Chợ giá – Đồng yên Nhật Bản một lần nữa suy yếu về vùng 160 yên đổi 1 USD, xóa hơn một nửa mức tăng đạt được sau đợt can thiệp ngoại hối quy mô lớn hồi cuối tháng 7. Giới đầu tư đang theo dõi sát mốc 160-163 yên/USD, trong khi khả năng Nhật Bản hành động trở lại ngày càng được đặt lên bàn cân.
Nhật Bản chi gần 100 tỷ USD cứu đồng yên
Tính đến sáng ngày 31/8 tại Tokyo, tỷ giá USD/JPY đã giao dịch quanh mức 159,77, cho thấy đồng yên đã phục hồi nhẹ nhưng vẫn ở rất gần ngưỡng 160 yên/USD – vùng được giới giao dịch đặc biệt quan tâm. Reuters cũng ghi nhận yên tiếp tục chịu sức ép trong phiên đầu tuần, khi thị trường đánh giá khả năng Fed tăng lãi suất vào tháng 9.
Việc đồng yên một lần nữa trở lại sát mốc 160 đang đặt ra câu hỏi lớn đối với thị trường, khi Nhật Bản sẽ tiếp tục kiên nhẫn theo dõi hay sẵn sàng sử dụng nguồn lực khổng lồ để bảo vệ đồng nội tệ?
Theo các chuyên gia ngoại hối cho biết, mốc 161 yên/USD có thể là vùng đầu tiên cần theo dõi. Nếu tỷ giá tiếp tục tăng lên khoảng 162-163 yên/USD, khả năng nhà chức trách Nhật Bản hành động có thể trở nên rõ ràng hơn.
Rinto Maruyama – chiến lược gia cấp cao về lãi suất và ngoại hối tại SMBC Nikko Securities, đặc biệt lưu ý vùng 162,9-163,3 yên/USD. Đây được xem là khu vực tỷ giá từng khiến nhà chức trách Nhật Bản phải can thiệp vào thị trường.
Tuy nhiên, giới chức Nhật Bản cũng nhiều lần nhấn mạnh rằng họ không bảo vệ một con số tỷ giá cố định. Điều Tokyo quan tâm hơn là tốc độ mất giá của đồng yên và mức độ biến động trên thị trường ngoại hối.
Điều này cũng đồng nghĩa nhà chức trách có thể hành động trước khi tỷ giá chạm một mốc cụ thể, nếu thị trường xuất hiện những biến động quá nhanh hoặc mang tính đầu cơ.
Tính đến cuối tháng 7, đồng yên đã từng rơi xuống gần 164 yên/USD, mức yếu nhất trong khoảng 40 năm. Sau đó, Nhật Bản triển khai các hoạt động can thiệp quy mô lớn nhằm mua yên và bán USD để hỗ trợ đồng nội tệ.
Theo số liệu được công bố, Nhật Bản đã chi khoảng 15,4 nghìn tỷ yên, tương đương 96,5 tỷ USD, trong giai đoạn can thiệp từ cuối tháng 7 đến tháng 8. Đây là một trong những chiến dịch hỗ trợ đồng tiền có quy mô lớn nhất từ trước đến nay.
Đáng chú ý hơn, Washington cũng tham gia nỗ lực hỗ trợ đồng yên. Việc Mỹ và Nhật Bản phối hợp mua yên đánh dấu sự trở lại của một hình thức hợp tác đặc biệt hiếm thấy trên thị trường ngoại hối.
Trước khi can thiệp, tỷ giá USD/JPY từng lên tới 163,92 yên/USD vào ngày 29/7. Sau các động thái của nhà chức trách, tỷ giá nhanh chóng giảm mạnh về vùng 157-159 yên/USD. Tuy nhiên, tác động này không kéo dài.
Đồng yên sau đó tiếp tục suy yếu và hiện đã vượt trở lại vùng 160 yên/USD. Diễn biến này cho thấy can thiệp ngoại hối có thể tạo ra cú sốc mạnh trong ngắn hạn, nhưng khó đảo ngược xu hướng nếu những nguyên nhân nền tảng gây sức ép lên đồng yên vẫn tồn tại.
