng hoặc đường đi”, ông Linh cho biết.
2. Đảm bảo cung ứng xăng dầu, không để đứt gãy trong mọi tình huống
Năm nay, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số. Để đáp ứng, Bộ Công Thương giao tổng nguồn cung xăng dầu tối thiểu là 31,7 triệu m3/tấn. Theo đó, các thương nhân kinh doanh xăng dầu phải đảm bảo sản xuất, cung ứng cho toàn bộ hệ thống.
“Doanh nghiệp phải đảm bảo không gián đoạn nguồn cung, thực hiện tổng nguồn tối thiểu và dự trữ bắt buộc”, ông Linh nói. Bên cạnh đó, ông cũng lưu ý các địa phương tạo thuận lợi trong vận chuyển, lưu thông, theo sát cung cầu trên địa bàn, kiểm tra tính tuân thủ của doanh nghiệp.
3. Doanh nghiệp chỉ được kinh doanh xăng sinh học
Theo đó, từ đầu tháng 6 năm nay, toàn bộ thị trường sẽ không còn xăng khoáng mà chuyển sang sử dụng xăng sinh học với hai loại là E5 RON 92 và E10 RON 95. Như vậy, toàn bộ các cây xăng trên cả nước sẽ đồng loạt bán và sử dụng rộng rãi xăng E10. Việc triển khai được cho là đã sẵn sàng cả về hạ tầng pháp lý, hành lang kỹ thuật và sự đồng thuận của các doanh nghiệp nhằm đảm bảo phát triển bền vững và bảo vệ môi trường.
Các doanh nghiệp đầu mối lớn cũng đã có sự chủ động chuẩn bị cho lộ trình chuyển đổi từ xăng khoáng sang xăng sinh học từ khá sớm. Và hoàn thành gần như toàn bộ việc chuẩn bị về kho bãi cũng như các yêu cầu kỹ thuật khác có liên quan. Đây là cơ sở quan trọng để bảo đảm nguồn cung và chất lượng xăng sinh học khi chính thức thay thế xăng khoáng trên phạm vi toàn quốc.
4. Quy định về Thương nhân bao tiêu sản phẩm xăng dầu
Quy định này cho phép bao tiêu sản phẩm của nhà máy lọc dầu, được nhập – xuất khẩu trong trường hợp cần cân đối nguồn. Đây có thể xem là điểm mới nhằm Tạo “van điều tiết mềm” giữa sản xuất trong nước và đầu mối nhập khẩu, giảm đứt gãy nguồn cung.
5. Mở rộng mạnh quyền nội bộ trong Doanh nghiệp
Theo đó, công ty mẹ được sử dụng cơ sở vật chất của công ty con làm điều kiện kinh doanh, Công ty con, chi nhánh được bán hàng theo ủy quyền mà không cần giấy phép riêng. Đây là điểm mới nhằm tác động giảm chi phí tuân thủ, phù hợp thực tế các đầu mối xăng dầu lớn (Petrolimex, PVOIL…).
6. Kết nối dữ liệu số với Bộ Công Thương
Dự thảo yêu cầu kết nối real-time dữ liệu kho, bồn, nhập – xuất – tồn, là điều kiện cấp phép, không chỉ nghĩa vụ báo cáo. Ý nghĩa nội dung này nhằm chuyển từ “hậu kiểm thủ công” sang giám sát số hóa, giảm gian lận, đầu cơ.
