Chợ giá – Sau khi lập đỉnh trên 5.400 USD/ounce, giá vàng thế giới đã giảm về quanh 4.000 USD/ounce, khiến không ít nhà đầu tư mua vào ở vùng giá cao phải đối mặt với khoản thua lỗ đáng kể. Dù đà điều chỉnh gây áp lực lên thị trường trong ngắn hạn, những yếu tố như nợ công gia tăng, căng thẳng địa chính trị và xu hướng đa dạng hóa dự trữ của các ngân hàng trung ương vẫn là cơ sở duy trì sức hấp dẫn dài hạn của kim loại quý.
Vàng giảm sâu nhưng những bất ổn toàn cầu vẫn chưa biến mất
Thị trường vàng vừa trải qua những tháng biến động mạnh. Sau khi tăng vọt lên hơn 5.400 USD/ounce vào đầu năm nay, giá kim loại quý đã lùi về khoảng 4.000 USD/ounce. Diễn biến này cho thấy ngay cả vàng, tài sản vốn được xem là kênh trú ẩn an toàn, cũng không tránh khỏi những đợt điều chỉnh sâu.
Dù vậy, thế giới chưa trở nên an toàn hay ít bất ổn hơn. Những rủi ro về chính trị, tài chính và địa chính trị vẫn hiện hữu, trong khi các yếu tố từng thúc đẩy nhà đầu tư tìm đến vàng vẫn chưa biến mất.
Chiến thắng áp đảo của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ tạo thêm sức ép lên Tổng thống Donald Trump. Chính quyền của ông có thể phải đối mặt với sự phản đối quyết liệt hơn đối với chương trình lập pháp, cùng những tranh cãi gay gắt về chi tiêu chính phủ và nợ công.
Tình trạng bế tắc chính trị có thể hạn chế khả năng mở rộng chi tiêu trong thời gian tới, nhưng khó giải quyết ngay gánh nặng nợ hiện hữu của Mỹ. Trong khi đó, áp lực lạm phát và căng thẳng địa chính trị vẫn là những vấn đề khiến giới đầu tư lo ngại.
Lợi suất trái phiếu tăng gây sức ép lên vàng
Đợt giảm giá của vàng xuất phát từ một số nguyên nhân khá rõ ràng. Lãi suất và lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng khiến các tài sản có thu nhập cố định trở nên hấp dẫn hơn, trong khi vàng không tạo ra dòng tiền định kỳ cho người nắm giữ.
Và việc đồng USD mạnh lên cũng gây sức ép lên giá kim loại quý. Bên cạnh đó, một bộ phận nhà đầu tư đã tranh thủ chốt lời sau đợt tăng giá mạnh trước đó.
Dù vậy, đáng chú ý là dòng vốn đầu tư vào vàng vẫn được duy trì ngay cả khi giá đi xuống. Theo Hội đồng Vàng Thế giới, trong tháng 9, giá vàng giảm 8,5% nhưng các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) vàng trên toàn cầu vẫn thu hút khoảng 10 tỷ USD vốn đầu tư.
Các ngân hàng trung ương cũng tiếp tục mua vàng với quy mô lớn. Lượng vàng được các tổ chức này mua trong tháng 9 đạt mức cao nhất theo tháng kể từ đầu năm.
Trong 4 năm qua, các ngân hàng trung ương đã tích lũy trung bình khoảng 1.000 tấn vàng mỗi năm, gấp đôi mức bình quân của thập kỷ trước đó.
Thông thường, lợi suất trái phiếu tăng sẽ tạo áp lực lên giá vàng. Giá trái phiếu và lợi suất biến động ngược chiều, nên khi lợi suất tăng, giá trái phiếu sẽ giảm.
Dù vậy, nguyên nhân khiến lợi suất đi lên cũng có ý nghĩa quan trọng. Nếu xuất phát từ triển vọng kinh tế tăng trưởng mạnh, đây có thể là tín hiệu tích cực. Ngược lại, nếu nhà đầu tư đòi hỏi mức sinh lời cao hơn do lo ngại lạm phát và khả năng quản lý tài chính của chính phủ, đó lại là dấu hiệu đáng quan tâm.
Diễn biến này phần nào lý giải sức hút của chiến lược đầu tư được gọi là “giao dịch phá giá tiền tệ”. Khi thâm hụt ngân sách và nợ công gia tăng, nhà đầu tư lo ngại lạm phát hoặc các chính sách tiền tệ có thể làm suy giảm sức mua của những đồng tiền truyền thống.
Vàng được xem là công cụ phòng vệ trước những rủi ro này. Nguồn cung kim loại quý không thể được mở rộng tùy ý như tiền pháp định. Đồng thời, vàng không phải là nghĩa vụ tài chính của bất kỳ chính phủ, ngân hàng hay tổ chức phát hành nào.
Dù vậy, những đặc điểm trên không đồng nghĩa giá vàng chỉ có thể tăng. Lãi suất thực đi lên và đồng USD mạnh hơn vẫn có thể tiếp tục làm giảm nhu cầu đối với kim loại quý.
Điểm đáng chú ý là một số yếu tố gây sức ép lên giá vàng trong ngắn hạn lại đồng thời làm gia tăng những lo ngại về triển vọng dài hạn. Đây cũng là lý do nhiều nhà đầu tư vẫn duy trì nhu cầu nắm giữ vàng.
Singapore, Hồng Kông muốn trở thành trung tâm vàng
Tại châu Á, Singapore và Hồng Kông đang đẩy mạnh tham vọng trở thành những trung tâm giao dịch, thanh toán và lưu trữ vàng quy mô lớn. Động thái này đã cho thấy nhu cầu đối với kim loại quý vẫn được duy trì giữa những bất ổn về kinh tế và địa chính trị.
