Chợ giá – Đồng yên Nhật Bản đã giảm xuống mức thấp nhất trong gần bốn thập kỷ so với đồng USD, đánh dấu một cột mốc quan trọng trên thị trường tài chính toàn cầu và đặt nền kinh tế lớn thứ tư thế giới trước nhiều thách thức mới. Trong khi các doanh nghiệp xuất khẩu hưởng lợi từ tỷ giá, người tiêu dùng lại phải đối mặt với áp lực lạm phát và chi phí sinh hoạt ngày càng gia tăng.
Đồng yên suy yếu bất chấp BOJ nâng lãi suất
Được biết, tỷ giá đồng yên đã rơi xuống dưới ngưỡng 161,95 yên/USD trong phiên giao dịch tại New York, vượt qua mức đáy được thiết lập trong đợt can thiệp thị trường trước đó.

Sang phiên giao dịch tại Tokyo ngày hôm sau, đồng nội tệ Nhật Bản tiếp tục lao dốc xuống 162,40 yên/USD, bất chấp những cảnh báo liên tiếp từ Chánh Văn phòng Nội các – Minoru Kihara và Bộ trưởng Tài chính – Satsuki Katayama.
Đây được xem là mức thấp nhất của đồng yên kể từ năm 1986, thời điểm nền kinh tế Nhật Bản đang bước vào giai đoạn tăng trưởng bùng nổ sau Thỏa thuận Plaza, bong bóng tài sản vẫn trong quá trình hình thành và bối cảnh kinh tế toàn cầu hoàn toàn khác so với hiện nay.
Đáng chú ý, đà suy yếu của đồng yên diễn ra ngay cả khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã chấm dứt chính sách lãi suất âm trong năm 2024 và từng bước bình thường hóa chính sách tiền tệ. Vào ngày 16/6, BOJ đã nâng lãi suất chuẩn lên 1% – mức cao nhất kể từ năm 1995. Tuy nhiên, động thái này vẫn chưa đủ để đảo ngược xu hướng giảm giá của đồng nội tệ.
Theo giới phân tích cho rằng, nguyên nhân cốt lõi nằm ở việc khoảng cách lãi suất giữa Nhật Bản và Mỹ vẫn duy trì ở mức cao. Trong khi BOJ tiếp tục tăng lãi suất với tốc độ thận trọng, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn được kỳ vọng duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt, qua đó giữ chênh lệch lợi suất ở mức lớn.
Khoảng cách lãi suất này tiếp tục thúc đẩy chiến lược carry trade, khi các nhà đầu tư vay vốn bằng đồng yên với chi phí thấp để đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao hơn tại Mỹ và nhiều nền kinh tế phát triển khác. Dòng vốn liên tục dịch chuyển ra nước ngoài đã tạo sức ép kéo dài lên tỷ giá đồng yên.
Ngoài ra, thị trường cũng lo ngại Chính phủ Nhật Bản mong muốn BOJ giảm tốc độ tăng lãi suất nhằm hạn chế tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế. Những tín hiệu gần đây về việc chính phủ kêu gọi điều hành chính sách tiền tệ theo hướng “phù hợp” càng củng cố kỳ vọng rằng BOJ sẽ tiếp tục duy trì lập trường thận trọng trong thời gian tới.
Chính phủ đứng trước sức ép phải tiếp tục can thiệp
Bất chấp các đợt can thiệp quy mô lớn của Chính phủ Nhật Bản, đồng yên vẫn chưa thể thoát khỏi xu hướng suy yếu kéo dài. Tính từ ngày 28/4 đến 27/5, Tokyo đã chi khoảng 11,73 nghìn tỷ yên (tương đương 72,4 tỷ USD) để mua đồng yên sau khi tỷ giá lần đầu tiên vượt ngưỡng 160 yên/USD.
Theo dữ liệu dự trữ ngoại hối của Bộ Tài chính, nguồn lực cho chiến dịch này nhiều khả năng được huy động thông qua việc bán một phần danh mục trái phiếu nước ngoài, trong đó có trái phiếu Kho bạc Mỹ.
Tuy nhiên, tương tự các đợt can thiệp vào năm 2022 và 2024, tác động của biện pháp này chỉ mang tính ngắn hạn trước khi đồng yên tiếp tục giảm giá. Theo các chuyên gia, việc bảo vệ tỷ giá ngày càng trở nên khó khăn khi quy mô giao dịch của thị trường ngoại hối toàn cầu hiện đạt khoảng 9,5 nghìn tỷ USD mỗi ngày, vượt xa khả năng tác động của bất kỳ quốc gia đơn lẻ nào.
