Chợ giá – Quyết định mới đây của Tổng thống Mỹ – Donald Trump về việc áp mức thuế 100% đối với thuốc nhập khẩu có thương hiệu và được cấp bằng sáng chế đang gây ra những làn sóng dư luận mạnh mẽ, đồng thời làm thay đổi cục diện ngành dược phẩm toàn cầu. Đáng chú ý, các tác động của chính sách này đang thể hiện sự khác biệt rõ rệt giữa hai khu vực Châu Á và Châu Âu.
Mỹ đánh thuế mạnh vào thuốc nhập khẩu
Vào ngày 25/9, Tổng thống – Donald Trump đã chính thức công bố trên mạng xã hội về việc áp thuế nhập khẩu 100% đối với thuốc có thương hiệu hoặc thuốc được bảo hộ bằng sáng chế, bắt đầu từ ngày 1/10 tới đây. Quyết định này nằm trong gói thuế quan mở rộng nhằm thúc đẩy sản xuất trong nước và bảo vệ việc làm cho người Mỹ.
Tuy nhiên, thuốc generic – những loại thuốc gốc có giá thành rẻ hơn, sẽ không bị ảnh hưởng bởi mức thuế này. Bên cạnh đó, các công ty dược phẩm có thể được miễn thuế nếu họ đã khởi công xây dựng nhà máy sản xuất tại Mỹ. Theo ông Trump, thì việc “khởi công” phải được hiểu là đã động thổ hoặc đang thi công thực tế, không chỉ là kế hoạch hay ý tưởng.
Ngoài thuốc, các mặt hàng khác cũng chịu mức thuế cao như xe tải hạng nặng (25%), nội thất bọc nệm (30%), tủ bếp và tủ phòng tắm (50%). Đây cũng là một phần trong nỗ lực của chính quyền Mỹ nhằm tái cấu trúc chuỗi cung ứng và giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài.
Châu Âu có lá chắn thuế, Châu Á đối mặt rủi ro lớn
Khác với các nước Châu Á, các quốc gia Châu Âu được hưởng lợi từ một thỏa thuận thương mại đã ký kết với Mỹ hồi tháng 7 năm nay. Theo đó, mức thuế áp dụng cho thuốc nhập khẩu từ EU sẽ không vượt quá 15%. Thông tin này được ông Olof Gill – phát ngôn viên thương mại của Liên minh Châu Âu, xác nhận. Đây được coi là một lá chắn quan trọng giúp các tập đoàn dược phẩm hàng đầu Châu Âu như Sanofi (Pháp), Bayer (Đức), AstraZeneca (Thụy Điển) hay UCB (Bỉ) phần nào yên tâm trước làn sóng thuế quan mới.
Trong khi đó, các nhà sản xuất dược phẩm ở Châu Á (đặc biệt là Hàn Quốc, Ấn Độ, Trung Quốc) lại đang phải đối mặt với áp lực rất lớn. Được biết, phần lớn các sản phẩm thuốc có thương hiệu và nguyên liệu sản xuất của họ rơi vào diện chịu thuế 100%. Đây là một thách thức không nhỏ trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang bị gián đoạn do các biện pháp bảo hộ thương mại gia tăng.
Hiện, các doanh nghiệp công nghệ sinh học tại Hàn Quốc như Yuhan Corp. hay GC Biopharma đang phải tìm cách tái cấu trúc hoạt động để tránh thuế. Tuy nhiên, quy định về việc miễn thuế chỉ dành cho các nhà máy đã động thổ khiến nhiều kế hoạch đầu tư bị trì hoãn.
Theo Yuhan cho biết, sản phẩm chủ lực của họ (thuốc điều trị ung thư phổi Leclaza) hiện do Johnson & Johnson sản xuất tại Mỹ, song nguyên liệu chính vẫn chủ yếu nhập từ Châu Á, đặt ra nghi vấn về điều kiện miễn thuế. Trong khi đó, GC Biopharma gần như “miễn dịch” trước lệnh thuế mới do liệu pháp điều trị huyết tương Alyglo của họ sử dụng hoàn toàn nguyên liệu sản xuất trong nước Mỹ.
Các hiệp hội y tế và chuyên gia cảnh báo về nguy cơ tăng giá thuốc
Hàng loạt tổ chức y tế và chuyên gia tại Mỹ và Châu Âu đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ chính sách thuế mới này. Họ cảnh báo rằng, việc đánh thuế cao vào thuốc nhập khẩu có thể dẫn đến tăng giá thuốc, gây khó khăn cho người bệnh, đồng thời làm gián đoạn chuỗi cung ứng vốn rất phức tạp và nhạy cảm của ngành dược phẩm toàn cầu.
Theo bà Nathalie Moll – Tổng Giám đốc Liên đoàn Công nghiệp Dược phẩm Châu Âu (EFPIA), nhấn mạnh: “Bất kỳ sự gia tăng thuế quan nào đối với thuốc, dù nhỏ, đều có thể tạo ra hậu quả nghiêm trọng như gián đoạn nguồn cung, làm tăng chi phí điều trị và ảnh hưởng tiêu cực đến người bệnh.”
Bên cạnh đó, hiệp hội các nhà sản xuất dược phẩm Mỹ (PhRMA) cũng cho biết, chính sách thuế này có thể phản tác dụng khi đi ngược lại xu hướng nội địa hóa mà ngành dược phẩm Mỹ đang đẩy mạnh trong những năm gần đây.
Hiện có khoảng 53% nguyên liệu dược phẩm tiêu thụ tại Mỹ được sản xuất trong nước, còn lại chủ yếu nhập khẩu từ các đối tác thân cận như Châu Âu, Hàn Quốc, Nhật Bản và Canada – những nước đang được xem là an toàn trong chuỗi cung ứng.
Trump đánh vào chuỗi cung ứng hay lá phiếu cử tri?
Không chỉ là một biện pháp kinh tế thuần túy, mà quyết định áp thuế 100% cho thuốc nhập khẩu còn mang màu sắc chính trị đậm nét. Trong khi cuộc đua vào Nhà Trắng đang ngày càng khốc liệt, thì động thái này được xem là cách ông Trump “ghi điểm” với cử tri, đặc biệt là tầng lớp công nhân và trung lưu Mỹ.
Việc đưa ra các mức thuế mạnh tay nhắm vào dược phẩm – một ngành nhạy cảm, không chỉ nhằm thu hút cử tri công nhân và tầng lớp trung lưu Mỹ, mà còn gửi thông điệp mạnh mẽ đến các công ty đa quốc gia về ưu tiên sản xuất trong nước.
