Chợ giá – Năm 2025 khép lại với nền kinh tế Úc trong trạng thái vừa chống chịu, vừa thích nghi trước những cú sốc toàn cầu hiếm thấy. Từ giá vàng lập kỷ lục, tiền điện tử lao dốc, lạm phát “dị thường” cho tới những hệ lụy lan rộng từ các chính sách của Tổng thống Mỹ – Donald Trump, các chỉ số kinh tế không chỉ phản ánh biến động thuần túy của thị trường, mà còn cho thấy mức độ mong manh của trật tự kinh tế toàn cầu.
Vàng bùng nổ, bạc và bạch kim gây sốc thị trường
Năm 2025 chứng kiến một trong những đợt tăng giá kim loại quý mạnh nhất lịch sử hiện đại. Khi giá vàng tăng tới 74%, chạm mốc kỷ lục 4.500 USD/ounce, trong bối cảnh lo ngại lạm phát và bất ổn chính sách dưới thời Tổng thống Trump khiến nhà đầu tư toàn cầu tìm đến tài sản trú ẩn an toàn.
Tuy nhiên, vàng vẫn “lép vế” so với bạc – kim loại ghi nhận mức tăng tới 185%, lên 83 USD/ounce, điều này đã phản ánh sự kết hợp giữa đầu cơ tài chính và nhu cầu công nghiệp.
Đáng chú ý nhất chính là bạch kim, với mức tăng 151%, đạt 2.254 USD/ounce. Ngoài vai trò trong ngành trang sức cao cấp, bạch kim còn là nguyên liệu quan trọng cho ngành ô tô, cả xe động cơ đốt trong lẫn xe điện. Và việc sản lượng toàn cầu sụt giảm, đặc biệt tại Nam Phi – quốc gia sản xuất lớn nhất thế giới, đã góp phần đẩy giá kim loại này tăng vọt.
Bitcoin và tiền điện tử tăng nhanh rồi lại giảm
Trái ngược với diễn biến tích cực của kim loại quý, thị trường tiền điện tử khép lại năm 2025 trong sắc đỏ. Việc ông Donald Trump tái đắc cử đã từng thổi bùng kỳ vọng rằng Bitcoin có thể vươn lên mức 150.000 USD.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy Bitcoin kết thúc năm quanh ngưỡng 87.000 USD, giảm mạnh so với đỉnh 124.700 USD hồi tháng 10. Trong ba tháng cuối năm, hơn 1.000 tỷ USD giá trị thị trường tiền điện tử “bốc hơi”, khi nhà đầu tư rút vốn khỏi các tài sản rủi ro trước bối cảnh lạm phát Mỹ quay trở lại và lãi suất duy trì ở mức cao.
Thặng dư thương mại với Mỹ nhưng bất lợi về du lịch
Úc hiếm khi có thặng dư thương mại với Mỹ. Nhưng năm 2025 đã tạo ra một ngoại lệ hiếm hoi, chủ yếu nhờ giá vàng tăng mạnh.
Trong nhiều tháng, vàng trở thành mặt hàng chủ lực khiến giá trị xuất khẩu của Úc sang Mỹ vượt nhập khẩu – một diễn biến không mấy thuận lợi về mặt chính trị, khi chính quyền Trump thường xuyên chỉ trích các quốc gia có thặng dư thương mại với Mỹ.
Và tình hình càng phức tạp hơn khi lượng du khách Mỹ đến Úc giảm gần 100.000 người so với giai đoạn trước đại dịch, phản ánh sự suy yếu của du lịch song phương và những rào cản tâm lý – chính sách mới.
Một điểm đáng chú ý khác chính là sự suy yếu rõ rệt của đồng đô la Mỹ trong năm 2025. Được biết, chỉ số USD trong năm 2025 giảm mạnh, trong khi đô la Úc tăng khoảng 8% so với đồng bạc xanh. Và điều này đã giúp kiềm chế lạm phát nhập khẩu, nhưng đồng thời làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa Úc trên thị trường quốc tế.
