Chợ giá – Chiến lược thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Việt Nam đang hướng tới những mục tiêu có chiều sâu hơn, thay vì chỉ tập trung vào quy mô vốn, số lượng nhà máy hay việc làm được tạo ra. Trọng tâm hiện nay là thu hút các dự án có hàm lượng công nghệ cao, thúc đẩy hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, qua đó nâng cao giá trị mà dòng vốn FDI mang lại cho nền kinh tế.
Việt Nam muốn nhận nhiều hơn từ các nhà đầu tư nước ngoài
Sự thay đổi trong chiến lược thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Việt Nam thể hiện rõ qua chuyến thăm nhà máy Quanta Computer tại tỉnh Ninh Bình của Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc. Tại đây, lãnh đạo Chính phủ đề nghị tập đoàn Đài Loan mở trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), mở rộng sang các lĩnh vực sản xuất tiên tiến hơn và tăng cường hợp tác với các nhà cung cấp trong nước.

Động thái này phát đi tín hiệu về sự thay đổi trong tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư nước ngoài của Việt Nam. Thay vì chủ yếu đánh giá qua tổng vốn đăng ký, số lượng nhà máy hay việc làm được tạo ra như trước, cơ quan quản lý ngày càng chú trọng đến hàm lượng công nghệ, năng lực nghiên cứu và giá trị gia tăng mà doanh nghiệp FDI có thể đóng góp cho nền kinh tế.
Trong suốt nhiều năm, các dự án sản xuất quy mô lớn là động lực quan trọng giúp Việt Nam vươn lên thành một trung tâm sản xuất của khu vực. Những nhà máy sử dụng nhiều lao động không chỉ mở rộng năng lực công nghiệp mà còn tạo việc làm và thúc đẩy xuất khẩu.
Ngược lại, các trung tâm R&D thường đòi hỏi vốn đầu tư và số lượng nhân sự ít hơn so với những nhà máy sản xuất quy mô lớn, khiến mô hình này trước đây chưa nhận được sự quan tâm tương xứng. Việc chú trọng hơn đến hoạt động nghiên cứu cho thấy, Việt Nam muốn khai thác sâu hơn sự hiện diện của các tập đoàn quốc tế, từng bước tham gia vào những khâu có giá trị cao hơn, thay vì chủ yếu đảm nhận công đoạn sản xuất và lắp ráp.
Theo một cựu quan chức thuộc tổ chức của Chính phủ Nhật Bản (từng tham gia xúc tiến đầu tư tại Việt Nam) cho biết, trước đây quy mô vốn và số việc làm tạo ra thường là những tiêu chí hàng đầu khi các bộ, ngành và chính quyền địa phương tìm kiếm nhà đầu tư nước ngoài.
Vị này cũng cho rằng, khả năng doanh nghiệp tham gia vào chuỗi cung ứng rộng hơn, góp phần hình thành các cụm công nghiệp đều là những yếu tố được cơ quan chức năng xem xét. Dù vậy, ông nhận định trọng tâm trong thu hút FDI hiện nay đang dịch chuyển rõ rệt, từ ưu tiên số lượng sang chú trọng chất lượng đầu tư.
Quanta là phép thử cho định hướng FDI mới
Trường hợp của Quanta Computer cho thấy, cả những thành quả từ chiến lược thu hút đầu tư sản xuất truyền thống lẫn yêu cầu mới mà Việt Nam đặt ra đối với các nhà đầu tư nước ngoài.
Tập đoàn Đài Loan bắt đầu chuyển hoạt động sản xuất sang Việt Nam từ năm 2023, góp phần đưa nước ta trở thành một trong những nguồn cung MacBook quan trọng bên ngoài Trung Quốc.
Trong tháng 2 năm nay, Quanta đã thông qua kế hoạch tăng gấp đôi vốn đầu tư vào công ty con tại Việt Nam, lên 240 triệu USD. Theo thông tin từ Chính phủ, doanh nghiệp dự kiến xây dựng nhà máy thứ hai, qua đó nâng công suất sản xuất máy tính hằng năm lên 9 triệu chiếc vào năm 2028, gấp đôi mức hiện tại.
Dù vậy, kỳ vọng của Việt Nam đối với Quanta không dừng lại ở việc mở rộng nhà máy và năng lực lắp ráp. Trong chuyến thăm cơ sở sản xuất tại Ninh Bình, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc đề nghị doanh nghiệp nâng tỷ lệ nội địa hóa, đồng thời hỗ trợ các công ty Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất và giá trị toàn cầu của tập đoàn.
Bên cạnh đó, lãnh đạo Chính phủ cũng khuyến khích Quanta thành lập trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), mở rộng sang những lĩnh vực sản xuất có hàm lượng công nghệ cao hơn.
Theo số liệu được cung cấp, tỷ lệ nội địa hóa của Quanta tại Việt Nam đạt 9,51% trong năm 2025, gần như đi ngang so với mức 9,44% của năm 2024. Hiện, doanh nghiệp đã sản xuất một số linh kiện bảng mạch in tại Việt Nam, song phần lớn hoạt động vẫn tập trung vào sản xuất máy tính, theo thông tin từ ban quản lý khu công nghiệp địa phương.
Tỷ lệ nội địa hóa còn khiêm tốn so với quy mô sản xuất là một trong những vấn đề Việt Nam muốn cải thiện trong quá trình thu hút FDI. Khi các tập đoàn nước ngoài mở rộng đầu tư, việc tăng cường sử dụng nhà cung cấp trong nước được kỳ vọng tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, thay vì chỉ đảm nhận những công đoạn cung ứng dịch vụ hoặc linh kiện đơn giản.
