Chợ giá – Trong bối cảnh thị trường lao động biến động và cạnh tranh ngày càng gay gắt, thì một hình thức lừa đảo tinh vi đang âm thầm lan rộng, đó là lừa đảo việc làm trực tuyến. Hàng chục nghìn người đã trở thành nạn nhân với tổng thiệt hại lên tới 220 triệu USD chỉ trong nửa đầu năm 2024, theo báo cáo mới nhất từ Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ (FTC).
Chiêu trò tinh vi đánh vào tâm lý người đang cần việc
Lừa đảo việc làm, hay còn gọi là “lừa đảo nhiệm vụ” (task scam), thường bắt đầu bằng một tin nhắn WhatsApp hoặc văn bản tưởng như vô hại từ một “nhà tuyển dụng” với lời đề nghị công việc đơn giản, lương cao và không yêu cầu kinh nghiệm.
Các nạn nhân thường nhận được tin nhắn công việc như: “Bạn có thể kiếm hàng triệu mỗi ngày chỉ bằng việc thích video, đánh giá sản phẩm hoặc chia sẻ đường link”. Ban đầu, người dùng thấy “số tiền hoa hồng” tăng đều trong một ứng dụng hoặc nền tảng giả lập. Nhưng để tiếp tục nhận tiền, họ buộc phải nạp tiền thật vào hệ thống. Và đó là lúc nạn nhân chính thức mất trắng.
Theo chuyên gia Kati Daffan – Phó Giám đốc bộ phận Tiếp thị của FTC cho biết: “Những kẻ lừa đảo rất tinh vi và có chiến thuật rõ ràng. Họ xây dựng lòng tin trước khi chiếm đoạt tiền bạc. Nhiều người bị hại là những người hành xử hoàn toàn lý trí.”
Có hơn 20.000 người sập bẫy chỉ trong 6 tháng
Theo FTC cho biết, từ 5.000 vụ trong cả năm 2023, thì chỉ vòng trong 6 tháng đầu năm 2024, số nạn nhân đã tăng gấp 4 lần, với trên 20.000 người báo cáo bị lừa. Dù vậy, các chuyên gia khẳng định con số thực tế có thể cao hơn nhiều, do phần lớn nạn nhân xấu hổ, không dám khai báo.
Bà Daffan cho biết: “Chỉ khoảng 4,8% người dân thực sự trình báo sau khi bị lừa, trong khi số còn lại âm thầm chịu thiệt.”
Ai là mục tiêu của kẻ lừa đảo?
Theo bà Eva Velasquez – Giám đốc điều hành Trung tâm Tài nguyên Chống trộm Danh tính (ITRC) cho rằng, các đối tượng thường bị nhắm đến bao gồm:
- Người mới tìm việc hoặc nghỉ làm lâu năm (nội trợ, người chuyển nghề,…).
- Người nhập cư, người lớn tuổi, hoặc lao động phổ thông thiếu hiểu biết về công nghệ.
- Sinh viên, người bị mất việc trong thời kỳ kinh tế khó khăn.
Bà cũng chia sẻ thêm: “Những công việc này thường không có phỏng vấn, cho phép làm việc ngay tại nhà, lại đi kèm những lời tâng bốc về kỹ năng cá nhân – điều khiến nhiều người dễ tin tưởng.”
5 dấu hiệu cảnh báo bạn đang gặp phải lừa đảo việc làm
Để tránh sập bẫy, chuyên gia khuyến cáo hãy cẩn trọng nếu gặp một trong các dấu hiệu sau:
- Nhận tin nhắn mời làm việc từ người lạ qua Zalo, WhatsApp, Telegram… với lời hứa hấp dẫn.
- Không cần phỏng vấn, không hợp đồng, bắt đầu công việc ngay lập tức.
- Yêu cầu nạp tiền, chuyển khoản hoặc mua thẻ cào để “kích hoạt nhiệm vụ”.
- Thu nhập ảo tăng nhanh, nhưng không thể rút tiền trừ khi tiếp tục “đầu tư”.
- Không có địa chỉ công ty rõ ràng, không tra cứu được thông tin pháp lý.
Nên làm gì để tự bảo vệ mình?
Để có thể tự bảo vệ mình khỏi những kẻ lừa đảo việc làm, bạn nên:
- Tra cứu kỹ công ty trước khi ứng tuyển. Kiểm tra các website chính thức, thông tin trên Cổng thông tin doanh nghiệp.
- Không bao giờ chuyển tiền cho nhà tuyển dụng. Mọi hình thức yêu cầu “ứng trước”, “nạp tiền nhiệm vụ” đều là dấu hiệu lừa đảo.
- Báo ngay với cơ quan chức năng nếu bạn nghi ngờ bị lừa (Công an địa phương hoặc Bộ Thông tin & Truyền thông).
- Tìm việc qua các kênh uy tín: website chính thức của doanh nghiệp, trang việc làm có kiểm duyệt như VietnamWorks, TopCV, CareerBuilder…
