Chợ giá – Trong bối cảnh đồng đô la Mỹ đối mặt với khủng hoảng niềm tin và kinh tế Mỹ liên tục phát đi tín hiệu bất ổn, thì Trung Quốc lại đang đẩy mạnh chiến lược “quốc tế hóa” đồng Nhân dân tệ (CNY) nhằm từng bước thay đổi trật tự tài chính toàn cầu. Nếu xu hướng này tiếp tục được duy trì, không loại trừ khả năng CNY sẽ trở thành một trong những đồng tiền chủ chốt trong hệ thống thanh toán và dự trữ quốc tế trong tương lai gần.
Mỹ đối mặt thâm hụt kép và khủng hoảng niềm tin vào đồng đô la Mỹ
Chính sách thuế cao, thâm hụt ngân sách tăng mạnh, cùng những can thiệp ngày càng sâu vào hoạt động của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) dưới thời Tổng thống – Donald Trump đang làm dấy lên lo ngại về sự ổn định của đồng đô la Mỹ (USD).
Theo báo cáo của Caixin Global cho biết, đồng đô la Mỹ đã có 6 tháng đầu năm 2025 “tồi tệ nhất trong lịch sử hiện đại”, với mức giảm hơn 13% so với đồng euro và hơn 6% so với đồng yên Nhật. Cùng lúc đó, tổng nợ công của Mỹ đã vượt ngưỡng 38 nghìn tỷ USD – mức kỷ lục chưa từng có.
Nhiều chuyên gia cũng cảnh báo rằng, chính sách cắt giảm thuế mạnh tay và tăng thuế nhập khẩu sẽ khiến Mỹ ngày càng phụ thuộc vào nguồn vốn nước ngoài, đặc biệt từ Châu Á. Điều này có thể tạo ra rủi ro tài chính lớn nếu các quốc gia như Trung Quốc hoặc Nhật Bản giảm mua trái phiếu chính phủ Mỹ.
Bắc Kinh đẩy mạnh “quốc tế hóa” đồng Nhân dân tệ
Trong khi đó, Bắc Kinh đang triển khai một loạt sáng kiến chiến lược để nâng cao vị thế toàn cầu của đồng Nhân dân tệ. Nòng cốt trong kế hoạch này là Hệ thống Thanh toán Liên ngân hàng Xuyên biên giới (CIPS) – đối trọng với hệ thống SWIFT do phương Tây thống trị.
Chỉ riêng trong năm 2024, CIPS đã ghi nhận tổng giá trị giao dịch lên tới 24,5 nghìn tỷ USD, tăng khoảng 43% so với năm trước đó – đánh dấu năm thứ ba liên tiếp mức tăng trưởng trên 30%.
Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) đã mở rộng mạng lưới hoán đổi tiền tệ với ít nhất 32 quốc gia và vùng lãnh thổ, với tổng giá trị lên tới 632 tỷ USD. Bên cạnh đó, các quốc gia như New Zealand, Singapore và nhiều nước Châu Phi đang từng bước chấp nhận thanh toán và dự trữ bằng đồng Nhân dân tệ.
Ngân hàng Trung Quốc dẫn đầu chiến lược mở rộng
Ngân hàng Trung Quốc (Bank of China – BOC) cũng đang đóng vai trò chủ lực trong việc quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ. Tính đến đầu năm 2025, BOC đã vận hành 44 chi nhánh tham gia trực tiếp vào CIPS và đóng vai trò đại lý cho hơn 700 tổ chức tài chính trên toàn thế giới.
Được biết, BOC hiện đang đảm nhận vai trò ngân hàng thanh toán bù trừ tại các quốc gia như Campuchia, Lào, Malaysia và Philippines, đồng thời là ngân hàng thanh toán lớn nhất tại Hồng Kông, nơi xử lý hơn 530 tỷ USD giao dịch xuyên biên giới bằng đồng Nhân dân tệ.
Sự tham gia của các tổ chức tài chính lớn như JPMorgan Chase (Mỹ), Mitsubishi UFJ (Nhật Bản), hay Ngân hàng Standard (Nam Phi) vào hệ thống CIPS càng cho thấy ảnh hưởng ngày càng mở rộng của hệ thống tài chính Trung Quốc.
Vị thế của đồng Nhân dân tệ đang thay đổi ra sao?
Hiện tại, đồng đô la Mỹ vẫn chiếm khoảng 58% dự trữ ngoại hối toàn cầu, trong khi đồng Nhân dân tệ chỉ chiếm khoảng 2%. Tuy nhiên, tỷ trọng này đã tăng gấp đôi trong vòng chưa đầy 5 năm qua, nhờ các nỗ lực không ngừng của Trung Quốc trong việc thiết lập hệ sinh thái thanh toán bằng đồng nội tệ.
Từ việc xuất khẩu năng lượng, hợp tác thương mại Nam – Nam, đến các sáng kiến của “Vành đai và Con đường”, Bắc Kinh cũng đang tạo ra một mạng lưới sử dụng đồng Nhân dân tệ không phụ thuộc vào phương Tây – một bước đi chiến lược trong dài hạn.
Mặc dù có bước tiến đáng kể, nhưng Trung Quốc vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Bởi, nguy cơ dòng vốn tháo chạy, nỗi ám ảnh từ cuộc phá giá đồng Nhân dân tệ năm 2015 và giảm phát trong nước buộc Bắc Kinh phải giữ vững ổn định tỷ giá.
Hiện, ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đang gửi tín hiệu kiềm chế việc nới lỏng tiền tệ quá mức, nhằm bảo vệ niềm tin vào đồng Nhân dân tệ.
Theo chuyên gia tài chính – Bill Bishop nhận định: “Bắc Kinh không muốn lặp lại sai lầm năm 2015. Họ hiểu rằng một đồng Nhân dân tệ yếu hơn có thể làm dấy lên lo ngại từ các đối tác phương Tây, đặc biệt là Mỹ, trong bối cảnh căng thẳng thương mại chưa hạ nhiệt.”
Tương lai thị trường tiền tệ toàn cầu
Theo nhà kinh tế học – Takatoshi Ito (Đại học Columbia) cho rằng, việc Mỹ áp thuế cao và mở rộng thâm hụt ngân sách có thể phản tác dụng, làm tăng lạm phát nội địa, buộc Fed nâng lãi suất, khiến đồng đô la mạnh lên và rơi vào vòng xoáy nhập khẩu tăng – xuất khẩu giảm, thâm hụt thương mại gia tăng.
Trước tình hình đó, đồng Nhân dân tệ – với sự hậu thuẫn chiến lược từ nhà nước và mạng lưới tài chính đang mở rộng, có thể dần trở thành lựa chọn thanh toán và dự trữ hấp dẫn hơn trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương và một số nền kinh tế mới nổi.
Tuy nhiên, con đường để đồng Nhân dân tệ thay thế vai trò của đồng đô la Mỹ vẫn còn dài, đòi hỏi Trung Quốc phải tiếp tục mở cửa thị trường tài chính, cải cách hệ thống ngân hàng, và đặc biệt là xây dựng được lòng tin vững chắc từ cộng đồng đầu tư quốc tế.