Ông Yujiro Goto – Chiến lược gia trưởng về ngoại hối tại Nomura Securities cho rằng, điều thị trường quan tâm nhất lúc này là liệu Chính phủ Nhật Bản có thực sự tiến hành can thiệp hay chỉ tiếp tục phát đi các thông điệp cảnh báo nhằm kiềm chế hoạt động đầu cơ.
Đồng yên yếu đẩy chi phí nhập khẩu và lạm phát tăng cao
Đồng yên mất giá đang tạo ra những tác động trái chiều đối với nền kinh tế Nhật Bản. Ở chiều tích cực, các doanh nghiệp xuất khẩu hưởng lợi khi doanh thu từ thị trường nước ngoài sau quy đổi sang đồng yên gia tăng, qua đó góp phần thúc đẩy thị trường chứng khoán Nhật Bản liên tiếp xác lập các mức kỷ lục mới.
Trong đó, ngành công nghiệp ô tô tiếp tục là nhóm được hưởng lợi rõ nét nhất. Theo ước tính của tập đoàn Toyota Motor, cứ mỗi 1 yên giảm giá so với USD sẽ giúp lợi nhuận hoạt động tăng thêm khoảng 50 tỷ yên. Với diễn biến tỷ giá hiện nay, các hãng sản xuất ô tô Nhật Bản được dự báo có thể thu về thêm khoảng 5,8 tỷ USD lợi nhuận trong năm nay.
Ở chiều ngược lại, lợi ích đối với các doanh nghiệp xuất khẩu lại đi kèm nhiều sức ép đối với nền kinh tế trong nước. Nhật Bản phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nguồn năng lượng nhập khẩu, trong khi phần lớn dầu thô được nhập từ Trung Đông. Đồng yên suy yếu khiến chi phí nhập khẩu dầu mỏ, khí tự nhiên hóa lỏng và nhiều nguyên liệu đầu vào tăng mạnh, kéo theo giá điện, nhiên liệu và thực phẩm leo thang. Áp lực lạm phát vì thế tiếp tục bào mòn sức mua của các hộ gia đình, đồng thời trở thành thách thức lớn đối với Chính phủ Nhật Bản trong bối cảnh chi phí sinh hoạt không ngừng gia tăng.
Yếu tố địa chính trị làm gia tăng áp lực
Bên cạnh các tác động từ chính sách tiền tệ, đồng yên còn chịu thêm sức ép từ những diễn biến địa chính trị. Cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran trong năm nay đã khiến thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh, làm gia tăng lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu từ Trung Đông.
Dù triển vọng về một thỏa thuận hòa bình đã góp phần hạ nhiệt giá dầu, đồng yên vẫn chưa thể phục hồi khi các yếu tố nền tảng, bao gồm chênh lệch lãi suất và dòng vốn quốc tế, tiếp tục chi phối diễn biến của thị trường.
Thách thức dài hạn đối với nền kinh tế Nhật Bản
Bên cạnh những sức ép trong ngắn hạn, Nhật Bản vẫn phải đối mặt với hàng loạt vấn đề mang tính cơ cấu, gồm dân số già hóa nhanh, lực lượng lao động suy giảm và mức nợ công thuộc nhóm cao nhất thế giới. Những yếu tố này đã khiến Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) gặp nhiều khó khăn trong việc nâng mạnh lãi suất, bởi chi phí tài chính gia tăng có thể tạo thêm áp lực lên tăng trưởng kinh tế cũng như ngân sách quốc gia.
Trong ngày 19/6 vừa qua, Bộ trưởng Tài chính – Satsuki Katayama đã tái khẳng định Chính phủ Nhật Bản sẵn sàng triển khai “các biện pháp mạnh tay” nhằm ngăn chặn những biến động đầu cơ quá mức trên thị trường ngoại hối. Bà cho biết, Tokyo và Washington ngày càng đạt được sự đồng thuận trong quan điểm điều hành thị trường tiền tệ sau cuộc trao đổi với Bộ trưởng Tài chính Mỹ – Scott Bessent. Theo bà, hai bên cũng thống nhất sẽ triển khai các bước đi quyết liệt nếu tình hình yêu cầu.
Trong khi đồng yên liên tục thiết lập các mức đáy mới, mọi động thái của Chính phủ Nhật Bản và BOJ đang được giới đầu tư toàn cầu theo dõi sát sao. Quyết định can thiệp hay tiếp tục để thị trường tự điều chỉnh sẽ không chỉ ảnh hưởng đến diễn biến của đồng yên mà còn có thể tạo ra những tác động lan tỏa đối với thị trường tài chính quốc tế trong thời gian tới.
Tỷ giá 1 man (一万 hay 10.000 Yên) chợ đen 01/07/2026









