Việt Nam xóa bỏ độc quyền vàng miếng: Tại sao giá vẫn “nóng”?

Chợ giá – Chính phủ Việt Nam mới đây đã ban hành Nghị định 232/2025/NĐ-CP, chính thức xóa bỏ tình trạng độc quyền nhà nước đối với sản xuất vàng miếng, mở ra một giai đoạn mới cho thị trường vàng trong nước – nơi tính cạnh tranh, minh bạch và khả năng điều tiết thị trường được kỳ vọng sẽ nâng cao rõ rệt.

Bước ngoặt lớn trong chính sách quản lý vàng

Theo nội dung của Nghị định mới, Chính phủ sẽ bãi bỏ Khoản 3, Điều 4 của Nghị định 24/2012/NĐ-CP – vốn quy định độc quyền của Nhà nước trong sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng.

Thay vào đó, việc sản xuất vàng miếng được chuyển sang cơ chế kinh doanh có điều kiện, thông qua hệ thống cấp phép từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN). Điều này đánh dấu sự chấm dứt 12 năm độc quyền nhà nước trong lĩnh vực này, kể từ khi Nghị định 24 có hiệu lực vào năm 2012.

Doanh nghiệp được tham gia nhưng phải đáp ứng điều kiện nghiêm ngặt

Theo quy định mới, thì doanh nghiệp và ngân hàng thương mại sẽ được phép sản xuất vàng miếng nếu được NHNN cấp phép. Tuy nhiên, hoạt động này vẫn được kiểm soát chặt chẽ, chỉ giới hạn trong phạm vi các ngân hàng thương mại, loại trừ các tổ chức tín dụng phi ngân hàng, đảm bảo sự ổn định và minh bạch trong sản xuất.

Vàng miếng giờ đây được định nghĩa lại là: “Sản phẩm vàng được dập thành từng miếng, ghi rõ trọng lượng, chất lượng và mang nhãn hiệu của doanh nghiệp hoặc ngân hàng thương mại được NHNN cho phép sản xuất.”

Bên cạnh đó, NHNN cũng giữ vai trò định hướng và điều tiết sản lượng vàng miếng theo từng thời kỳ, qua đó vẫn nắm giữ công cụ kiểm soát vĩ mô nhằm đảm bảo an toàn hệ thống tài chính – tiền tệ.

Tăng cường minh bạch hóa giao dịch

Một điểm mới nổi bật trong Nghị định chính là quy định về hình thức thanh toán giao dịch vàng. Cụ thể, mọi giao dịch mua bán vàng từ 20 triệu đồng trở lên mỗi ngày buộc phải được thực hiện qua tài khoản ngân hàng, thay vì thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt như trước đây.

Quy định này được kỳ vọng sẽ góp phần tăng cường tính minh bạch, giúp việc truy vết dòng tiền trở nên dễ dàng hơn. Đồng thời, đây cũng là biện pháp nhằm ngăn chặn hoạt động rửa tiền và các giao dịch bất hợp pháp trên thị trường vàng. Ngoài ra, quy định còn đảm bảo việc xác minh thông tin khách hàng đã được thực hiện thông qua hệ thống ngân hàng.

Đây cũng là bước đi phù hợp với xu hướng phi tiền mặt trong nền kinh tế số như hiện nay, đồng thời siết chặt quản lý đối với các giao dịch vàng có giá trị lớn – vốn từ lâu được xem là “vùng xám” trong thị trường tài chính.

Doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức phải kết nối dữ liệu với NHNN

Một điểm khác trong quy định lần này liên quan đến trách nhiệm của các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vàng trang sức, mỹ nghệ. Cụ thể, khi thực hiện bán vàng nguyên liệu cho các ngân hàng thương mại, doanh nghiệp bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử theo đúng quy định. 

Đồng thời, doanh nghiệp cũng phải thực hiện kết nối dữ liệu giao dịch với hệ thống của Ngân hàng Nhà nước, nhằm đảm bảo việc theo dõi, giám sát được thực hiện một cách minh bạch và đáp ứng yêu cầu của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước khi cần thiết.

Vì vậy, việc kết nối hệ thống dữ liệu này sẽ góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thị trường vàng, giúp cơ quan quản lý đưa ra chính sách chính xác và kịp thời.

Giá vàng vẫn lập đỉnh lịch sử trong nước

Trái với kỳ vọng của thị trường, ngay khi Nghị định được ban hành, thì giá vàng miếng SJC ghi nhận ở mức 127,7 triệu đồng/lượng ở chiều mua vào và 125,7 triệu đồng/lượng ở chiều bán ra.

Đây được xem là mức giá cao kỷ lục từ trước đến nay, phản ánh nhu cầu vàng lớn cũng như tâm lý tích trữ tăng mạnh trong bối cảnh kinh tế toàn cầu vẫn còn nhiều biến động, đặc biệt là lo ngại về lạm phát và xung đột địa chính trị tại một số khu vực.

Tuy nhiên nhiều chuyên gia nhận định giá vàng sẽ sớm “hạ nhiệt”. Hiện  chênh lệch giá vàng miếng SJC và thế giới lên tới gần 20 triệu đồng/lượng.Việc xóa bỏ độc quyền nhà nước trong sản xuất vàng miếng được đánh giá là cơ hội để thị trường vàng trở nên cạnh tranh hơn, qua đó góp phần kéo giá vàng trong nước tiệm cận hơn với giá thế giới. 

 “Trong ngắn hạn, chênh lệch giá khó thể từ 20 triệu đồng/lượng rút ngay xuống 9-10 triệu đồng, mà sẽ thu hẹp dần. Cần vài tháng để mức chênh lệch về khoảng 7-8 triệu đồng/lượng”, Chuyên gia vàng Trần Duy Phương cho biết.

Thế Khôi