Chợ giá – Chuyến công du Châu Á của Tổng thống Mỹ – Donald Trump trong tuần này, với các điểm dừng tại Malaysia, Nhật Bản và Hàn Quốc, được giới quan sát đánh giá là một phép thử quan trọng đối với trật tự khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Tuy nhiên, đối với Úc (đồng minh lâu năm của Mỹ và là một cường quốc tầm trung trong khu vực), thì chuyến thăm này không chỉ mang tính biểu tượng, mà còn tiềm ẩn nhiều tác động chiến lược sâu rộng.
Tín hiệu từ Washington và bài toán mới cho Úc
Sau nhiều năm tập trung vào các vấn đề nội bộ và xung đột tại Châu Âu, Trung Đông, thì chuyến đi Châu Á của ông Trump lần này được cho là nhằm tái khẳng định vai trò của Mỹ tại khu vực năng động nhất thế giới.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng, sự trở lại của Trump mang sắc thái “giao dịch” hơn là “đồng minh”, điều này khiến các đối tác truyền thống như Úc phải tính toán lại vị thế của mình.
Theo tiến sĩ Michael Fullilove – Giám đốc Viện Lowy (Sydney), nhận định: “Úc đang đứng giữa hai dòng chảy – một bên là liên minh an ninh bền vững với Mỹ, một bên là thực tế kinh tế gắn bó chặt chẽ với Châu Á, đặc biệt là Trung Quốc.”
Úc và bài toán mở rộng vai trò an ninh
Theo nguồn tin ngoại giao cho biết, nội dung hợp tác quốc phòng và an ninh sẽ là trọng tâm trong các cuộc gặp giữa Mỹ và các đồng minh Châu Á. Đối với Úc, điều này có thể đồng nghĩa với việc phải tăng cường hiện diện và đầu tư quốc phòng, đặc biệt trong khuôn khổ AUKUS – thỏa thuận an ninh ba bên giữa Úc, Anh và Mỹ.
Một số nhà phân tích cũng đưa ra dự báo, Úc sẽ được mời tham gia sâu hơn vào cấu trúc an ninh khu vực, bao gồm chia sẻ công nghệ, hậu cần và cơ sở hạ tầng chiến lược.
Tuy nhiên, Canberra (thủ đô của Úc) cũng đối mặt với thách thức, khi phải vừa duy trì mối quan hệ quốc phòng chặt chẽ với Mỹ, vừa tránh bị các nước láng giềng Châu Á nhìn nhận như “cánh tay nối dài” của Washington.
Úc trước cơ hội vàng từ chuỗi cung ứng mới
Trên mặt trận kinh tế, Trump được cho là sẽ thúc đẩy sáng kiến tái cấu trúc chuỗi cung ứng nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc. Trước tình hình này, Úc – quốc gia sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú, đặc biệt là đất hiếm, sẽ có cơ hội trở thành nguồn cung cấp chiến lược cho Mỹ và các đối tác.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng, việc dịch chuyển chuỗi cung ứng quá nhanh có thể khiến Úc đối mặt với rủi ro mất cân đối thương mại, khi Trung Quốc vẫn là đối tác xuất khẩu lớn nhất.
Theo viện Quan hệ Quốc tế Úc cho rằng, Canberra cần “cân bằng giữa lợi ích kinh tế với yêu cầu chiến lược”, tránh để bị cuốn vào các vòng xoáy đối đầu thương mại.
Úc khẳng định vị thế “cầu nối” trong khu vực
Trong khi khu vực Đông Á đang từng bước hình thành các cơ chế hợp tác nội khối ngày càng chặt chẽ giữa Nhật Bản, Hàn Quốc và ASEAN, Úc được nhìn nhận có cơ hội thể hiện vai trò “cầu nối” giữa Mỹ và Châu Á.
Trước tình hình đó, chính phủ Úc được khuyến nghị cần tăng cường đối thoại và đầu tư ngoại giao với ASEAN, đồng thời củng cố quan hệ với Ấn Độ, Indonesia và các quốc đảo Thái Bình Dương.
Ngoài ra, Canberra cũng được kêu gọi phát triển năng lực “hiểu biết về Châu Á” – từ ngôn ngữ, văn hóa cho đến chiến lược, nhằm khẳng định vị thế là một chủ thể khu vực độc lập và có ảnh hưởng thực chất.
Những kịch bản có thể xảy ra
Nếu Mỹ tiếp tục củng cố cam kết tại khu vực, thì Úc nhiều khả năng sẽ trở thành đối tác chủ chốt trong các sáng kiến về chuỗi cung ứng và quốc phòng. Ngược lại, trong trường hợp Washington thể hiện sự thiếu nhất quán trong chính sách, Canberra có thể buộc phải xoay trục mạnh mẽ hơn sang Châu Á, tăng cường hợp tác với các nước trong khu vực.
Bên cạnh đó, nếu căng thẳng thương mại toàn cầu leo thang, Úc cũng sẽ phải đối mặt với sức ép từ cả hai phía và cần hành động thận trọng để tránh những thiệt hại về kinh tế.
Thời điểm mang tính bước ngoặt
Theo giới quan sát nhận định, chuyến thăm Châu Á của ông Trump sẽ diễn ra trong khi trật tự khu vực đang thay đổi nhanh chóng. Với vị thế đặc biệt của mình, Úc không thể tiếp tục “đi giữa hai làn” mà cần xác định rõ chiến lược lâu dài – vừa duy trì liên minh truyền thống, vừa khẳng định vai trò tự chủ trong khu vực.
Nếu tận dụng tốt thời cơ, Úc có thể vươn lên thành một trung tâm chiến lược ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, đóng vai trò dẫn dắt các sáng kiến về an ninh, kinh tế và ngoại giao. Ngược lại, sự chậm trễ hoặc lệ thuộc quá mức có thể khiến Úc đánh mất cơ hội lịch sử để định vị lại bản thân trong trật tự khu vực đang chuyển dịch.
