Nhật Bản hút sinh viên Trung Quốc tìm việc giữa lúc thất nghiệp gia tăng 

Phản hồi: 1

CHỢ GIÁ – Trong khi thị trường lao động Trung Quốc ngày càng cạnh tranh, Nhật Bản lại phải đối mặt với tình trạng già hóa dân số và thiếu hụt nhân lực trẻ. Sự đối lập này đang tạo ra làn sóng sinh viên tốt nghiệp đại học Trung Quốc tìm kiếm cơ hội việc làm tại Nhật Bản, ngay cả khi quan hệ ngoại giao giữa hai nước còn tồn tại nhiều căng thẳng.

Tốt nghiệp đại học, nhiều người Trung Quốc chọn Nhật Bản lập nghiệp

Sau khi tốt nghiệp cử nhân tại Trung Quốc, cô Jessica Zhang đã quyết định sang Nhật Bản tìm kiếm cơ hội việc làm. Hiện, cô đang theo học tiếng Nhật tại một trường ngôn ngữ ở Kyoto theo diện visa sinh viên, đồng thời làm thêm công việc thu ngân tại một siêu thị.

Zhang đặt mục tiêu nâng trình độ tiếng Nhật lên mức trung cấp hoặc cao hơn để đáp ứng yêu cầu của nhiều nhà tuyển dụng. Sau khi đạt được năng lực ngôn ngữ cần thiết, cô sẽ tìm kiếm một công việc toàn thời gian và chuyển sang diện visa lao động.

Cô chia sẻ: “Hiện tại tôi làm việc theo giờ và mức lương khá tốt so với tiêu chuẩn ở Trung Quốc. Dù vậy, giá cả các mặt hàng thiết yếu tại Nhật Bản đã tăng mạnh trong hai năm qua, nên gia đình vẫn phải hỗ trợ tôi một phần chi phí sinh hoạt”.

Theo Zhang, về lâu dài, cô tin rằng mình có thể tự trang trải cuộc sống tại Nhật Bản. Trong khi đó, cơ hội tìm được một công việc phù hợp tại quê nhà ngày càng trở nên hạn chế.

screenshot 10 1

Thị trường lao động hai nước trái ngược

Nhật Bản đang ngày càng trở thành điểm đến việc làm hấp dẫn đối với một bộ phận sinh viên tốt nghiệp đại học Trung Quốc, trong khi thị trường lao động tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới ngày càng cạnh tranh, còn hoạt động tuyển dụng có dấu hiệu chững lại.

Trái ngược với Trung Quốc, Nhật Bản đang phải đối mặt tình trạng già hóa dân số nhanh và thiếu hụt lực lượng lao động trẻ. Theo số liệu thống kê chính thức của hai nước, có khoảng 1/3 dân số Nhật Bản từ 65 tuổi trở lên, cao gấp đôi tỷ lệ tương ứng tại Trung Quốc. Và sự khác biệt về nhân khẩu học này đang tạo ra những nhu cầu tuyển dụng trái chiều giữa hai thị trường.

Làn sóng người Trung Quốc tìm kiếm việc làm tại Nhật Bản hiện nay cũng có những điểm khác biệt so với các đợt di cư trước đây. Nếu như nhiều lao động Trung Quốc sang Nhật Bản cách đây hàng chục năm chủ yếu tìm kiếm các công việc phổ thông với mức thu nhập cao hơn quê nhà, nhóm người đến hiện nay có trình độ học vấn tốt hơn.

Được biết, phần lớn trong số này là sinh viên tốt nghiệp các trường đại học hạng hai và hạng ba tại Trung Quốc, những người gặp khó khăn trong việc tìm kiếm công việc phù hợp ở trong nước và bắt đầu hướng sự chú ý sang thị trường Nhật Bản.

Sức hút của thị trường lao động Nhật Bản được phản ánh qua nhiều số liệu tuyển dụng. Theo thống kê của Chính phủ Nhật Bản công bố hồi tháng 5, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp tìm được việc làm tại nước này đạt 98% vào tháng 4, mức cao thứ hai từ trước đến nay.

