Chợ giá – Sau nhiều tuần căng thẳng địa chính trị làm gián đoạn hoạt động hàng hải tại Trung Đông, lưu lượng tàu chở dầu qua eo biển Hormuz đang ghi nhận sự phục hồi rõ rệt. Dù giá dầu thế giới đã giảm về mức trước xung đột nhờ kỳ vọng nguồn cung ổn định, giới phân tích cho rằng thị trường vẫn đối mặt nhiều rủi ro khi quá trình bình thường hóa vận tải chưa hoàn toàn bền vững.
Hoạt động vận tải dầu mỏ tăng mạnh sau tín hiệu hạ nhiệt căng thẳng
Dữ liệu theo dõi vận tải biển cho thấy hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz đang có dấu hiệu phục hồi. Trong tuần kết thúc ngày 25/6, có khoảng 98 chuyến tàu chở dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ đi qua tuyến hàng hải này – mức cao nhất kể từ khi căng thẳng quân sự tại Trung Đông bùng phát.
Đây cũng là tuần đầu tiên kể từ khi Mỹ và Iran ký biên bản ghi nhớ nhằm giảm căng thẳng trong khu vực, tạo điều kiện để hoạt động hàng hải từng bước trở lại bình thường.
Trước đó, lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz từng giảm xuống dưới 10% so với thời điểm cuối tháng 2 do nguy cơ leo thang quân sự làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận tải trên tuyến hàng hải chiến lược này.
Tính đến nay, lưu lượng tàu đã phục hồi lên khoảng 25% so với giai đoạn trước chiến sự, góp phần giảm bớt lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu trên quy mô lớn, đồng thời phản ánh niềm tin ngày càng gia tăng của các doanh nghiệp vận tải và giới giao dịch vào khả năng eo biển Hormuz sẽ sớm trở lại trạng thái hoạt động bình thường.
Khối lượng vận chuyển tăng, giá dầu giảm về mức trước chiến sự
Cùng với sự gia tăng về số lượng tàu, khối lượng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ vận chuyển qua eo biển Hormuz cũng đang dần phục hồi.
Trong tuần gần nhất, lưu lượng vận chuyển đã đạt hơn 11 triệu thùng/ngày, tương đương khoảng 60% mức trung bình trước khi xảy ra gián đoạn. Một số phiên giao dịch gần đây còn ghi nhận khối lượng vận chuyển trong ngày đã tiến sát mức bình thường của đầu năm.
Diễn biến này đã góp phần giảm bớt lo ngại về nguy cơ thiếu hụt nguồn cung trong ngắn hạn, đặc biệt khi nhiều quốc gia nhập khẩu lớn đang bước vào giai đoạn nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu mùa hè tăng cao.
Bên cạnh đó, sự phục hồi của hoạt động hàng hải cũng nhanh chóng phản ánh lên thị trường năng lượng. Giá dầu Brent giao tháng gần nhất đã giảm xuống dưới 72 USD/thùng, gần tương đương mức trước khi căng thẳng quân sự leo thang. Ngoài ra, giá dầu WTI của Mỹ cũng hạ nhiệt sau nhiều phiên biến động mạnh.
Theo diễn biến của thị trường, các nhà đầu tư đang đánh giá nguy cơ gián đoạn nguồn cung đã giảm đáng kể, đồng thời kỳ vọng hoạt động khai thác và xuất khẩu từ khu vực Trung Đông sẽ từng bước trở lại trạng thái bình thường trong thời gian tới.
Dòng tàu mất cân đối, nguy cơ thiếu hụt nguồn cung vẫn hiện hữu
Dù hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đang cho thấy những tín hiệu phục hồi rõ nét, nhưng giới chuyên gia nhận định dòng chảy hàng hải vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Trong tổng số tàu được ghi nhận trong tuần qua, hơn 60% là các tàu rời Vịnh Ba Tư để vận chuyển dầu tới các thị trường tiêu thụ, trong khi số tàu đi vào khu vực để nhận hàng vẫn thấp hơn đáng kể so với thời điểm trước khi xảy ra xung đột.
Theo các chuyên gia, xu hướng này cho thấy các doanh nghiệp đang ưu tiên giải phóng lượng dầu tồn kho đã tích lũy trong giai đoạn hoạt động vận tải bị gián đoạn, thay vì nhanh chóng đưa thêm tàu vào khu vực để tiếp nhận hàng hóa. Nếu tốc độ tàu quay trở lại nhận hàng không được cải thiện trong những tuần tới, nguồn cung hiện nay có thể chỉ mang tính tạm thời, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt mới trên thị trường quốc tế.
Bên cạnh lưu lượng tàu, vấn đề an toàn hàng hải vẫn là mối quan tâm lớn của các doanh nghiệp vận tải. Nhiều hãng tàu tiếp tục duy trì quy trình đánh giá rủi ro nghiêm ngặt trước khi đưa tàu vào khu vực Trung Đông. Trong khi đó, phí bảo hiểm chiến tranh đối với các tàu hoạt động tại vùng Vịnh vẫn cao hơn đáng kể so với thời điểm trước khi xảy ra xung đột.
Ngoài ra, các nguy cơ liên quan đến thủy lôi, hoạt động quân sự và sự khác biệt trong cơ chế điều phối hàng hải giữa các bên liên quan vẫn khiến quá trình bình thường hóa hoạt động vận tải diễn ra chậm hơn kỳ vọng.
Độ trễ logistics có thể tiếp tục tác động đến giá dầu
Theo diễn biến hiện tại, thị trường dầu mỏ vẫn phải đối mặt với độ trễ nhất định trong hoạt động logistics.
Các tàu đã rời Vịnh Ba Tư cần thêm thời gian để cập cảng tại các quốc gia nhập khẩu. Trong khi đó, những tàu từng chuyển hướng sang Bắc Mỹ hoặc các khu vực khác để tìm nguồn cung thay thế cũng cần thêm thời gian để quay trở lại Trung Đông.
Điều này cho thấy áp lực đối với thị trường dầu mỏ có thể chưa sớm chấm dứt. Trong trường hợp quá trình phục hồi hoạt động vận tải và sản xuất diễn ra chậm hơn kỳ vọng, giá dầu nhiều khả năng sẽ chịu áp lực tăng trở lại trong thời gian tới.