Vì sao yên vẫn yếu dù Nhật Bản đã can thiệp mạnh?
Một trong những nguyên nhân quan trọng nhất khiến đồng yên tiếp tục chịu sức ép chính là chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và Nhật Bản.
Khi nhà đầu tư có thể vay yên với chi phí tương đối thấp, sau đó chuyên nguồn vốn sang các tài sản bằng USD có lợi suất cao hơn, động lực bán yên để mua USD vẫn được duy trì. Đây cũng là nền tảng của các giao dịch được gọi là carry trade.
Sau đợt can thiệp vào cuối tháng 7, các quỹ đầu cơ đã nhanh chóng thu hẹp những vị thế bán khống đồng yên. Tuy nhiên, dữ liệu mới cho thấy các khoản đặt cược vào khả năng yên tiếp tục giảm giá đang dần được xây dựng trở lại.
Bên cạnh đó, Bloomberg cũng ghi nhận các quỹ phòng hộ đã tăng vị thế bán yên trong tuần gần nhất được thống kê. Nếu xu hướng này tiếp diễn, những nỗ lực hỗ trợ đồng nội tệ của Nhật Bản có thể tiếp tục đối mặt với áp lực lớn từ dòng vốn đầu cơ đang đặt cược theo hướng ngược lại.
Phát biểu của Chủ tịch Fed tiếp tục gây áp lực, BOJ đứng trước quyết định quan trọng
Một yếu tố khác khiến đồng yên khó phục hồi chính là sức mạnh của đồng USD.
Sau phát biểu của Chủ tịch Fed – Kevin Warsh, thị trường gia tăng kỳ vọng Mỹ có thể tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ nếu lạm phát không giảm đủ nhanh về mục tiêu 2%.
Diễn biến này đã đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ đi lên, qua đó hỗ trợ đồng USD và tiếp tục nới rộng khoảng cách lợi suất giữa các tài sản của Mỹ và Nhật Bản, yếu tố vốn được xem là bất lợi đối với đồng yên. Bên cạnh đó, Reuters cũng cho biết thị trường hiện định giá xác suất Fed tăng lãi suất trong tháng 9 ở mức gần 58%, dù kỳ vọng này vẫn có thể thay đổi theo các dữ liệu kinh tế sắp được công bố.
Nói cách khác, nếu nguyên nhân chủ yếu khiến yên suy yếu xuất phát từ sức mạnh của USD và lợi suất tại Mỹ, Tokyo sẽ phải cân nhắc thận trọng trước khi tiếp tục sử dụng nguồn dự trữ ngoại hối để can thiệp vào thị trường.
Theo Alex Cohen – chiến lược gia ngoại hối tại Bank of America nhận định, việc đồng yên chạm mốc tâm lý 160 chắc chắn sẽ làm gia tăng kỳ vọng về khả năng can thiệp. Tuy nhiên, nhà chức trách Nhật Bản có thể kiên nhẫn hơn nếu những biến động của tỷ giá chủ yếu bắt nguồn từ sức mạnh của USD và chính sách lãi suất của Mỹ.
Trong khi đó, một trong những sự kiện được thị trường theo dõi sát nhất là cuộc họp chính sách tiền tệ tiếp theo của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ). Theo lịch chính thức, BOJ sẽ họp vào ngày 17-18/9/2026.
Hiện, BOJ đang duy trì lãi suất qua đêm ở khoảng 1%, trong khi thị trường đang đặt cược đáng kể vào khả năng ngân hàng trung ương tiếp tục tăng lãi suất. Nếu điều này xảy ra, khoảng cách chính sách tiền tệ giữa Nhật Bản và Mỹ có thể được thu hẹp phần nào, đồng thời tạo thêm động lực hỗ trợ đồng yên.