Trong khi đó, tỷ lệ thất nghiệp của nhóm thanh niên từ 15 đến 24 tuổi tại Nhật Bản chỉ ở mức 3,5% trong tháng 9, không thay đổi so với tháng trước. Con số này bao gồm cả những sinh viên chưa có việc làm nhưng đang tích cực tìm kiếm cơ hội tuyển dụng.

Trái lại, tỷ lệ thất nghiệp của nhóm tuổi 16-24 tại Trung Quốc, không tính học sinh, lên tới 18% trong cùng tháng. Khoảng cách đáng kể giữa hai thị trường cho thấy sự khác biệt về cơ hội việc làm mà người trẻ có thể tiếp cận tại mỗi quốc gia.

Xu hướng này cũng được thể hiện trong báo cáo gần đây của Bain & Co. về nhu cầu tuyển dụng tại 10 thị trường lao động lớn trên thế giới. Trong quý III, số lượng tin tuyển dụng giảm tại phần lớn các thị trường được khảo sát. Trung Quốc ghi nhận mức sụt giảm mạnh nhất, 33% so với cùng kỳ năm trước, trong khi Nhật Bản đứng đầu về tăng trưởng với mức tăng 13%.

Áp lực tìm việc tại Trung Quốc càng gia tăng khi số sinh viên tốt nghiệp đại học gia nhập thị trường lao động trong năm nay đạt mức kỷ lục 12,7 triệu người. Con số này dự kiến vượt 13 triệu vào năm tới, trong khi hoạt động tuyển dụng của các doanh nghiệp lại đang thu hẹp.

Sự đối lập giữa một thị trường lao động Trung Quốc ngày càng cạnh tranh và Nhật Bản có nhu cầu bổ sung nhân lực trẻ đang mở ra hướng dịch chuyển việc làm mới cho một bộ phận sinh viên tốt nghiệp đại học Trung Quốc.

Người trẻ Trung Quốc tìm cơ hội làm việc lâu dài

Không chỉ có lợi thế về cơ hội việc làm, Nhật Bản còn thu hút giới trẻ Trung Quốc nhờ những yếu tố liên quan đến văn hóa và điều kiện sinh sống. Đây cũng là những lý do khiến một bộ phận sinh viên tốt nghiệp đại học cân nhắc lựa chọn Nhật Bản thay vì tiếp tục tìm kiếm việc làm tại quê nhà.

Jessica Zhang cho biết, cô không cần chứng chỉ IELTS (một yêu cầu từng khiến cô gặp khó khăn). Bên cạnh đó, tình yêu dành cho phim hoạt hình Nhật Bản từ nhỏ cũng là động lực khiến cô mong muốn được sinh sống và làm việc tại quốc gia này.

Bất chấp những căng thẳng ngoại giao giữa Bắc Kinh và Tokyo, người Trung Quốc hiện vẫn là cộng đồng người nước ngoài đông nhất tại Nhật Bản. Theo Cơ quan Dịch vụ Nhập cư Nhật Bản, tính đến tháng 6, có hơn 941.000 người Trung Quốc sinh sống tại nước này, tăng 1,1% so với cuối năm ngoái.

Một luật sư tại Thượng Hải – người từng có nhiều năm học tập và sinh sống ở Nhật Bản, cũng nhận định văn hóa Nhật Bản có sức hấp dẫn đáng kể đối với giới trẻ Trung Quốc. Yếu tố này góp phần thúc đẩy quyết định sang Nhật Bản học tập, làm việc và định cư của nhiều người.

Bên cạnh đó, sự khuyến khích từ gia đình cũng đóng vai trò nhất định. Nhiều phụ huynh ủng hộ con cái sang Nhật Bản bởi bản thân họ hoặc người thân từng có thời gian học tập, làm việc tại quốc gia này.

Theo vị luật sư, thế hệ cha mẹ của những người trẻ hiện nay từng thuộc làn sóng người Hoa di cư sang Nhật Bản vào những năm 1990, thời điểm mức lương tại Trung Quốc còn thấp. Trong khi đó, động lực tìm kiếm cơ hội ở nước ngoài của thế hệ trẻ ngày nay đã có sự thay đổi, chủ yếu xuất phát từ khó khăn trong việc tìm kiếm công việc phù hợp tại quê nhà.

