Chợ giá – Những diễn biến chính trị tại Mỹ trong năm 2025 đang làm dấy lên lo ngại sâu sắc trong giới tài chính quốc tế, khi mà các chính sách kinh tế của Tổng thống – Donald Trump có thể làm tổn hại nghiêm trọng đến vị thế của đồng đô la Mỹ trong hệ thống tài chính toàn cầu.
Từ đe dọa Fed đến “vũ khí hóa” thị trường vốn
Mở đầu năm 2025, ông Trump đã làm rúng động thị trường bằng lời đe dọa sa thải Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) – Jerome Powell, đây được xem là một hành động chưa từng có tiền lệ và bị đánh giá là can thiệp trực tiếp vào chính sách tiền tệ độc lập của Mỹ.
Tiếp sau đó, các tuyên bố về việc áp dụng thuế quan mới và những biện pháp tài khóa mang tính đối đầu đã khiến lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 10 năm vượt mốc 4,8% trong tháng 4 – mức cao hiếm thấy kể từ cuộc khủng hoảng tài chính 2008.
Những động thái này không chỉ làm tăng chi phí vay vốn của chính phủ Mỹ, mà còn gây hoảng loạn trên thị trường tài chính toàn cầu, đặc biệt tại Nhật Bản – nơi vốn được coi là một trong những thị trường trái phiếu chính phủ ổn định nhất thế giới.
Chiến lược “carry trade” phát triển mạnh khi USD mất đi ưu thế
Quả bom tài chính đang chờ phát nổ
Điểm nhấn mới nhất chính là điều khoản số 899 trong một dự luật dày hơn 1.000 trang do các đồng minh Cộng hòa của ông Trump đang thúc đẩy tại Quốc hội. Theo đó, Nhà Trắng sẽ được quyền đánh thuế đối với các dòng vốn nước ngoài từ những quốc gia mà Mỹ cho là có hành vi “phân biệt đối xử” với doanh nghiệp Mỹ.
Theo giới phân tích đánh giá, thì đây là một bước ngoặt khá nguy hiểm. Ông George Saravelos – Giám đốc nghiên cứu ngoại hối toàn cầu tại Deutsche Bank đưa ra cảnh báo: “Ý tưởng này thách thức bản chất mở cửa của thị trường vốn Mỹ. Nó sử dụng công cụ thuế để làm đòn bẩy đạt được các mục tiêu địa chính trị, tạo tiền lệ nguy hiểm cho việc ‘vũ khí hóa’ thị trường tài chính”.
Bên cạnh đó, ông Elias Haddad – chiến lược gia tại Brown Brothers Harriman cũng tỏ ra đồng tình với cảnh báo. Ông cho rằng việc áp thuế vào dòng vốn quốc tế sẽ “ngăn cản” đầu tư nước ngoài vào trái phiếu, cổ phiếu và các tài sản khác của Mỹ – đúng vào thời điểm nền kinh tế số một thế giới đang ngày càng phụ thuộc vào nguồn vốn nước ngoài để tài trợ cho khoản nợ công khổng lồ vượt ngưỡng 34 nghìn tỷ đô la.
Niềm tin vào đồng đô la Mỹ đang dần lung lay?
Theo các chuyên gia, một trong những trụ cột giúp đồng đô la giữ được vai trò thống trị toàn cầu chính là niềm tin vào tính trung lập, ổn định và khả năng chuyển đổi tự do của thị trường Mỹ. Tuy nhiên, nếu Washington tiếp tục sử dụng đồng đô la như một công cụ trừng phạt, như đã từng làm với Nga năm 2022, thì các quốc gia khác sẽ dần tìm cách đa dạng hóa dự trữ ngoại tệ và giảm phụ thuộc vào đô la.
Tiến sĩ – Zongyuan Zoe Liu từ Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ nhận định: “Việc Mỹ lạm dụng vai trò của đồng đô la như một công cụ chính trị sẽ khiến các quốc gia khác gia tăng nỗ lực quốc tế hóa đồng tiền của họ. Đây là cái giá phải trả trong dài hạn nếu Washington không cẩn trọng”.
Những tín hiệu thay đổi đang xuất hiện
Trên thực tế, những bước đi đầu tiên đã dần xuất hiện. Theo đó, Trung Quốc, Nga và nhiều nền kinh tế mới nổi đang thúc đẩy các thỏa thuận thương mại song phương bằng đồng nội tệ. Đồng nhân dân tệ, euro và thậm chí là đồng dirham của UAE đang từng bước tăng tỷ trọng trong dự trữ ngoại hối toàn cầu.
Trước tình hình này, nếu như Mỹ vẫn tiếp tục phát tín hiệu rằng các nhà đầu tư nước ngoài không còn được chào đón như trước – thông qua những đạo luật như “Dự luật lớn và đẹp”, thì hệ quả có thể rất nghiêm trọng. Đó chính là sự tháo chạy khỏi đồng đô la, gia tăng chi phí vay nợ và tổn hại lâu dài đến vai trò trung tâm tài chính toàn cầu của Mỹ.