Ngân sách và gánh nặng thuế ngày càng dồn lên người lao động
Ngân sách liên bang đang ngày càng phụ thuộc vào nguồn thu từ thuế thu nhập cá nhân. Theo cập nhật ngân sách giữa năm, đến giai đoạn 2028 – 2029, thuế từ người lao động dự kiến sẽ chiếm tới 69% tổng nguồn thu.
Sự kết hợp giữa cơ chế thuế suất lũy tiến, thị trường lao động vẫn tương đối ổn định cùng các ưu đãi thuế dành cho tài sản khiến gánh nặng tài khóa tiếp tục dồn lên nhóm người làm công ăn lương, điều này có thể kéo theo bất bình đẳng gia tăng trong dài hạn.
Lạm phát “kinh hoàng” ở Brisbane
Trong khi lạm phát toàn quốc tưởng chừng đã được kiểm soát, giảm từ đỉnh 7,8% năm 2022 xuống còn 1,9% giữa năm 2025, nhưng việc kết thúc các chương trình trợ cấp điện đã tạo ra những cú sốc giá cục bộ chưa từng thấy.
Tại Brisbane, giá điện trong tháng 7 đã tăng tới 1.692,5% so với cùng kỳ – mức tăng gây choáng váng, kéo lạm phát của thành phố này lên cao nhất cả nước vào cuối năm.
Giá cà phê, nhiên liệu và chi phí sinh hoạt
Giá cà phê đã tăng mạnh do thời tiết cực đoan tại các vùng trồng chủ chốt trên thế giới, khiến chi phí sinh hoạt của người Úc tiếp tục chịu áp lực.
Ngược lại, giá xăng dầu tương đối ổn định và thậm chí thấp hơn so với năm trước, bất chấp những tranh luận chính trị gay gắt xung quanh thuế nhiên liệu trong mùa bầu cử.
Ngân hàng Dự trữ Úc và “chỉ số bất định” kỷ lục
Năm 2025 cũng là một năm đầy khó khăn đối với Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA). Dù đã ba lần cắt giảm lãi suất, nhưng thị trường vẫn liên tục đảo chiều kỳ vọng giữa nới lỏng và thắt chặt.
Trong Báo cáo Chính sách Tiền tệ vào tháng 5, từ “không chắc chắn” đã xuất hiện tới 132 lần, phản ánh mức độ bất định cao chưa từng thấy mà RBA phải đối mặt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động mạnh.
Dân số tăng nhưng tốc độ chậm lại
Người nhập cư tiếp tục là động lực chính thúc đẩy tăng dân số, nhưng tốc độ đã giảm so với đỉnh sau COVID-19. Được biết, kể từ đầu năm 2022, Úc đã đón thêm gần 1,5 triệu cư dân, trong đó sinh viên quốc tế đóng vai trò quan trọng trong các lĩnh vực dịch vụ và giáo dục.
Theo dự báo cho giai đoạn 2025 – 2026, số người nhập cư ròng đạt khoảng 260.000, tiếp tục là đề tài tranh luận chính trị nóng bỏng.
Một năm của những nghịch lý
Bức tranh kinh tế năm 2025 đã cho thấy sự kết hợp giữa tăng giá kim loại quý, biến động tiền điện tử, chính sách thuế, lạm phát và dân số, khiến RBA và các nhà hoạch định chính sách phải liên tục điều chỉnh chiến lược.
Bước sang năm 2026, những biến động này nhiều khả năng chưa thể sớm kết thúc. Trong một thế giới bị chi phối bởi chính sách khó đoán của các cường quốc và rủi ro địa – kinh tế chồng chéo, thì khả năng thích ứng sẽ là yếu tố quyết định sức bền của kinh tế Úc trong giai đoạn tới.