Dù vậy, Nhật Bản không còn là điểm đến có chi phí sinh hoạt thấp như trước. Giá cả tăng đáng kể trong những năm qua khiến việc duy trì cuộc sống tại đây trở nên tốn kém hơn. Một phụ huynh nhận xét rằng hơn 30 năm trước, tiền lương cho một giờ làm việc tại Nhật Bản có thể đủ để mua một bát mì, nhưng hiện nay điều đó không còn đúng.

Ở góc độ tuyển dụng, ông Qi Liang – người đứng đầu công ty môi giới việc làm Yanhai Furi tại Đại Liên (chuyên hỗ trợ người Trung Quốc xin visa lao động Nhật Bản) cho biết, phần lớn những người được cấp loại visa này đều lựa chọn ở lại Nhật Bản.

Theo ông, lực lượng lao động Trung Quốc tìm kiếm việc làm tại Nhật Bản hiện nay có trình độ học vấn cao hơn và khả năng tiếng Nhật tốt hơn so với các thế hệ trước. Vì vậy, xu hướng nghề nghiệp của nhóm này cũng đang thay đổi. Thay vì chủ yếu tìm kiếm các công việc phổ thông, nhiều người ngày càng hướng đến những vị trí văn phòng trong các doanh nghiệp Nhật Bản.

Căng thẳng ngoại giao tác động đến cơ hội việc làm

Dù Nhật Bản ngày càng hấp dẫn đối với người tìm việc Trung Quốc, những căng thẳng trong quan hệ chính trị giữa hai nước vẫn là yếu tố có thể tác động đến triển vọng việc làm của lao động nhập cư.

Ông Qi cho biết, những bất đồng ngoại giao sau phát biểu của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cách đây một năm về khả năng Tokyo can thiệp vào một cuộc khủng hoảng tại Đài Loan đang bắt đầu gây ra những ảnh hưởng nhất định. Tuy nhiên, Bắc Kinh vẫn yêu cầu Tokyo rút lại tuyên bố, đồng thời gia tăng sức ép kinh tế và áp dụng các biện pháp hạn chế đi lại.

Du lịch là một trong những lĩnh vực chịu tác động rõ rệt, đặc biệt khi đây là ngành sử dụng nhiều lao động nhập cư Trung Quốc. Lượng khách từ Trung Quốc đại lục sụt giảm mạnh đã ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp du lịch, qua đó tạo thêm sức ép lên nhu cầu tuyển dụng nhân lực.

Theo Tổ chức Du lịch Quốc gia Nhật Bản, lượng khách Trung Quốc đại lục đến nước này trong 3 quý đầu năm nay giảm khoảng 55,5% so với cùng kỳ năm trước.

Và diễn biến tương tự cũng xuất hiện trong lĩnh vực hàng không. Các hãng bay đã cắt giảm gần 700.000 chỗ ngồi trên những đường bay kết nối Trung Quốc và Nhật Bản. Trong mùa bay mùa đông, tổng số chuyến bay được lên kế hoạch dự kiến giảm gần 5.000 chuyến.

Theo các công ty môi giới việc làm và người đang tìm kiếm cơ hội tại Nhật Bản, những diễn biến ngoại giao giữa hai nước vẫn là yếu tố cần được theo dõi bởi chúng có thể ảnh hưởng đến một số ngành nghề và cơ hội tuyển dụng.

Dù vậy, đối với nhiều sinh viên mới tốt nghiệp tại Trung Quốc, triển vọng tìm được công việc ổn định và khả năng xây dựng cuộc sống lâu dài vẫn là những yếu tố có sức nặng hơn khi cân nhắc lựa chọn Nhật Bản làm điểm đến.

Screenshot 10

Thanh Tâm

Thanh Tâm là Biên tập viên, phóng viên với hơn 5 năm kinh nghiệm trong mảng tài chính tại Chợ Giá. Phạm vi đưa tin của cô tập trung vào thị trường tài chính Quốc tế. Cô luôn theo dõi biến động thị trường ngoại hối (Foreign Exchange Market), vàng & kim loại đá quý.