Chợ giá – Trước những tác động ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu, thì một câu hỏi ngày càng gây tranh cãi: Liệu người dân có nên trả nhiều hơn cho hóa đơn năng lượng để xây dựng một tương lai xanh và bền vững? Trong khi nhiều người e ngại chi phí, giới chuyên gia lại cho rằng, cái giá thật sự chúng ta đang trả cho năng lượng hiện nay không phản ánh đúng chi phí môi trường và cơ hội kinh tế bị bỏ lỡ.
Đã đến lúc phải thay đổi trước biển đổi khí hậu
Theo ông Rod Sims – cựu Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh và Người tiêu dùng Úc (hiện là Giám đốc Viện Siêu cường) cho biết, nước Úc không thể đạt đến trình độ phát triển hiện nay nếu không có nhiên liệu hóa thạch. Than đá, dầu mỏ và khí đốt đã giúp con người mở rộng nền kinh tế, công nghiệp hóa đất nước, và tiến vào không gian.
Tuy nhiên, ông cũng Sims nhấn mạnh: “Không có mâu thuẫn giữa việc ghi nhận quá khứ và chuẩn bị cho tương lai. Biến đổi khí hậu không còn là nguy cơ mơ hồ, mà đã hiện hữu và có thể trở nên không thể đảo ngược nếu thế giới tiếp tục trì hoãn hành động”.
Trách nhiệm không thể phó mặc cho người khác
Một số ý kiến cũng cho rằng, Úc chỉ chiếm khoảng 1% tổng lượng phát thải toàn cầu, nên hành động đơn phương là vô nghĩa. Tuy nhiên, theo tính toán, nếu tính cả lượng khí thải từ xuất khẩu than và khí đốt, con số thực tế của Úc có thể cao gấp ba lần.
Ngoài ra, Úc đang sở hữu lợi thế tự nhiên vượt trội: lượng ánh nắng mặt trời dồi dào, gió mạnh và ổn định, dân số thấp – những điều kiện lý tưởng để trở thành trung tâm sản xuất năng lượng sạch hàng đầu thế giới. Việc không tận dụng cơ hội này không chỉ là sự lãng phí tài nguyên mà còn là bỏ lỡ vị trí chiến lược trong nền kinh tế toàn cầu mới.
Hướng tới xuất khẩu “xanh” thay vì tài nguyên thô
Hiện tại, Úc đang chủ yếu xuất khẩu quặng sắt, than và khí đốt – nguyên liệu thô cho công nghiệp nặng ở Đông Bắc Á. Nhưng trong tương lai, khi các quốc gia buộc phải giảm phát thải, thì nhu cầu đối với sản phẩm xanh như thép sản xuất bằng hydro xanh thay vì than, sẽ bùng nổ.
Theo ông Sims lập luận rằng: “Thay vì xuất khẩu nguyên liệu thô với chi phí vận chuyển thấp, Úc nên sản xuất các sản phẩm hoàn chỉnh bằng năng lượng sạch ngay trong nước. Điều này không chỉ tạo thêm công việc trong nước, mà còn giảm lượng khí thải toàn cầu”.
Bởi, theo ước tính, nếu Úc thành công trong việc xuất khẩu các sản phẩm xanh thâm dụng năng lượng, quốc gia này có thể giúp cắt giảm tới 10% lượng khí thải toàn cầu – một con số rất đáng kể.
Năng lượng hạt nhân không còn là “giải pháp vàng”?
Một số người đề xuất nên sử dụng năng lượng hạt nhân hoặc công nghệ thu giữ carbon (CCS) để giảm phát thải. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, cả hai phương án này đều gặp rào cản lớn về chi phí và thời gian.
Từ năm 2000 đến nay, tại Mỹ, Anh hay Pháp, thì phần lớn các dự án nhà máy điện hạt nhân đều bị đội vốn gấp 2–3 lần và bị trì hoãn nhiều năm. Trong khi đó, năng lượng mặt trời và gió đã giảm giá mạnh trong một thập kỷ qua, đặc biệt là điện mặt trời, vốn có thể rẻ hơn một nửa so với các nguồn điện hiện có trong 10 năm tới.
Công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon (CCS) cũng chưa đạt hiệu quả kinh tế, và đến nay chưa có quốc gia nào triển khai thành công ở quy mô lớn.
Không có cái gọi là “năng lượng rẻ”
Nhiều người cho rằng sản phẩm và năng lượng xanh quá đắt đỏ. Nhưng quan điểm này thường bỏ qua một yếu tố then chốt, đò là chi phí của biến đổi khí hậu.
Hạn hán kéo dài, lũ lụt, cháy rừng dữ dội – tất cả đều là hậu quả có thật đang xảy ra ngay tại Úc và nhiều nơi khác. Nếu không hành động, thì những thiệt hại do thiên tai có thể vượt xa chi phí đầu tư vào năng lượng sạch.
Định giá carbon – như EU đang làm, hiện đang là một cách phản ánh đúng chi phí thực sự của các sản phẩm gây ô nhiễm. Đây cũng là công cụ giúp hướng doanh nghiệp và người tiêu dùng đến các lựa chọn ít phát thải hơn.
Cơ hội “vàng” nếu đầu tư đúng hướng
Theo nghiên cứu từ Viện Siêu cường, nếu đầu tư khoảng 5% GDP mỗi năm vào nền kinh tế xanh – tương đương với mức đầu tư của Úc trong thời kỳ bùng nổ khoáng sản đầu những năm 2000, thì quốc gia này có thể xây dựng một ngành xuất khẩu mới với doanh thu cao gấp 6–8 lần xuất khẩu than và khí đốt hiện tại.
Chính phủ có thể hỗ trợ quá trình chuyển đổi này bằng các chính sách khuyến khích, trợ cấp cho doanh nghiệp xanh, ưu đãi thuế hoặc tài trợ nghiên cứu công nghệ. Một hệ sinh thái kinh tế mới có thể ra đời – nơi năng lượng sạch không chỉ bảo vệ môi trường mà còn là động lực tăng trưởng mới của nước Úc.
