Chợ giá – Trong khi giá dầu thế giới biến động mạnh do căng thẳng địa chính trị và nguồn cung bị thắt chặt, thì thông tin về việc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) có khả năng rút khỏi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) đang thu hút sự quan tâm lớn của giới phân tích năng lượng toàn cầu.
Theo nhiều chuyên gia, dù trong ngắn hạn thị trường vẫn sẽ chịu áp lực từ các yếu tố bất ổn hiện hữu, nhưng về dài hạn, động thái này có thể mang lại những tác động tích cực đáng kể đối với các nền kinh tế Châu Á – khu vực phụ thuộc lớn vào nhập khẩu dầu.
Giá dầu leo thang giữa bất ổn nguồn cung
Thị trường năng lượng toàn cầu tiếp tục ghi nhận xu hướng tăng mạnh của giá dầu. Được biết, giá dầu Brent đã có thời điểm vượt ngưỡng 111 USD/thùng, trong khi dầu WTI tiến sát mốc 100 USD/thùng, tăng đáng kể so với mức khoảng 65 – 70 USD/thùng trước các biến động địa chính trị gần đây.
Một trong những yếu tố tạo áp lực lớn lên thị trường được cho là nguy cơ gián đoạn tại tuyến vận chuyển chiến lược qua Eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thô toàn cầu.
Trong khi đó, bất kỳ thay đổi nào liên quan đến các nhà sản xuất lớn ở khu vực Trung Đông đều có thể nhanh chóng tác động mạnh tới tâm lý thị trường và diễn biến giá dầu trên phạm vi toàn cầu.
UAE và khả năng “nới lỏng” nguồn cung dầu
Theo các phân tích từ Rystad Energy, UAE (quốc gia sản xuất dầu lớn thứ sáu thế giới) hiện có năng lực nâng sản lượng lên khoảng 4,8 – 5 triệu thùng/ngày và cao hơn đáng kể so với mức sản xuất hiện tại vào khoảng 3,4 triệu thùng/ngày.
Vì vậy, việc không còn bị ràng buộc bởi hạn ngạch sản lượng trong khuôn khổ OPEC, nếu xảy ra, điều này có thể giúp UAE gia tăng đáng kể nguồn cung ra thị trường dầu mỏ toàn cầu.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng ước tính, sự thay đổi này có thể tạo ra mức dịch chuyển tương đương 1 – 2% nhu cầu dầu toàn cầu (một con số đủ lớn để tác động đến mặt bằng giá trong trung và dài hạn, đặc biệt trong giai đoạn thị trường dần ổn định trở lại sau các cú sốc ngắn hạn).
Châu Á có thể hưởng lợi nếu thị trường dầu mỏ cạnh tranh hơn
Châu Á hiện đang là khu vực nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, với các nền kinh tế như Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung từ Trung Đông.
Theo giới phân tích cho rằng, trong kịch bản thị trường dầu mỏ trở nên cạnh tranh hơn do nguồn cung không còn bị kiểm soát chặt chẽ bởi OPEC, các quốc gia nhập khẩu tại Châu Á có thể hưởng lợi từ nhiều yếu tố:
- Giá dầu ổn định hơn trong dài hạn
- Nguồn cung đa dạng và linh hoạt hơn
- Giảm rủi ro thiếu hụt năng lượng do gián đoạn chính trị
- Tăng khả năng đàm phán giá nhập khẩu
Tuy nhiên, trong ngắn hạn, giá dầu vẫn có thể duy trì ở mức cao do tác động của các yếu tố địa chính trị và tâm lý thị trường còn nhiều biến động.
Rạn nứt trong OPEC và sự dịch chuyển quyền lực năng lượng
Việc UAE được cho là rời OPEC cũng đã phản ánh những khác biệt ngày càng rõ rệt trong nội bộ khối sản xuất dầu lớn nhất thế giới.
Các căng thẳng liên quan đến hạn ngạch sản xuất, lợi ích kinh tế và cạnh tranh ảnh hưởng trong khu vực (đặc biệt giữa UAE và Saudi Arabia) đang làm gia tăng áp lực lên mức độ đoàn kết của tổ chức này.
Theo một số chuyên gia cảnh báo rằng, nếu xu hướng này tiếp tục lan rộng, khả năng điều tiết giá dầu của OPEC có thể suy yếu, từ đó khiến thị trường trở nên phân mảnh và biến động hơn.
Trong kịch bản đó, Châu Á có thể trở thành “điểm nóng cạnh tranh” giữa các nhà cung cấp dầu tại vùng Vịnh, khi các quốc gia ưu tiên mục tiêu bảo vệ thị phần thay vì duy trì mặt bằng giá cao.
Xu hướng năng lượng sạch làm thay đổi cuộc chơi
Song song với những biến động trong ngành dầu mỏ, thế giới cũng đang chứng kiến sự tăng tốc mạnh mẽ của quá trình chuyển đổi năng lượng.
Sự phát triển nhanh của xe điện, năng lượng tái tạo và các công nghệ tiết kiệm năng lượng đang góp phần làm giảm dần tốc độ tăng trưởng nhu cầu dầu trong dài hạn.
Theo một số chuyên gia nhận định, đây là yếu tố buộc các quốc gia sản xuất dầu phải điều chỉnh chiến lược, từ ưu tiên “giữ giá cao” sang “tối đa hóa sản lượng và thị phần” trong giai đoạn trước khi nhu cầu đạt đỉnh.
Thị trường phân tán nhưng linh hoạt hơn
Theo các nhà phân tích địa chính trị cho rằng, nếu OPEC dần suy giảm vai trò trong việc kiểm soát nguồn cung dầu mỏ, thị trường năng lượng toàn cầu có thể bước vào một giai đoạn mới với nhiều thay đổi đáng chú ý. Khi đó, mức độ tập trung quyền lực trên thị trường được cho là sẽ giảm xuống, trong khi cạnh tranh về nguồn cung giữa các bên có xu hướng gia tăng.
Giá dầu nhiều khả năng sẽ phản ánh sát hơn mối quan hệ cung – cầu thực tế, thay vì chịu tác động lớn từ các quyết định mang tính điều phối. Tuy nhiên, cùng với đó, biến động ngắn hạn trên thị trường có thể trở nên mạnh hơn, dù về dài hạn, sự ổn định của thị trường lại được kỳ vọng có xu hướng cải thiện.
Và những thay đổi này vừa đặt ra thách thức, vừa mở ra cơ hội cho các quốc gia nhập khẩu năng lượng lớn, đặc biệt tại khu vực Châu Á.
Dù còn nhiều yếu tố bất định, việc UAE được cho là rời OPEC đang được nhìn nhận như một tín hiệu đáng chú ý trong tiến trình tái cấu trúc thị trường năng lượng toàn cầu.
Đối với Châu Á (khu vực phụ thuộc lớn vào nhập khẩu dầu) sự dịch chuyển này có thể mang lại triển vọng tích cực hơn về an ninh năng lượng trong dài hạn. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, khu vực vẫn phải đối mặt với giai đoạn giá dầu biến động mạnh, chịu tác động từ căng thẳng địa chính trị và những gián đoạn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
