Chợ giá – Sau khi được nâng cấp trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Đồng Nai đang đẩy mạnh chiến lược phát triển hạ tầng, đặc biệt là hệ thống giao thông kết nối Sân bay quốc tế Long Thành với TPHCM và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Chính quyền địa phương kỳ vọng lợi thế mới sẽ giúp thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài chất lượng cao, hình thành trung tâm kinh tế sân bay và trở thành cực tăng trưởng mới của cả nước.
Đồng Nai chuyển mình thành trung tâm kinh tế sân bay
Sau nhiều năm được biết đến là một trong những trung tâm công nghiệp lớn của cả nước, Đồng Nai đang bước vào giai đoạn phát triển mới với định hướng trở thành trung tâm logistics, công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ hàng không của Việt Nam. Việc được nâng cấp trở thành thành phố trực thuộc Trung ương (thành phố thứ bảy của cả nước) được xem là bước ngoặt quan trọng, mở ra cơ hội để địa phương triển khai chiến lược phát triển dài hạn.
Theo định hướng của Chính phủ, Đồng Nai sẽ giữ vai trò là “cửa ngõ quốc tế” của vùng Đông Nam Bộ, phát huy lợi thế từ Sân bay quốc tế Long Thành – dự án hạ tầng hàng không lớn nhất Việt Nam đang được xây dựng. Nếu Hà Nội là trung tâm chính trị, Hải Phòng giữ vai trò đầu mối cảng biển, còn Cần Thơ là trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long, thì Đồng Nai được kỳ vọng trở thành trung tâm logistics, công nghiệp hiện đại và kinh tế sân bay của cả nước.
Trọng tâm trong chiến lược phát triển của Đồng Nai chính là Sân bay quốc tế Long Thành (dự án có tổng vốn đầu tư hàng chục tỷ USD), được quy hoạch trở thành một trong những trung tâm trung chuyển hàng không lớn của khu vực Đông Nam Á. Sau khi đi vào khai thác, sân bay sẽ tập trung phục vụ các chuyến bay quốc tế, đồng thời chia sẻ áp lực với Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất – sân bay có lưu lượng hành khách lớn nhất cả nước.
Sự xuất hiện của sân bay Long Thành được kỳ vọng không chỉ tạo ra bước thay đổi về hạ tầng giao thông mà còn hình thành một hệ sinh thái kinh tế mới, bao gồm logistics, thương mại, dịch vụ, tài chính, bảo dưỡng máy bay, kho vận và sản xuất công nghệ cao.
Theo các chuyên gia quy hoạch, trên thế giới, nhiều đô thị đã phát triển mạnh nhờ mô hình “Airport City” (thành phố sân bay), trong đó các khu công nghiệp, trung tâm logistics và dịch vụ được hình thành xung quanh sân bay quốc tế, tạo nên chuỗi giá trị kinh tế có sức lan tỏa lớn.
Tăng tốc kết nối giao thông với TPHCM
Một trong những thách thức lớn nhất đối với chiến lược phát triển của Đồng Nai hiện nay chính là khả năng kết nối Sân bay quốc tế Long Thành với TPHCM và các địa phương lân cận. Để giải quyết bài toán này, địa phương đang nghiên cứu triển khai hàng loạt dự án đường sắt và metro nhằm rút ngắn thời gian di chuyển đến sân bay.
Đáng chú ý, tuyến metro Thủ Thiêm – Long Thành dự kiến được khởi công trong thời gian tới, trong khi tuyến Bến Thành – Suối Tiên tiếp tục được mở rộng để kết nối với sân bay trong tương lai. Bên cạnh đó, Đồng Nai cũng đề xuất xây dựng hành lang giao thông với tuyến đường sắt tốc độ cao ở giữa và hai tuyến metro ở hai bên, qua đó hình thành mạng lưới vận tải công cộng hiện đại, tăng khả năng kết nối khu vực.
Song song với hệ thống đường sắt, nhiều tuyến cao tốc và đường vành đai kết nối TPHCM, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu và Bình Dương cũng đang được triển khai, góp phần hình thành mạng lưới giao thông liên vùng phục vụ phát triển kinh tế. Tuy nhiên, dự án đường sắt cao tốc kết nối sân bay vẫn đối mặt với nhiều thách thức sau khi Vingroup rút khỏi đề xuất đầu tư vào cuối năm 2025.
Tham vọng xây dựng hệ sinh thái đầu tư quy mô lớn và lợi thế mới trong thu hút vốn FDI
Theo Trung tâm Phát triển công nghiệp Đồng Nai, mục tiêu của địa phương hiện không còn dừng lại ở hình ảnh một “tỉnh công nghiệp” truyền thống mà hướng tới xây dựng một hệ sinh thái kinh tế hiện đại với các khu thương mại tự do, trung tâm logistics quốc tế, khu công nghệ cao, trung tâm đổi mới sáng tạo, đô thị thông minh và kinh tế sân bay.