Được biết, Singapore đang phát triển hệ thống thanh toán bù trừ vàng nhằm củng cố vị thế trung tâm thương mại trong khu vực. Quốc gia này cũng muốn mở rộng dịch vụ lưu trữ vàng, hướng tới phục vụ các ngân hàng trung ương nước ngoài.
Bên cạnh đó, Hồng Kông cũng theo đuổi định hướng tương tự. Thành phố đã bắt đầu vận hành thử nghiệm hệ thống thanh toán và bù trừ vàng từ tháng 7, dự kiến chính thức đưa vào hoạt động đầu năm 2027. Đồng thời, Hồng Kông đặt mục tiêu nâng năng lực lưu trữ vàng thỏi lên hơn 2.000 tấn trong vòng 3 năm.
Việc xây dựng hạ tầng thanh toán, lưu trữ và giao dịch vàng đòi hỏi nguồn lực lớn cùng cam kết đầu tư dài hạn. Vì vậy, việc Singapore và Hồng Kông tiếp tục triển khai các kế hoạch này ngay cả khi giá vàng đã giảm mạnh so với mức đỉnh cho thấy hai trung tâm tài chính vẫn đánh giá cao triển vọng của thị trường kim loại quý.
Khi các ngân hàng trung ương đẩy mạnh đa dạng hóa dự trữ và nhà đầu tư tìm kiếm những địa điểm an toàn để lưu trữ vàng vật chất, Singapore và Hồng Kông có thêm cơ hội mở rộng vai trò trên thị trường vàng quốc tế.
Các thương vụ mua bán doanh nghiệp khai thác vàng
Đối với ngành khai thác vàng, giá kim loại quý chỉ là một phần quyết định triển vọng kinh doanh. Khả năng tiếp cận các mỏ mới, quy mô trữ lượng hiện có và chi phí khai thác cũng là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sức hấp dẫn của doanh nghiệp.
Vào hồi tháng 9, Gold Fields, nhà sản xuất vàng có trụ sở tại Nam Phi với các mỏ hoạt động trên 5 châu lục, đã đưa ra đề nghị mua lại không được mời trị giá 38,7 tỷ AUD, tương đương 27,2 tỷ USD, đối với Northern Star Resources của Australia.
Nếu thương vụ được thông qua, hai doanh nghiệp sẽ hợp nhất thành nhà sản xuất vàng lớn thứ hai thế giới, với sản lượng hằng năm khoảng 4,1 triệu ounce.
Dù vậy, Northern Star đã từ chối đề nghị của Gold Fields. Dù không đạt được thỏa thuận, quy mô thương vụ vẫn cho thấy giá trị ngày càng lớn của những mỏ vàng đang hoạt động và nguồn trữ lượng sẵn có.
Việc phát hiện các mỏ vàng mới ngày càng khó khăn, trong khi quá trình phát triển một mỏ có thể kéo dài nhiều năm và đòi hỏi vốn đầu tư lớn. Vì vậy, mua lại các doanh nghiệp đang hoạt động trở thành cách nhanh hơn để những nhà sản xuất lớn mở rộng trữ lượng và sản lượng.
Đối với doanh nghiệp khai thác, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở giá vàng bán ra mà còn ở khoảng chênh lệch giữa doanh thu trên mỗi ounce và chi phí khai thác.
Những công ty có khả năng tăng sản lượng đồng thời kiểm soát tốt chi phí vẫn có thể tạo ra dòng tiền đáng kể ngay cả khi giá vàng không trở lại mức đỉnh. Ngược lại, các doanh nghiệp phải đối mặt với chi phí gia tăng, chất lượng quặng suy giảm hoặc tuổi thọ mỏ ngắn sẽ gặp nhiều thách thức hơn.
Chính vì vậy, nhà đầu tư không nên xem toàn bộ cổ phiếu khai thác vàng đơn thuần là công cụ đặt cược vào biến động giá kim loại quý.
Vàng vẫn là tài sản phòng vệ dài hạn
Dù giá vàng đã giảm đáng kể so với mức đỉnh kỷ lục, những rủi ro từng thúc đẩy nhu cầu nắm giữ kim loại quý vẫn chưa biến mất. Chiến tranh, lạm phát, nợ công gia tăng, biến động trên thị trường trái phiếu và lo ngại về sức mua của các đồng tiền truyền thống tiếp tục hiện hữu.
Với nhiều nhà đầu tư và ngân hàng trung ương, giá trị của vàng không chỉ nằm ở khả năng tăng giá trong ngắn hạn. Kim loại quý này còn được xem là tài sản lưu trữ giá trị, không gắn trực tiếp với nghĩa vụ tài chính của bất kỳ chính phủ, đồng tiền hay tổ chức tài chính nào.
Trong thời gian dài, vàng đã đóng vai trò như một hình thức bảo hiểm trước những bất ổn kinh tế và tài chính. Giá kim loại quý có thể biến động mạnh, nhưng những lý do căn bản khiến nhà đầu tư và ngân hàng trung ương muốn nắm giữ vàng vẫn chưa thay đổi.
Do đó, đợt điều chỉnh vừa qua không đồng nghĩa sức hấp dẫn dài hạn của vàng đã suy giảm. Trong một thế giới còn nhiều bất ổn, kim loại quý vẫn giữ vị trí nhất định trong chiến lược đa dạng hóa danh mục và bảo vệ tài sản.
