Chợ giá – Indonesia – quốc gia sản xuất cà phê lớn thứ tư thế giới hiện đang phải đối mặt với nguy cơ trở thành nước nhập khẩu ròng cà phê trong vài năm tới, khi mà sản lượng sụt giảm nghiêm trọng trong khi nhu cầu tiêu dùng nội địa tiếp tục gia tăng.
Theo cảnh báo từ các hiệp hội nông dân và chuyên gia ngành cà phê, tình trạng thời tiết khắc nghiệt kéo dài, kết hợp với lực lượng lao động nông nghiệp già hóa và thiếu sự đầu tư vào cải tiến kỹ thuật, đã khiến sản lượng cà phê tại nhiều vùng trồng trọng điểm ở Indonesia giảm đáng kể trong năm qua. Từ đó kéo theo việc giá cà phê tăng mạnh trong thời gian gần đây.
Sản lượng giảm – tiêu thụ nội địa tăng
Indonesia hiện đang là nước sản xuất và xuất khẩu cà phê đứng thứ tư toàn cầu, xếp sau Brazil, Việt Nam và Colombia. Được biết, quốc gia này nổi tiếng với loại cà phê robusta – chiếm khoảng 70% tổng sản lượng và một phần còn lại là cà phê arabica chất lượng cao – được xuất khẩu chủ yếu sang các thị trường như Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ, Malaysia và Ai Cập.
Tuy nhiên, theo Hiệp hội Xuất khẩu Cà phê Indonesia (AEKI), sản lượng cà phê niên vụ 2024 – 2025 được dự báo giảm tới 20 – 30% so với cùng kỳ năm ngoái. Nguyên nhân chính được cho là do ảnh hưởng của hiện tượng thời tiết El Niño khiến mùa khô kéo dài, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thời điểm ra hoa và đậu trái của cây cà phê.
Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ cà phê trong nước lại đang tăng mạnh. Với tầng lớp trung lưu ngày càng mở rộng và xu hướng tiêu dùng hiện đại phát triển, ngành công nghiệp cà phê nội địa của Indonesia đang tăng trưởng 6 – 8% mỗi năm, đặc biệt là trong lĩnh vực chuỗi quán cà phê và tiêu dùng tại gia.
Nguy cơ nhập khẩu ròng và hệ lụy
Theo ông Pranoto Soenarto – Chủ tịch AEKI cho biết: “Nếu xu hướng này tiếp tục, Indonesia có thể chuyển từ một quốc gia xuất khẩu ròng cà phê sang nhập khẩu ròng trong vòng 3 – 5 năm tới để đáp ứng nhu cầu trong nước.”
Đây được xem là diễn biến chưa từng có trong lịch sử ngành cà phê nước này và có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến cán cân thương mại, cũng như sinh kế của hàng triệu hộ nông dân phụ thuộc vào cây cà phê.
Bên cạnh đó, một vấn đề đáng lo ngại khác là lực lượng lao động trong lĩnh vực cà phê tại Indonesia đang già hóa nhanh chóng, trong khi thế hệ trẻ ít mặn mà với nghề nông. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách về chuyển đổi công nghệ, cơ giới hóa và hỗ trợ tài chính để giữ chân và thu hút lao động trẻ tham gia sản xuất cà phê.
Chuyên gia nông nghiệp – Widodo Martono cho rằng, chính phủ Indonesia cần nhanh chóng thực hiện các biện pháp hỗ trợ như trợ giá phân bón, cải thiện giống cây trồng chịu hạn, đầu tư hệ thống tưới tiêu, và nâng cao năng lực bảo quản – chế biến sau thu hoạch.
Ngoài ra, việc đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm cà phê chế biến sâu, thay vì chỉ xuất khẩu cà phê nhân, cũng sẽ góp phần gia tăng giá trị, giảm phụ thuộc vào thị trường nguyên liệu và nâng cao vị thế của cà phê Indonesia trên thị trường quốc tế.
