Chợ giá – Bộ Nông nghiệp Pháp cảnh báo sản lượng rượu vang nước này có thể chạm mức thấp nhất trong 70 năm vào năm 2026, đánh dấu năm thứ ba liên tiếp sụt giảm. Mùa hè nóng kỷ lục và hạn hán nghiêm trọng đã tàn phá nhiều vùng nho nổi tiếng khắp nước Pháp, buộc các nhà sản xuất phải đánh đổi giữa chất lượng và sản lượng.
Suốt mùa hè, Florent Latour, CEO hãng rượu vang Maison Louis Latour – chủ sở hữu vườn nho hạng Grand Cru lớn nhất vùng Burgundy, chỉ biết cầu mong trời đổ mưa. Ông thừa nhận vụ thu hoạch năm nay chỉ đạt khoảng một nửa sản lượng thông thường, dù chất lượng nho vẫn được giữ vững.
“Chúng tôi cảm thấy mình đã rất gần,” Latour nói với CNBC. “Chỉ cần thêm chút mưa nữa là có thể có một vụ mùa tuyệt vời cả về chất lượng lẫn sản lượng, nhưng cuối cùng chúng tôi phải chấp nhận đánh đổi để giữ chất lượng, và chỉ thu hoạch được khoảng một nửa vụ.”
Nỗi trăn trở của Latour phản ánh tình cảnh chung của ngành rượu vang Pháp – vốn nổi tiếng khắp thế giới nhưng đang lao đao vì thời tiết cực đoan. Vụ mùa 2023 từng được xem là ổn, song theo giới chuyên gia, sản lượng đã sa sút liên tục kể từ đầu thập kỷ này.
“Vụ mùa 2023 khá ổn, nhưng sản lượng đã sụt giảm thảm hại kể từ đầu thập kỷ,” Jean-Marie Cardebat, Chủ nhiệm bộ môn rượu vang và rượu mạnh tại trường INSEEC Grande École, đồng thời là giáo sư kinh tế tại Đại học Bordeaux, nhận định. “Chúng tôi nhận ra rằng không vùng nào ở Pháp còn an toàn trước các đợt nắng nóng.”
Nghịch lý là những vùng có khí hậu ôn hòa hơn lại chịu thiệt hại nặng nhất, gồm thung lũng Loire và vùng Champagne. Ngược lại, các nhà sản xuất ở miền nam nước Pháp như Bordeaux và Languedoc-Roussillon lại ghi nhận sản lượng cao hơn so với năm ngoái.
Theo ông Cardebat, sự chuẩn bị kém của Pháp trước biến đổi khí hậu là vấn đề lớn. Ông so sánh với Tây Ban Nha, quốc gia thường xuyên hứng chịu nắng nóng và hiện tượng ấm lên toàn cầu nhưng lại thích ứng tốt hơn nhờ đã xây dựng sẵn hệ thống tưới tiêu.
“Tây Ban Nha thường xuyên chịu ảnh hưởng của nắng nóng và tình trạng ấm lên toàn cầu hơn Pháp, nhưng họ chuẩn bị tốt hơn,” ông nói. “Một phần vì họ đã có sẵn mạng lưới tưới tiêu.” Ông cho biết việc lắp đặt hệ thống tương tự ở Pháp rất hiếm, chỉ được cho phép trong trường hợp đặc biệt, và thiết lập các biện pháp như vậy thường mất rất nhiều thời gian.
Tác động của biến đổi khí hậu đang làm nóng lại tranh luận về các quy định nghiêm ngặt chi phối ngành rượu vang Pháp. Năm ngoái, lâu đài Chateau Lafleur gây chấn động khi rút khỏi hệ thống chỉ dẫn địa lý uy tín Pomerol và Bordeaux đối với 6 loại rượu vang của hãng.
Thuộc sở hữu gia đình Guinaudeau, trang trại này cho biết các quy định nghiêm ngặt của hệ thống chỉ dẫn địa lý AOC, bao gồm hạn chế tưới tiêu, mật độ trồng và giống nho được phép, đã ngăn họ thích ứng đủ nhanh với khí hậu đang thay đổi.
“Đây là quyết định táo bạo giúp toàn bộ gia đình Lafleur bảo đảm sự trường tồn của vườn nho, cũng như chất lượng và bản sắc của rượu vang chúng tôi. Nói ngắn gọn: đó là tương lai,” gia đình Guinaudeau giải thích, cho biết việc rời hệ thống AOC giúp họ đối phó với thực tế của biến đổi khí hậu một cách chính xác và hiệu quả.
Nhiệt độ cao cũng khiến thời điểm thu hoạch đến sớm hơn, gây ra nhiều vấn đề hậu cần cho các nhà sản xuất rượu vang. Latour cho biết năm nay ông bắt đầu thu hoạch từ ngày 14/8, sớm nhất trong lịch sử trang trại Latour.
“Nếu tính theo từng thập kỷ, điểm giữa của vụ thu hoạch đến sớm hơn 3 ngày mỗi thập kỷ, nghĩa là về cơ bản chúng tôi đã dịch chuyển gần một tháng kể từ những năm 1930,” Latour nói.
Nếu tình trạng hạn hán và nắng nóng tiếp diễn trong những năm tới, nguồn cung rượu vang Pháp từ các vùng danh tiếng như Burgundy, Champagne và Loire có thể tiếp tục thu hẹp, đẩy giá bán buôn lên cao. Điều này sẽ ảnh hưởng tới các thị trường nhập khẩu, trong đó có Việt Nam, nơi rượu vang Pháp vẫn là mặt hàng quen thuộc trong phân khúc cao cấp. Áp lực giá sẽ càng lớn nếu ngày càng nhiều nhà sản xuất danh tiếng như Chateau Lafleur rời bỏ hệ thống AOC để tìm phương án canh tác linh hoạt hơn, kéo theo sự phân mảnh trong chuỗi cung ứng truyền thống.
Ở chiều ngược lại, nếu Pháp đẩy nhanh cải cách quy định AOC theo hướng cho phép tưới tiêu và thay đổi giống nho linh hoạt hơn, tương tự cách Tây Ban Nha đã làm, sản lượng có thể phục hồi dần trong trung hạn, giúp hạ nhiệt đà tăng giá. Khả năng thích ứng của từng vùng trồng nho, chứ không chỉ lượng mưa hằng năm, sẽ là yếu tố quyết định nguồn cung rượu vang Pháp có ổn định trở lại hay tiếp tục bấp bênh.
Mỹ Duyên (theo CNBC)
