Chợ giá – Giá dầu thế giới leo thang mạnh trong khi xung đột tại Trung Đông kéo dài không chỉ gây áp lực lên kinh tế toàn cầu mà còn trở thành “cú hích” thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang năng lượng sạch. Theo các chuyên gia nhận định, đây có thể là bước ngoặt định hình lại hệ thống năng lượng thế giới trong thập niên tới.
Cú sốc nguồn cung đẩy giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng
Thị trường năng lượng toàn cầu đang bước vào giai đoạn biến động mạnh trong khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến Iran, chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Được biết, nguy cơ gián đoạn nguồn cung tại eo biển Hormuz (tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới) đã đẩy giá dầu tăng vọt. Dầu Brent – loại dầu tiêu chuẩn toàn cầu, hiện leo lên khoảng 112 USD/thùng.
Đáng chú ý, thị trường dầu vật lý ghi nhận mức tăng mạnh hơn so với thị trường kỳ hạn, đã phản ánh rõ tình trạng thiếu hụt nguồn cung thực tế. Các nhà máy lọc dầu tại châu Á buộc phải chấp nhận mức chênh lệch cao để nhập khẩu dầu từ những khu vực xa hơn nhằm bù đắp phần thiếu hụt. Diễn biến này cho thấy sự “lệch pha” ngày càng rõ nét giữa thị trường giao ngay và thị trường tài chính.
Theo chuyên gia năng lượng – Jeff Currie, thế giới đang phải đối mặt với một cú sốc nguồn cung lớn, khi thị trường kỳ hạn không còn phản ánh đúng thực trạng khan hiếm dầu mỏ.
Giá vận tải, hàng không và nhiên liệu leo thang
Đà tăng nhanh của giá dầu cũng đang kéo theo hàng loạt hệ lụy đối với kinh tế toàn cầu. Nhiều doanh nghiệp vận tải biển đã bắt đầu áp phụ phí nhiên liệu, trong khi các hãng hàng không châu Âu cảnh báo sẽ tăng giá vé nhằm bù đắp chi phí đầu vào leo thang.
Tại Mỹ, giá xăng tiến sát mốc 4 USD/gallon, còn dầu diesel vượt 5 USD/gallon – những mức giá tạo áp lực lớn lên cả người tiêu dùng lẫn doanh nghiệp.
Theo ông Pavel Kveten – CEO Girteka Logistics, chi phí nhiên liệu chiếm tới 30% tổng chi phí vận hành, vì vậy mọi biến động về giá đều tác động gần như ngay lập tức đến hoạt động kinh doanh.
Không chỉ dừng lại ở khía cạnh kinh tế, xung đột còn kéo theo hệ lụy môi trường đáng lo ngại khi các cuộc không kích và cháy nổ tại cơ sở hạ tầng dầu mỏ thải ra lượng lớn khí nhà kính, gia tăng áp lực lên các mục tiêu giảm phát thải toàn cầu.
“Cú hích” cho năng lượng tái tạo và xu hướng ESG
Trong khi đó, năng lượng tái tạo đang dần nổi lên như một giải pháp mang tính chiến lược. Giá tín chỉ carbon tại Mỹ tăng mạnh cho thấy áp lực ngày càng lớn từ thị trường đối với việc cắt giảm phát thải.
Theo các chuyên gia cho rằng, chính sự mong manh của chuỗi cung ứng nhiên liệu hóa thạch đang thúc đẩy các quốc gia ускор nhanh tiến trình chuyển đổi năng lượng, đồng thời đẩy mạnh thực hiện các tiêu chuẩn ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị).
Tại châu Á, xu hướng này càng trở nên rõ nét khi nhiều quốc gia vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng. Năng lượng tái tạo, với lợi thế chi phí vận hành thấp và ít chịu tác động từ yếu tố địa chính trị, đang trở thành ưu tiên hàng đầu.
Trung Quốc cũng đã nhanh chóng tận dụng cơ hội khi đẩy mạnh xuất khẩu các loại nhiên liệu sạch như amoniac xanh, trong khi Ấn Độ ghi nhận tốc độ tăng trưởng năng lượng tái tạo ở mức kỷ lục nhờ nhu cầu điện gia tăng mạnh.
Giá dầu cao thúc đẩy thay đổi cấu trúc năng lượng
Theo các chuyên gia nhận định, tình hình hiện tại có nhiều điểm tương đồng với các cuộc khủng hoảng dầu mỏ trong thập niên 1970 – giai đoạn từng kéo theo những thay đổi sâu rộng trong chính sách năng lượng toàn cầu. Nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, hành vi tiêu dùng được dự báo sẽ biến chuyển mạnh mẽ, khi cả người dân và doanh nghiệp buộc phải chuyển sang các giải pháp tiết kiệm năng lượng, xe điện và công nghệ sạch.
Bên cạnh đó, nhu cầu điện gia tăng nhanh chóng từ các trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và xe điện cũng đang tạo thêm động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của năng lượng tái tạo.
Kỷ nguyên năng lượng xanh tăng tốc, dầu mỏ mất dần vị thế
Theo nhiều dự báo cho thấy, năng lượng tái tạo có thể vươn lên trở thành nguồn cung chủ đạo trước năm 2030. Khi đó, giá dầu có thể giảm về mức 40-60 USD/thùng, không phải do dư cung mà xuất phát từ sự suy yếu của nhu cầu.
Trong tiến trình này, công nghệ lưu trữ năng lượng, đặc biệt là pin lithium, được xem là yếu tố then chốt. Lĩnh vực lưu trữ điện đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng khoảng 100% mỗi năm, góp phần giải quyết bài toán ổn định lưới điện khi năng lượng tái tạo ngày càng mở rộng.
Cùng với đó, các doanh nghiệp sản xuất vật liệu pin như lithium được đánh giá là “xương sống” của hệ thống năng lượng mới, qua đó mở ra những cơ hội đáng kể cho giới đầu tư trong giai đoạn chuyển đổi.
Bước ngoặt của hệ thống năng lượng toàn cầu
Theo giới phân tích nhận định, cú sốc giá dầu hiện nay không chỉ mang tính ngắn hạn mà có thể trở thành một bước ngoặt mang tính lịch sử. Khi các rủi ro địa chính trị ngày càng gia tăng, áp lực giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch cũng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Nếu xu hướng này tiếp diễn, kỷ nguyên dầu mỏ có thể dần khép lại, nhường chỗ cho một hệ thống năng lượng bền vững, linh hoạt và ít rủi ro hơn. Trong khi đó, cuộc đua chuyển đổi năng lượng không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với mọi nền kinh tế.
