Chợ giá – Cuộc xung đột leo thang tại Trung Đông đang làm gia tăng lo ngại về nguy cơ xảy ra một cú sốc nguồn cung khí đốt quy mô lớn, có thể trở thành đợt gián đoạn nghiêm trọng nhất kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022 – sự kiện từng khiến thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo.
Và tâm điểm của những lo ngại này là Eo biển Hormuz – điểm nghẽn chiến lược vận chuyển năng lượng, nơi khoảng 20% lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) xuất khẩu trên thế giới phải đi qua, khiến khu vực này trở thành mắt xích đặc biệt nhạy cảm trước các biến động địa chính trị.
Vận chuyển LNG gần như đình trệ
Theo dữ liệu theo dõi tàu biển quốc tế, hoạt động vận chuyển khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) qua eo biển Hormuz đang chậm lại đáng kể, thậm chí có thời điểm gần như đình trệ do lo ngại rủi ro an ninh gia tăng. Hiện, có khoảng 11 tàu chở LNG đang trên hành trình đến hoặc rời Qatar đã buộc phải tạm dừng di chuyển để đảm bảo an toàn.
Qatar hiện đang là nhà xuất khẩu LNG lớn thứ hai thế giới, chỉ đứng sau Mỹ, với sản lượng xuất khẩu đạt khoảng 82,2 triệu tấn trong năm 2025. Phần lớn nguồn cung này được vận chuyển từ khu phức hợp công nghiệp Ras Laffan – trung tâm hóa lỏng khí đốt lớn nhất thế giới, đóng vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Bên cạnh đó, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), dù có quy mô xuất khẩu nhỏ hơn, cũng phụ thuộc vào tuyến hàng hải chiến lược này để vận chuyển LNG ra thị trường quốc tế.
Ông Tom Marzec-Manser – Giám đốc LNG và khí đốt châu Âu tại Wood Mackenzie, nhận định: “Bất kỳ hoạt động hải quân nào tại eo biển Hormuz đều sẽ có tác động đặc biệt lớn. Ngoài ra, bất kỳ diễn biến nào liên quan đến sản xuất LNG của Qatar cũng có thể khiến thị trường biến động mạnh.”
Châu Á chịu rủi ro lớn nhất
Châu Á được đánh giá là khu vực dễ tổn thương nhất nếu tình trạng gián đoạn vận chuyển LNG kéo dài, khi hơn 80% lượng LNG xuất khẩu của Qatar trong năm qua được cung cấp cho các khách hàng tại khu vực này.
Trung Quốc hiện đang là quốc gia nhập khẩu lớn nhất, chiếm gần 1/3 tổng lượng LNG mà Qatar xuất sang châu Á, tiếp theo là Ấn Độ. Bên cạnh đó, Nhật Bản cũng duy trì vị thế là khách hàng truyền thống lâu năm, với mức độ phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung từ quốc gia Trung Đông này.
Trước nguy cơ nguồn cung bị ảnh hưởng, các thương nhân cho biết nhiều nhà nhập khẩu Trung Quốc đã tiến hành các cuộc gọi khẩn trong cuối tuần nhằm tìm kiếm nguồn thay thế, trong trường hợp việc hạn chế vận chuyển tiếp tục kéo dài.
Tại Nhật Bản, các tập đoàn vận tải lớn như Nippon Yusen và Mitsui OSK Lines cũng đã chỉ đạo các tàu tránh đi qua khu vực eo biển Hormuz hoặc tạm thời chờ tại các vùng biển an toàn. Những động thái này cho thấy mức độ cảnh giác cao của các doanh nghiệp vận tải trước các rủi ro có thể ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng LNG.
Châu Âu ít phụ thuộc hơn nhưng dự trữ thấp
Dù châu Âu không còn phụ thuộc vào khí đốt Nga như trước, nhưng mức dự trữ khí đốt hiện vẫn thấp hơn so với cùng kỳ các năm, làm gia tăng nguy cơ dễ bị tổn thương trước các biến động nguồn cung. Trong trường hợp LNG bị chuyển hướng sang châu Á do mức giá hấp dẫn hơn, khu vực này có thể phải đối mặt với áp lực tăng giá đáng kể, đặc biệt khi nhu cầu năng lượng gia tăng trong mùa đông tới.
Theo à Anne-Sophie Corbeau – chuyên gia tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, nhận định: “Không có giải pháp thay thế thực sự. Câu hỏi là giá sẽ tăng mạnh hơn ở châu Á hay châu Âu.”
Nguy cơ lan rộng sang Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập
Không chỉ nguồn LNG vận chuyển bằng đường biển đối mặt với rủi ro, mà căng thẳng hiện nay cũng có thể ảnh hưởng đến nguồn cung khí đốt qua đường ống. Được biết, Thổ Nhĩ Kỳ đang nhập khẩu khí đốt từ Iran theo hợp đồng trị giá 9,6 tỷ m³ mỗi năm, dù khối lượng thực tế thời gian gần đây thấp hơn mức cam kết. Trong trường hợp nguồn cung này bị gián đoạn, Ankara có thể buộc phải tăng cường mua LNG trên thị trường giao ngay, qua đó làm gia tăng thêm áp lực lên mặt bằng giá.
Trong khi đó, Ai Cập cũng đang đẩy nhanh tiến độ nhập khẩu LNG nhằm đảm bảo nguồn cung năng lượng, sau khi một số mỏ khí tại Israel tạm thời đóng cửa do tác động của xung đột. Những diễn biến này cho thấy nguy cơ lan rộng của các gián đoạn nguồn cung, không chỉ giới hạn ở vận tải đường biển mà còn ảnh hưởng đến các tuyến cung cấp khí đốt quan trọng khác.
Nguy cơ gián đoạn nguồn cung, giá LNG châu Á có thể tăng mạnh trở lại
Trong hơn một năm qua, thị trường LNG toàn cầu duy trì mặt bằng giá tương đối thấp, nhờ nguồn cung mới gia tăng từ Mỹ và Qatar. Tuy nhiên, nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, thị trường có thể nhanh chóng đảo chiều.
Hiện, giá LNG giao ngay tại châu Á được dự báo có thể tăng mạnh, trong khi các hợp đồng dài hạn (vốn thường gắn với giá dầu Brent) cũng sẽ leo thang nếu giá dầu tiếp tục tăng. Điều này có thể khiến nhiều quốc gia đang phát triển gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn cung, do không đủ khả năng cạnh tranh về giá.
Kịch bản này cũng gợi nhớ đến cú sốc năng lượng năm 2022, khi xung đột Nga – Ukraine khiến giá khí đốt tại châu Âu tăng vọt, kéo theo làn sóng lạm phát năng lượng trên diện rộng và buộc nhiều chính phủ phải triển khai các gói hỗ trợ quy mô lớn để giảm thiểu tác động kinh tế.
Hiện tại, QatarEnergy chưa thông báo trì hoãn bất kỳ lô hàng nào. Tuy nhiên, theo các nhà phân tích cảnh báo rằng, nếu xung đột kéo dài hoặc leo thang thành các hoạt động quân sự trực tiếp tại eo biển Hormuz, chuỗi cung ứng LNG toàn cầu có thể phải đối mặt với cú sốc nghiêm trọng.
