Chợ giá – Công ty Millennial Potash của Canada vừa công bố kế hoạch khởi công dự án mỏ kali Banio tại Gabon vào cuối năm 2027 với sự hỗ trợ tài chính từ Mỹ. Doanh nghiệp dự kiến nâng công suất lên 1,2 triệu tấn một năm nhằm đáp ứng nhu cầu gia tăng trên thị trường toàn cầu.
Dự án có tổng vốn đầu tư ban đầu ước tính 480 triệu USD, đặt tại khu vực bờ biển phía nam Gabon. Theo kế hoạch mới nhất, doanh nghiệp Canada này dự kiến chốt phương án tài chính vào tháng 8 hoặc tháng 9/2027 trước khi bước vào giai đoạn xây dựng kéo dài tối đa hai năm.
Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Millennial Potash, ông Farhad Abasov cho biết công ty đang xem xét mở rộng quy mô ngay từ giai đoạn đầu thay vì giữ mức 800.000 tấn một năm như thiết kế ban đầu. Quyết định này xuất phát từ làn sóng quan tâm mạnh mẽ của các nhà đầu tư và khách hàng thu mua quốc tế.
“Chúng tôi có thể khởi động dự án với quy mô lớn hơn ngay từ đầu vì nhận được sự quan tâm rất lớn từ các bên bao tiêu sản phẩm lẫn giới tài chính. Mức sản lượng ban đầu có thể được điều chỉnh lên 1 triệu hoặc 1,2 triệu tấn mỗi năm”, ông Farhad Abasov nhấn mạnh.
Sự xuất hiện của mỏ Banio được kỳ vọng sẽ góp phần đa dạng hóa nguồn cung phân kali toàn cầu, vốn đang phụ thuộc lớn vào ba quốc gia sản xuất chính là Canada, Nga và Belarus. Các nền kinh tế nông nghiệp lớn trên thế giới như Mỹ và Brazil hiện phải nhập khẩu lượng lớn mặt hàng này.
Để phục vụ công tác xây dựng, Millennial Potash đang tích cực đàm phán gói tài trợ vốn với Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ (DFC) cùng các đối tác thương mại khác. Trước đó, cơ quan phát triển của Chính phủ Mỹ đã cam kết tài trợ 3 triệu USD cho nghiên cứu khả thi chi tiết của dự án.
Theo đại diện doanh nghiệp, nghiên cứu khả thi chi tiết dự kiến sẽ hoàn thành vào cuối năm 2026. Sau đó, công ty sẽ làm thủ tục chuyển đổi giấy phép thăm dò sang giấy phép khai thác khoáng sản trong quý I/2027, quá trình phê duyệt pháp lý này ước tính mất từ ba đến sáu tháng.
Thời gian từ lúc đặt nền móng xây dựng đến khi cho ra lò mẻ sản phẩm đầu tiên thường kéo dài khoảng 18 đến 24 tháng. Như vậy, nếu các mốc tiến độ tiến triển thuận lợi, mỏ kali Banio sẽ chính thức đi vào vận hành trong giai đoạn từ năm 2029 đến 2030.
Sau khi đi vào hoạt động thương mại, nhà máy chỉ mất thêm khoảng sáu tháng để đạt tối đa công suất thiết kế. Việc rút ngắn thời gian chạy thử giúp doanh nghiệp nhanh chóng cung ứng khối lượng lớn phân bón ra thị trường quốc tế nhằm tối ưu hóa chi phí vận hành.
Thị trường tiêu thụ mục tiêu của dự án trải rộng từ Mỹ, Brazil đến các quốc gia khu vực Châu Á và Châu Phi. Dù chưa công bố danh tính các đối tác cụ thể, công ty khẳng định tiềm năng giao dịch tại thị trường nội địa Châu Phi là rất lớn với nhu cầu tiêu thụ khoảng 2 triệu tấn phân kali mỗi năm.
Với quy mô ban đầu 800.000 tấn một năm, mỏ Banio có thể đáp ứng khoảng 40% nhu cầu phân kali của toàn bộ châu lục này. Nếu kế hoạch nâng công suất lên 1,2 triệu tấn một năm thành công, tỷ lệ bao phủ của mỏ sẽ tăng lên xấp xỉ 60% tổng lượng tiêu thụ của khu vực Châu Phi.
Mặc dù việc nâng công suất giúp nâng cao sức hút thương mại và vị thế của dự án trên trường quốc tế, ban lãnh đạo Millennial vẫn phải cân nhắc kỹ lưỡng. Doanh nghiệp cần đánh giá liệu doanh thu gia tăng có đủ bù đắp chi phí vốn đầu tư ban đầu phát sinh hay không trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.
Tại thị trường Việt Nam, phân kali là vật tư nông nghiệp nhập khẩu thiết yếu do nguồn cung trong nước chưa thể tự đáp ứng. Biến động nguồn cung và giá phân bón thế giới trực tiếp tác động tới giá vốn nông sản nội địa và chi phí sản xuất của bà con nông dân.
Trong kịch bản mỏ Banio đi vào hoạt động đúng hạn và nguồn cung từ Đông Âu phục hồi, áp lực thiếu hụt phân kali toàn cầu sẽ được giải tỏa đáng kể. Điều này có thể giúp hạ nhiệt giá phân bón thế giới, gián tiếp giảm bớt chi phí đầu vào cho ngành nông nghiệp Việt Nam trong dài hạn.
Ở chiều ngược lại, nếu quá trình thu xếp vốn gặp vướng mắc hoặc rủi ro địa chính trị gia tăng tại các tuyến hàng hải, giá phân kali có thể duy trì ở mức cao. Các doanh nghiệp nhập khẩu phân bón trong nước khi đó sẽ phải đối mặt với chi phí vận chuyển gia tăng và rủi ro biến động tỷ giá.
Quang Huy (theo Mining.com, Reuters)
