Chợ giá – Kế hoạch tổ chức cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ -Donald Trump và nhà lãnh đạo Nga – Vladimir Putin tại Hungary mới đây đã bất ngờ bị hủy bỏ, chỉ vài ngày sau khi được công bố. Điều này làm dấy lên nhiều câu hỏi về động cơ thực sự của Điện Kremlin, trong khi chiến sự tại Ukraine vẫn đang căng thẳng và Nga tiếp tục duy trì lập trường cứng rắn trên bàn đàm phán.
Cuộc gặp “tan biến” trong tích tắc
Theo thông báo từ Nhà Trắng, hai nhà lãnh đạo dự kiến sẽ gặp nhau tại Budapest trong tháng 11, với mục tiêu thảo luận về “các cơ hội hòa bình tiềm năng” giữa Nga và Ukraine. Tuy nhiên, chỉ vài ngày sau, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov đã tuyên bố “chưa hề có thỏa thuận chính thức nào về cuộc gặp”. Ngược lại, phía ông Trump lại ám chỉ rằng Moscow là bên chủ động hủy bỏ.
Kể từ đó, Tổng thống Mỹ khẳng định rằng, việc gặp Putin “sẽ chỉ lãng phí thời gian” nếu không có một bản dự thảo thỏa thuận hòa bình cụ thể.
Theo các nhà quan sát quốc tế cho rằng, sự cố này không chỉ là một “tai nạn ngoại giao” mà còn phản ánh cách ông Putin đang khéo léo sử dụng quan hệ cá nhân với ông Trump để phục vụ chiến lược riêng của Nga, đặc biệt là gây bất lợi cho Ukraine và chia rẽ các đồng minh phương Tây.
Chiến lược mềm của Putin với Trump
Từ khi trở lại Nhà Trắng, ông Trump liên tục nhấn mạnh rằng, ông “có thể kết thúc chiến tranh Ukraine trong 24 giờ” nếu được đàm phán trực tiếp với Putin. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia cho rằng, đây là tuyên bố mang tính chính trị hơn là thực tế.
Ông Putin dường như đã nắm bắt rõ tâm lý của ông Trump và tận dụng triệt để điều này. Theo các nguồn tin ngoại giao cho biết, sau cuộc gặp riêng tại Alaska hồi tháng 8, nhà lãnh đạo Nga đã khéo léo bày tỏ sự đồng tình với những lo ngại của ông Trump về việc bỏ phiếu qua thư ở Mỹ – một chủ đề nội bộ vốn gây nhiều tranh cãi tại Washington.
Không dừng lại ở đó, vào tháng 10 vừa qua, ông Putin còn công khai ca ngợi “khả năng kiến tạo hòa bình” của ông Trump, ngay sau khi nhà lãnh đạo Mỹ không được Ủy ban Nobel trao giải Hòa bình 2025. Theo giới phân tích cho rằng, lời khen này không chỉ mang tính xã giao mà còn là động thái mang tính chiến lược, nhằm củng cố mối quan hệ cá nhân và khiến ông Trump có xu hướng nhìn nhận thiện cảm hơn đối với Moscow.
Ba mục tiêu chiến lược của Điện Kremlin
Theo giới phân tích tại Viện Carnegie Moscow, việc Putin né tránh các cuộc đàm phán trực tiếp với Trump lúc này có thể nhằm đạt được ba mục tiêu chính:
Gây căng thẳng trong quan hệ Mỹ – Ukraine
Động thái hủy cuộc họp thượng đỉnh được cho là đã làm gia tăng căng thẳng trong quan hệ Mỹ – Ukraine. Sự việc này diễn ra ngay trước thời điểm Tổng thống Ukraine – Volodymyr Zelensky dự kiến gặp ông Donald Trump để thảo luận về thương vụ mua tên lửa Tomahawk của Mỹ. Khi kế hoạch bị đình chỉ, thỏa thuận này cũng rơi vào tình trạng “chìm xuồng”, khiến quan hệ giữa hai bên thêm phần nhạy cảm.
Làm suy yếu các cam kết hỗ trợ quân sự của Mỹ
Bất kỳ tín hiệu hòa hoãn nào giữa Washington và Moscow đều có thể khiến Quốc hội Mỹ thêm chia rẽ trong quá trình xem xét và thông qua các gói viện trợ mới dành cho Kyiv.
Khoét sâu rạn nứt giữa Mỹ và Châu Âu
Ông Trump đã nhiều lần chỉ trích các quốc gia NATO vì “không chia sẻ gánh nặng quốc phòng”, trong khi những phát biểu mang tính thân thiện của ông với nhà lãnh đạo Nga khiến nhiều lãnh đạo Châu Âu lo ngại rằng Washington có thể “nhượng bộ” Moscow trong các điều kiện hòa bình tương lai.
Ukraine tìm cách “cân bằng” trong mối quan hệ với Trump
Trước tình hình hiện tại, Tổng thống Zelensky đã chủ động tiếp cận ông Trump thông qua nhiều kênh ngoại giao cá nhân. Theo một quan chức Ukraine tiết lộ, với Kyiv Independent, trong cuộc gặp riêng bên lề tang lễ Giáo hoàng Francis hồi tháng 4, ông Zelensky đã “thể hiện thiện chí” và mong muốn Mỹ tiếp tục đóng vai trò trung tâm trong các nỗ lực hòa bình.
Bên cạnh đó, Kyiv cũng ký kết một số thỏa thuận kinh tế với các tập đoàn năng lượng và quốc phòng Mỹ, nhằm củng cố liên kết chiến lược. Dù vậy, việc ông Trump thường xuyên nhấn mạnh “Ukraine phải đàm phán trực tiếp với Putin” khiến nhiều nhà quan sát lo ngại Washington có thể thay đổi lập trường nếu ông quay lại cầm quyền lâu dài.
Putin vẫn chưa muốn hòa bình?
Kể từ sau khi cuộc gặp tại Hungary bị hủy bỏ, Mỹ đã tăng cường áp đặt các lệnh trừng phạt nhắm vào ngành dầu khí của Nga, đồng thời siết chặt các biện pháp nhằm hạn chế những đối tác thứ ba mua dầu từ Moscow. Trong khi đó, phía Điện Kremlin vẫn giữ nguyên lập trường cứng rắn, tiếp tục yêu cầu được công nhận quyền kiểm soát tại các khu vực Donetsk, Luhansk, Zaporizhzhia và Crimea.
Theo chuyên gia phân tích chính trị – Fiona Hill (từng là cố vấn Nga tại Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ), nhận định: “Putin không có lý do gì để nhượng bộ lúc này. Ông ta đang tin rằng thời gian sẽ làm suy yếu quyết tâm của phương Tây”.
Bên cạnh đó, giới quan sát cũng cho rằng, khả năng một cuộc gặp Trump – Putin diễn ra trong tương lai vẫn còn, nhưng nhiều khả năng đó sẽ chỉ là bước đi mang tính hình thức hoặc phục vụ mục đích chính trị của hai bên, hơn là nỗ lực thực chất nhằm chấm dứt chiến tranh.