Theo Phó Thủ tướng cho biết, Chính phủ sẽ tạo điều kiện thuận lợi nếu Quanta mở rộng hoạt động từ lắp ráp sang các lĩnh vực tiên tiến hơn, chẳng hạn những công đoạn liên quan đến chip.
Hiện, Quanta chưa tự sản xuất chip mà sử dụng linh kiện này trong các máy chủ trí tuệ nhân tạo (AI). Đáng chú ý, mảng máy chủ AI đã vượt qua máy tính cá nhân, trở thành lĩnh vực kinh doanh lớn nhất của tập đoàn.
Tuy nhiên, Quanta vẫn chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức khi được Nikkei Asia đề nghị bình luận.
Cuộc đua công nghệ thúc đẩy thay đổi chiến lược FDI
Song song với việc điều chỉnh tiêu chí thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI), Việt Nam cũng đang đẩy mạnh phát triển năng lực công nghệ nội địa, đặc biệt trong lĩnh vực bán dẫn. Đây được xem là một hướng đi nhằm từng bước nâng cao khả năng tự chủ công nghệ, đồng thời tạo nền tảng để tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị cao trong chuỗi sản xuất toàn cầu.
Tập đoàn Viettel thuộc sở hữu quân đội gần đây đã công bố sản phẩm mà doanh nghiệp mô tả là chip bảo mật đầu tiên do Việt Nam tự thiết kế. Trao đổi với Nikkei Asia, Viettel cho biết việc phát triển dòng chip này sẽ góp phần tăng cường năng lực tự chủ công nghệ của đất nước, dù hệ sinh thái bán dẫn trong nước vẫn còn nhiều hạn chế.
Bên cạnh hoạt động thiết kế chip, Chính phủ cũng giao Viettel nhiệm vụ xây dựng nhà máy sản xuất bán dẫn đầu tiên của Việt Nam, với mục tiêu bắt đầu sản xuất thử nghiệm vào năm 2027. Viettel khẳng định dự án đang được triển khai theo kế hoạch, dù Reuters dẫn các nguồn tin nhận định công trình khó có khả năng hoàn thành đúng thời hạn.
Ở khối doanh nghiệp nước ngoài, xu hướng mở rộng đầu tư vào nghiên cứu, phát triển và thiết kế công nghệ tại Việt Nam cũng ngày càng rõ nét.
Được biết, Qualcomm đang mở rộng hoạt động R&D, từ lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) sang thiết kế chip. Samsung và LG cũng đã công bố những khoản đầu tư lớn vào chất nền bán dẫn. Trong khi đó, các doanh nghiệp thiết kế chip như BOS, ADTechnology và Alchip cũng đã thành lập đội ngũ nghiên cứu và phát triển tại Việt Nam.
Không chỉ tập trung vào nghiên cứu và thiết kế, các nhà sản xuất Đài Loan còn gia tăng đầu tư vào lĩnh vực lắp ráp máy chủ AI. Trong số này có Foxconn và Compal Electronics, hai doanh nghiệp cũng là nhà cung cấp của Apple.
Đáng chú ý, vào hồi tháng 9, Wistron đã phân bổ 59 triệu USD cho hoạt động sản xuất máy chủ tại một nhà máy ở Ninh Bình. Diễn biến này cho thấy, địa phương đang trở thành điểm đến của các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng thiết bị công nghệ, bên cạnh những dự án sản xuất điện tử truyền thống.
Ninh Bình tìm hướng phát triển công nghiệp công nghệ cao
Ninh Bình cũng đang từng bước chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hướng tới thu hút các dự án công nghiệp và công nghệ có giá trị gia tăng cao hơn. Vốn được biết đến với cảnh quan núi đá vôi và thế mạnh du lịch, địa phương hiện muốn phát triển công nghiệp theo hướng tương tự những trung tâm sản xuất lân cận như Bắc Ninh và Hải Phòng.
Theo số liệu của tỉnh, ngành chế biến, chế tạo, với các lĩnh vực như sản xuất máy ảnh và thiết bị gia dụng, là động lực tăng trưởng kinh tế lớn nhất của địa phương trong năm ngoái, đạt mức tăng 16% so với năm 2024.
Việc Quanta mở rộng hoạt động sản xuất, cùng sự hiện diện ngày càng rõ nét của các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng máy chủ trí tuệ nhân tạo (AI), đang cho thấy những thay đổi trong định hướng phát triển công nghiệp của Ninh Bình.
Từ trường hợp của Quanta, có thể thấy tiêu chí thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Việt Nam đang có sự chuyển dịch đáng kể. Bên cạnh quy mô vốn và năng lực sản xuất, các yếu tố như hàm lượng công nghệ, hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), tỷ lệ nội địa hóa và khả năng kết nối với doanh nghiệp trong nước ngày càng được chú trọng.
Định hướng này phản ánh tham vọng nâng cấp vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Thay vì chủ yếu đóng vai trò là địa điểm sản xuất và lắp ráp, Việt Nam muốn thu hút thêm các hoạt động thiết kế, nghiên cứu và phát triển sản phẩm công nghệ tiên tiến, qua đó gia tăng giá trị đóng góp của dòng vốn FDI đối với nền kinh tế.












