Chợ giá – Trong khi tình hình căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến giá dầu thế giới biến động mạnh và nhiều thị trường tài chính toàn cầu chao đảo, Trung Quốc (quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới) lại bất ngờ thể hiện khả năng chống chịu đáng chú ý. Chứng khoán, thị trường tiền tệ và trái phiếu của nước này vẫn duy trì sự ổn định tương đối, qua đó khiến nhiều nhà đầu tư quốc tế bắt đầu xem Trung Quốc như một “điểm trú ẩn tương đối an toàn” trong giai đoạn bất ổn hiện nay.
Thị trường Trung Quốc ổn định giữa làn sóng biến động toàn cầu
Kể từ khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang vào cuối tháng 2, các thị trường tài chính toàn cầu liên tục biến động mạnh. Đã từng có thời điểm giá dầu thô tăng vọt lên gần 120 USD/thùng, làm dấy lên lo ngại lạm phát toàn cầu có thể quay trở lại và buộc nhiều ngân hàng trung ương phải cân nhắc trì hoãn kế hoạch nới lỏng chính sách tiền tệ.
Tuy nhiên, trái với nhiều dự báo ban đầu, các thị trường tài chính của Trung Quốc lại cho thấy khả năng chống chịu đáng chú ý so với phần lớn các nền kinh tế lớn. Chỉ số chứng khoán CSI 300 (đại diện cho nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn tại Thượng Hải và Thâm Quyến) chỉ giảm khoảng 0,3% kể từ khi căng thẳng bùng phát.
Trong khi đó, nhiều thị trường lớn khác tại châu Á chịu tác động mạnh hơn, với chứng khoán Nhật Bản giảm khoảng 6%, Hàn Quốc giảm 9% và Ấn Độ giảm khoảng 4%. Tại châu Âu, các chỉ số chính mất khoảng 5%, còn thị trường Mỹ giảm gần 1,4%.
Không chỉ trên thị trường chứng khoán, các kênh tài chính khác của Trung Quốc cũng duy trì sự ổn định tương đối. Được biết, tỷ giá đồng nhân dân tệ gần như giữ nguyên giá trị so với đồng USD trong khi đồng bạc xanh tăng mạnh nhờ nhu cầu trú ẩn an toàn. Thậm chí, chỉ số CFETS RMB theo trọng số thương mại còn tăng lên mức cao nhất trong vòng một năm.
Trên thị trường trái phiếu, lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc kỳ hạn 10 năm chỉ tăng khoảng 1 điểm cơ bản, thấp hơn đáng kể so với mức tăng hơn 20 điểm cơ bản của trái phiếu kho bạc Mỹ và trái phiếu chính phủ Pháp cùng kỳ hạn.
Theo ông Cary Yeung – Giám đốc bộ phận nợ khu vực Đại Trung Quốc tại Pictet Asset Management, nhận định: “Các tài sản của Trung Quốc đang bị nhiều nhà đầu tư toàn cầu bỏ qua như một nơi trú ẩn an toàn, dù thực tế chúng thể hiện khả năng ổn định đáng kể trong bối cảnh khủng hoảng.”
Chiến lược năng lượng dài hạn giúp Trung Quốc giảm rủi ro
Một trong những yếu tố quan trọng giúp Trung Quốc duy trì sự ổn định trong khi giá dầu biến động mạnh là chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng được Bắc Kinh triển khai trong nhiều năm qua.
Sau các cuộc khủng hoảng thiếu điện vào năm 2021 và 2022, Trung Quốc đã đẩy mạnh đầu tư vào nhiều nguồn năng lượng khác nhau nhằm đa dạng hóa nguồn cung. Sản lượng khai thác than được nâng lên mức kỷ lục, trong khi công suất điện gió và điện mặt trời tăng nhanh. Cùng với đó, nước này cũng phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin quy mô lớn, góp phần ổn định nguồn cung điện.
Song song với việc mở rộng năng lượng tái tạo, Trung Quốc còn liên tục gia tăng sản lượng khai thác dầu khí trong nước nhằm giảm sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.
Đáng chú ý, sự bùng nổ của thị trường xe điện đang từng bước thay đổi cấu trúc tiêu thụ năng lượng của nền kinh tế. Xe điện và xe hybrid hiện bán chạy hơn ô tô chạy xăng truyền thống tại Trung Quốc, một xu hướng có thể làm giảm đáng kể nhu cầu xăng dầu trong dài hạn. Hiện, xăng đang chiếm hơn 20% tổng lượng tiêu thụ dầu của nước này.