Đây cũng là lý do một số nhà phân tích cho rằng Tokyo có thể lựa chọn chờ BOJ hành động trước khi triển khai một đợt can thiệp mới. Nếu BOJ tăng lãi suất, nhà chức trách có thể đồng thời hỗ trợ đồng yên thông qua chính sách tiền tệ và giảm bớt nhu cầu phải sử dụng dự trữ ngoại hối để can thiệp trực tiếp.
Ngược lại, nếu BOJ không hành động như kỳ vọng của thị trường, áp lực đối với đồng yên có thể gia tăng nhanh chóng.
Mỹ cũng có lý do để quan tâm đến đồng yên
Đợt can thiệp lần này không còn đơn thuần là câu chuyên của riêng Nhật Bản. Những biến động mạnh của đồng yên đang thu hút sự chú ý bởi các tác động có thể lan rộng ra ngoài thị trường ngoại hối.
Theo bộ trưởng Tài chính Mỹ – Scott Bessent gần đây cảnh báo rằng, những biến động mất trật tự của đồng yên có thể buộc các nhà đầu tư phải đóng các vị thế trên quy mô lớn. Diễn biến này có nguy cơ gây bất ổn cho các thị trường tài chính toàn cầu và cuối cùng làm tăng chi phí vay đối với doanh nghiệp cũng như các hộ gia đình tại Mỹ.
Vấn đề càng đáng chú ý khi Nhật Bản là một trong những chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Mỹ. Một đồng yên suy yếu mạnh có thể kéo theo những dòng vốn xuyên biên giới quy mô lớn, trong khi việc điều chỉnh các vị thế carry trade được tài trợ bằng yên có thể đồng thời gây biến động trên thị trường ngoại hối, trái phiếu và cổ phiếu.
Chính vì vậy, việc ổn định đồng yên không còn chỉ là mục tiêu riêng của Tokyo mà có thể liên quan trực tiếp đến sự ổn định của hệ thống tài chính quốc tế.
Can thiệp tỷ giá, Nhật Bản khó đảo chiều đồng yên
Các chuyên gia cho rằng, Tokyo vẫn còn nhiều công cụ để đối phó với đà mất giá quá nhanh của đồng yên. Tuy nhiên, hiệu quả của những công cụ này đến đâu lại là một câu chuyên khác.
Can thiệp ngoại hối có thể giúp đồng yên tăng giá nhanh trong ngắn hạn, đồng thời buộc các nhà đầu cơ phải đóng những vị thế bán. Nhưng nếu chênh lệch lãi suất vẫn nghiêng về USD và nhà đầu tư tiếp tục có động lực mua các tài sản của Mỹ, áp lực bán yên có thể nhanh chóng quay trở lại.
Chính vì vậy, trọng tâm của thị trường đang dần chuyên từ câu hỏi “Nhật Bản có can thiệp hay không?” sang một vấn đề lớn hơn, đó là: “Nhật Bản có thể thay đổi xu hướng hay chỉ làm chậm xu hướng đó?”
Theo Brendan Fagan – chiến lược gia vĩ mô tại Bloomberg cho rằng, những diễn biến mới nhất cho thấy tác động của một đợt can thiệp khó có thể sánh với sức mạnh của các xu hướng lãi suất toàn cầu.
Trong khi đó, Geoffrey Yu – chiến lược gia cấp cao tại BNY nhận định, Tokyo có thể tạm thời chưa can thiệp khi cuộc họp chính sách của BOJ đang đến gần. Theo ông, nếu muốn ổn định thị trường ngoại hối, Tokyo cuối cùng sẽ phải đưa ra những hành động chính sách đủ mạnh để thuyết phục thị trường.
Trong suốt nhiều năm, tỷ giá 160 yên/USD chủ yếu được xem là một mốc kỹ thuật hoặc tâm lý. Tuy nhiên, ý nghĩa của con số này hiện đã thay đổi.
Sau khi Nhật Bản và Mỹ cùng hành động để hỗ trợ đồng yên, thị trường hiểu rằng một mức tỷ giá quá cao có thể kích hoạt phản ứng từ nhà chức trách.