Bên cạnh đó, lãnh đạo địa phương cũng cho biết, thay vì thu hút từng dự án riêng lẻ, Đồng Nai định hướng xây dựng những “gói đầu tư” quy mô lớn với hệ thống hạ tầng đồng bộ nhằm tạo sức hút đối với các tập đoàn đa quốc gia. Theo đại diện Trung tâm Phát triển công nghiệp Đồng Nai, nhận định: “Khi các nhà đầu tư nhìn thấy toàn bộ hệ sinh thái, họ sẽ nhận ra quy mô cơ hội lớn hơn rất nhiều so với từng dự án riêng lẻ”.
Trong suốt nhiều năm qua, Đồng Nai luôn nằm trong nhóm các địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Năm 2024, địa phương thu hút khoảng 1,45 tỷ USD vốn FDI, tăng 37% so với năm trước, trong khi GDP tăng 8,02% – cao hơn mức tăng trưởng của nhiều trung tâm công nghiệp khác. Hiện, công nghiệp và xây dựng chiếm gần 59% quy mô nền kinh tế địa phương.
Chính quyền Đồng Nai cũng cho biết, kim ngạch xuất khẩu năm 2024 của tỉnh đạt gần 24 tỷ USD, tương đương khoảng 6-8% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Trong đó, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đóng góp khoảng 75% tổng kim ngạch xuất khẩu của địa phương.
Hiện, Đồng Nai đang là nơi đặt nhà máy của nhiều tập đoàn đa quốc gia trong các lĩnh vực điện tử, cơ khí, thực phẩm, dệt may và ô tô như Nestlé, Suzuki cùng hàng nghìn doanh nghiệp đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), châu Âu và Mỹ.
Quyền tự chủ lớn hơn trong quyết định đầu tư
Một trong những thay đổi đáng chú ý sau khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương là Đồng Nai được kỳ vọng sẽ có thêm điều kiện để chủ động trong việc phê duyệt và triển khai các dự án đầu tư quy mô lớn.
Theo thông tin từ địa phương, thành phố sẽ có khả năng xem xét các dự án nhóm A, điều chỉnh quy hoạch, chuyển đổi mục đích sử dụng đất trong phạm vi được phân cấp, qua đó rút ngắn thời gian xử lý thủ tục và nâng cao năng lực cạnh tranh trong thu hút đầu tư.
Giới chuyên gia cũng cho rằng, đây là yếu tố quan trọng trong khi các quốc gia Đông Nam Á đang cạnh tranh ngày càng gay gắt để thu hút dòng vốn dịch chuyển toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, trung tâm dữ liệu và sản xuất xanh.
Tuy nhiên, dù sở hữu nhiều lợi thế, Đồng Nai vẫn phải đối mặt với không ít thách thức trong quá trình hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế mới. Trong đó, tiến độ hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối với Sân bay quốc tế Long Thành được xem là yếu tố quyết định khả năng khai thác hiệu quả dự án trong những năm đầu vận hành.
Bên cạnh hạ tầng giao thông, việc phát triển đô thị, xây dựng nhà ở cho người lao động, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển hệ thống logistics hiện đại và các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành một trung tâm kinh tế sân bay đúng nghĩa.
Ngoài ra, dự án Sân bay quốc tế Long Thành hiện cũng đang được các cơ quan chức năng rà soát, thanh tra một số nội dung liên quan đến quá trình triển khai nhằm bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả đầu tư.
Kỳ vọng trở thành cực tăng trưởng mới của phía Nam
Sau cuộc cải cách hành chính quy mô lớn với việc tinh gọn đơn vị hành chính và giảm số lượng tỉnh, thành trên cả nước, Đồng Nai được Chính phủ xác định là một trong những động lực tăng trưởng mới của vùng Đông Nam Bộ.
Việc kết hợp giữa nền tảng công nghiệp sẵn có, vị trí cửa ngõ kết nối với TPHCM, hệ thống cảng biển, mạng lưới cao tốc cùng Sân bay quốc tế Long Thành được kỳ vọng sẽ tạo ra một cực phát triển mới, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nếu các dự án hạ tầng trọng điểm được triển khai đúng tiến độ và các cơ chế mới phát huy hiệu quả, Đồng Nai không chỉ giữ vai trò là trung tâm sản xuất lớn mà còn có thể vươn lên trở thành đầu mối logistics, hàng không và dịch vụ quốc tế. Từ đó, địa phương được kỳ vọng sẽ đóng góp quan trọng vào mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất và trung chuyển mới của khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
