Chợ giá – Đồng rúp Nga đã trở thành một trong những đồng tiền có hiệu suất tăng giá tốt nhất thế giới, khi tăng tới 45% so với đô la Mỹ kể từ đầu năm 2025. Tuy nhiên, sự tăng giá mạnh mẽ này đang gây ra những tác động phức tạp, tạo ra thách thức lớn đối với nền kinh tế Nga vốn đang chịu nhiều lệnh trừng phạt quốc tế nghiêm ngặt.
Tại sao đồng rúp Nga lại tăng giá mạnh?
Sự tăng giá của đồng rúp chủ yếu đến từ chính sách tiền tệ thắt chặt của Ngân hàng Trung ương Nga dưới sự chỉ đạo của Thống đốc – Elvira Nabiullina. Được biết, lãi suất tiền gửi bằng đồng rúp hiện đang duy trì ở mức trên 20%, tạo sức hấp dẫn lớn đối với nhà đầu tư trong bối cảnh lạm phát cao. Điều này đã giúp đồng rúp trở thành một kênh đầu tư sinh lời, thu hút dòng vốn trong nước và quốc tế.
Bên cạnh đó, những dấu hiệu tích cực từ các cuộc đàm phán Mỹ – Nga hồi đầu năm 2025 cũng đã làm dấy lên hy vọng về khả năng hòa bình ở Ukraine, qua đó tạo tâm lý lạc quan trên thị trường tài chính.
Đồng thời, sự suy yếu của đồng đô la Mỹ cũng góp phần nâng cao sức mạnh của đồng rúp. Tính từ đầu năm, đồng đô la Mỹ đã mất khoảng 6,6% giá trị so với các đồng tiền chủ chốt khác.
Ngân hàng Trung ương Nga cũng chủ động bán đồng Nhân dân tệ nhằm hỗ trợ đồng rúp và duy trì sự ổn định tỷ giá hối đoái. Điều này cho thấy dù tỷ giá được thả nổi tự do trên lý thuyết, nhưng thực tế, các cơ quan quản lý vẫn tích cực can thiệp để điều tiết thị trường.
Tác động đa chiều từ đồng rúp mạnh
Ưu điểm
Việc đồng rúp tăng mạnh đã phần giảm áp lực lạm phát bằng cách hạ giá nhập khẩu, giúp người tiêu dùng tiếp cận hàng hóa ngoại nhập với chi phí thấp hơn. Thị trường tài chính cũng trở nên ổn định hơn, tránh các cú sốc từ tháo chạy vốn ồ ạt.
Bên cạnh đó, cũng gia tăng sức hấp dẫn của đồng rúp với nhà đầu tư nhờ lãi suất cao và kỳ vọng đồng tiền tiếp tục tăng giá.
Nhược điểm
Tuy nhiên, việc đồng rúp mạnh lại làm giảm thu ngân sách từ các doanh thu năng lượng quy đổi từ đô la Mỹ sang rúp, bởi mỗi đô la giờ đổi được ít rúp hơn. Việc tăng giá đồng rúp cũng khiến hàng xuất khẩu của Nga trở nên đắt đỏ hơn trên thị trường quốc tế, gây khó khăn cho các doanh nghiệp xuất khẩu như dầu khí, kim loại và nông sản.
Được biết, chính phủ Nga đã từng dự tính tỷ giá trung bình khoảng 94,3 rúp/đô la Mỹ cho ngân sách năm 2025, tuy nhiên tỷ giá thực tế hiện chỉ khoảng 78 rúp/đô la, khiến ngân sách quốc gia thiệt hại dự kiến khoảng 2,4% doanh thu.
Đồng rúp và sự dịch chuyển tiền tệ phi phương Tây
Trong bối cảnh bị cô lập về kinh tế, Nga đang tiến hành thúc đẩy các giao dịch thương mại bằng đồng Nhân dân tệ và đồng rúp thay vì đô la Mỹ và euro. Vào năm 2024, có tới 95% giao dịch thương mại giữa Nga và Trung Quốc được thanh toán bằng đồng Nhân dân tệ và rúp, với khối lượng giao dịch đạt kỷ lục 420 tỷ đô la Mỹ tính theo rúp.
Vì vậy, việc chuyển hướng sang các đồng tiền phi phương Tây không chỉ giúp Nga giảm sự phụ thuộc vào đồng đô la Mỹ mà còn đặt ra dấu hỏi lớn về tương lai vai trò thống trị của đô la trên thị trường tài chính toàn cầu.
Triển vọng tương lai của đồng rúp
Trong thời gian tới, đồng rúp có nhiều khả năng sẽ chịu áp lực giảm giá nếu Ngân hàng Trung ương Nga quyết định cắt giảm lãi suất nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Giảm lãi suất có thể khiến người gửi tiền rút vốn khỏi các khoản tiết kiệm bằng rúp, dẫn tới nhu cầu ngoại tệ tăng và đồng nội tệ suy yếu.
Ngoài ra, lệnh trừng phạt mới có thể được Mỹ áp dụng sau hạn chót do Tổng thống – Donald Trump đặt ra cho Nga vào tháng 9/2025, đặc biệt nhắm vào khách hàng mua dầu của Nga, sẽ tạo thêm sức ép lên đồng rúp.
Trước đó, đồng rúp từng giảm mạnh vào tháng 11/2024 sau khi Mỹ áp lệnh trừng phạt đối với Gazprombank – ngân hàng xử lý thanh toán dầu khí của Nga.
Theo ông Dmitry Pyanov – Phó Tổng giám đốc điều hành VTB nhận định, đồng rúp mạnh là một phần trong chiến lược có chủ đích của Nga nhằm kiểm soát lạm phát và giữ ổn định tài chính quốc gia.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo đồng rúp hiện đang được định giá quá cao so với thực tế kinh tế, và sự mất cân đối này có thể dẫn tới các biến động mạnh trong tương lai gần.