Masahiko Loo – chiến lược gia cấp cao về trái phiếu tại State Street Investment Management cho rằng, vùng 160 yên/USD đang dần trở thành một “mốc chính sách”, thay vì chỉ đơn thuần là một mức định giá. Điều này khiến mỗi bước tăng thêm của tỷ giá USD/JPY trở nên nhạy cảm hơn.
Nếu tỷ giá vượt 161 yên/USD, sau đó tiến tới vùng 162-163 yên/USD, thì áp lực đối với Tokyo có thể tăng mạnh. Tuy nhiên, nếu đồng yên mất giá với tốc độ quá nhanh, nhà chức trách có thể không chờ đến những mốc này mới hành động.
Ngược lại, nếu tỷ giá chỉ dao động quanh vùng 159-160 yên/USD trong khi thị trường vẫn vận hành trật tự, Chính phủ Nhật Bản có thể lựa chọn kiên nhẫn và chờ đợi động thái tiếp theo từ BOJ.
Thị trường đang đứng trước ba kịch bản
Trong ngắn hạn, diễn biến của đồng yên có thể phụ thuộc vào 3 yếu tố chính.
- Thứ nhất là chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Nếu các dữ liệu về lạm phát và việc làm của Mỹ tiếp tục củng cố khả năng Fed tăng lãi suất, đồng USD có thể mạnh lên, qua đó gia tăng áp lực lên yên.
- Thứ hai chính là quyết định của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ). Một đợt tăng lãi suất vào tháng 9 có thể giúp thu hẹp chênh lệch lãi suất giữa Nhật Bản và Mỹ, đồng thời tạo thêm động lực cho đồng yên. BOJ cũng đã xác nhận cuộc họp chính sách tiếp theo sẽ diễn ra trong hai ngày 17-18/9.
- Yếu tố thứ ba là tốc độ biến động của tỷ giá. Đây có thể là căn cứ quan trọng quyết định phản ứng của Tokyo. Một tỷ giá ở mức 161 yên/USD nhưng diễn biến ổn định, có trật tự có thể chưa đủ để kích hoạt can thiệp. Ngược lại, nếu yên mất giá đột ngột trong thời gian ngắn, nhà chức trách có thể hành động sớm hơn.
Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ – Scott Bessent đánh giá những biến động gần đây của đồng yên vẫn tương đối “trong tầm kiểm soát”. Điều này cho thấy Washington chưa chắc đã ủng hộ một đợt can thiệp mới của Nhật Bản ngay lập tức.
Cuộc giằng co chưa kết thúc
Việc đồng yên trở lại sát, thậm chí vượt mốc 160 yên/USD chỉ vài tuần sau chiến dịch hỗ trợ gần 100 tỷ USD cho thấy cuộc chiến bảo vệ đồng tiền Nhật Bản còn lâu mới kết thúc.
Tokyo vẫn có thể tiếp tục sử dụng dự trữ ngoại hối để ứng phó với những biến động quá mức trên thị trường. Trong khi đó, BOJ có thể tăng lãi suất nhằm tạo nền tảng cơ bản thuận lợi hơn cho đồng yên. Washington cũng có lợi ích riêng trong việc tránh một cú sốc tỷ giá đủ lớn để lan sang thị trường trái phiếu và hệ thống tài chính toàn cầu.
Tuy nhiên, không có biện pháp đơn lẻ nào dễ dàng đảo ngược xu hướng nếu chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và Nhật Bản vẫn lớn, trong khi dòng vốn quốc tế tiếp tục ưu tiên các tài sản bằng USD.
Chính vì vậy, mốc 160 yên/USD có thể mới chỉ là điểm khởi đầu cho một cuộc thử sức mới giữa thị trường và nhà chức trách. Nếu đồng yên tiếp tục trượt xuống vùng 162-163 yên/USD, câu hỏi khi đó không còn đơn thuần là Tokyo có lo ngại hay không, mà sẽ là khi nào và bằng cách nào Nhật Bản quyết định hành động.
Trong khi đó, cuộc họp chính sách của BOJ vào ngày 17-18/9 có thể trở thành một trong những sự kiện được thị trường ngoại hối châu Á theo dõi sát nhất trong những tuần tới.