Kho dự trữ dầu khổng lồ tạo “tấm đệm” cho nền kinh tế
Một yếu tố khác giúp Trung Quốc giảm thiểu tác động từ biến động giá dầu là quy mô dự trữ năng lượng rất lớn. Theo dữ liệu từ Kpler, hàng chục triệu thùng dầu thô từ Iran, Nga và Venezuela hiện đang được lưu trữ trên các tàu chở dầu neo gần bờ biển Trung Quốc. Bên cạnh đó, lượng dự trữ dầu chiến lược của nước này được ước tính vào khoảng 1,4 tỷ thùng.
Quy mô dự trữ này được cho là cao gấp hơn ba lần so với mức dự trữ của Mỹ và trong kịch bản xấu nhất có thể bù đắp khoảng sáu tháng thiếu hụt nguồn cung từ Trung Đông. Nhờ đó, Trung Quốc có thêm dư địa để giảm thiểu những cú sốc từ thị trường năng lượng toàn cầu.
Ông Larry Hu – chuyên gia kinh tế trưởng về Trung Quốc tại Macquarie Group, cho rằng tác động lạm phát từ giá dầu cao đối với nền kinh tế Trung Quốc tương đối hạn chế. Theo ước tính của ông, ngay cả khi giá dầu ở mức 100 USD/thùng, lạm phát tiêu dùng của nước này cũng chỉ tăng lên khoảng 1%.
Cơ hội cho các ngành năng lượng và nhu cầu nội địa
Trên thị trường chứng khoán, giới đầu tư hiện đang hướng sự chú ý tới những lĩnh vực gắn liền trực tiếp với an ninh năng lượng và nhu cầu nội địa của Trung Quốc.
Được biết, chỉ số ngành năng lượng thuộc CSI 300 đã tăng khoảng 8% kể từ cuối tháng 2, trở thành nhóm ngành có hiệu suất tốt nhất trên thị trường. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực năng lượng tái tạo – ngành mà Trung Quốc đang giữ vị thế dẫn đầu toàn cầu, cũng ghi nhận đà tăng đáng kể. Chẳng hạn như cổ phiếu của nhà sản xuất tấm pin mặt trời Jinko Solar, đã tăng khoảng 13% trên sàn Thượng Hải.
Theo ông Trevor Slaven – Giám đốc toàn cầu về phân bổ tài sản tại Barings, trong khi tình hình bất ổn địa chính trị gia tăng, việc chuyển một phần danh mục đầu tư sang các tài sản của Trung Quốc không phải là điều “phi lý”.
Ngoài ra, một cuộc gặp thượng đỉnh dự kiến diễn ra vào cuối tháng giữa Tổng thống Mỹ – Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc – Tập Cận Bình cũng có thể góp phần củng cố niềm tin của thị trường, nếu hai bên phát đi những tín hiệu tích cực.
Thị trường Trung Quốc vẫn phải đối mặt với nhiều bất ổn trong nước
Dù vậy, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng, sự ổn định hiện tại không đồng nghĩa với việc rủi ro đã hoàn toàn biến mất.
Hiện, nền kinh tế Trung Quốc vẫn đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong nước, bao gồm nhu cầu tiêu dùng yếu, thị trường bất động sản suy giảm kéo dài và tâm lý đầu tư thận trọng. Trong khi đó, một số tổ chức đầu tư quốc tế vẫn giữ quan điểm thận trọng đối với thị trường này. Điển hình như việc T. Rowe Price duy trì lập trường trung lập, cho rằng đà tăng hiện nay chủ yếu mang tính chiến thuật hơn là phản ánh một xu hướng tăng trưởng dài hạn.
Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia cũng cho rằng, rủi ro lớn hơn đối với Trung Quốc không nằm ở giá dầu cao, mà ở những tác động lan tỏa tới tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao trong thời gian dài, nhu cầu tiêu dùng tại các nền kinh tế lớn có thể suy giảm, qua đó ảnh hưởng đến xuất khẩu – một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế Trung Quốc.
Trung Quốc có thể hưởng lợi nếu khủng hoảng kéo dài?
Theo các chuyên gia tại BNP Paribas nhận định, nếu căng thẳng tại Trung Đông kéo dài, khả năng chống chịu của thị trường Trung Quốc có thể trở nên rõ ràng hơn so với nhiều nền kinh tế khác trong khu vực.
Nguyên nhân được cho là nền kinh tế Trung Quốc ngày càng mang tính “hướng nội”, với nguồn cung năng lượng được đa dạng hóa cùng hệ thống dự trữ quy mô lớn, giúp giảm bớt tác động từ những biến động bên ngoài.
Trong khi thế giới đang phải đối mặt với nhiều rủi ro địa chính trị và kinh tế, sự ổn định tương đối của Trung Quốc có thể khiến các nhà đầu tư quốc tế bắt đầu xem xét lại vai trò của thị trường này trong danh mục đầu tư toàn cầu.
