Chợ giá – Sản lượng lọc dầu toàn cầu trong quý II/2026 giảm mạnh 4,8 triệu thùng một ngày do xung đột tại Trung Đông, trước khi hồi phục nhẹ vào quý III nhờ các tuyến vận tải thay đổi. Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ cho biết mức sụt giảm 6% này đã đẩy giá dầu diesel lên kỷ lục lịch sử.
Theo dữ liệu từ tổ chức Kpler được Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ trích dẫn, hoạt động lọc dầu toàn cầu chịu đòn giáng nặng nề khi xung đột Trung Đông bùng phát từ cuối tháng 2/2026. Mức giảm 4,8 triệu thùng một ngày tương đương 6% tổng công suất lọc dầu thế giới thời điểm đó.
Biến động này đi ngược hoàn toàn với quy luật mùa vụ thông thường của ngành năng lượng. Thông thường, sản lượng lọc dầu sẽ tăng mạnh trong quý II và quý III khi các nhà máy kết thúc đợt bảo dưỡng định kỳ để phục vụ nhu cầu tiêu thụ xăng và nhiên liệu bay tăng cao trong mùa cao điểm du lịch.
Để so sánh, cùng kỳ năm 2025, lượng dầu thô đưa vào các nhà máy lọc dầu trên thế giới đã tăng 0,3 triệu thùng một ngày trong quý II và tiếp tục tăng thêm 2 triệu thùng một ngày trong quý III. Sự gián đoạn năm 2026 đã làm đảo lộn hoàn toàn chuỗi cung ứng nhiên liệu toàn cầu.
Các quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là những nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nguồn dầu thô đi qua eo biển Hormuz. Trong đó, Trung Quốc — quốc gia sở hữu công suất lọc dầu hàng đầu thế giới — ghi nhận mức giảm kỷ lục 2,1 triệu thùng một ngày trong quý II và giảm thêm 0,8 triệu thùng trong quý III.
Tương tự, tổng sản lượng lọc dầu tại Ấn Độ, Hàn Quốc và Nhật Bản cũng sụt giảm hơn 1 triệu thùng một ngày trong quý II/2026. Dù các quốc gia này đã phục hồi khoảng 0,8 triệu thùng một ngày trong quý III, nguồn cung nhiên liệu thành phẩm tại châu Á vẫn rơi vào trạng thái thắt chặt kéo dài.
Tại chính khu vực Trung Đông, việc đóng cửa eo biển Hormuz đã hạn chế nghiêm trọng khả năng xuất khẩu sản phẩm xăng dầu thành phẩm. Hệ quả là các nhà máy lọc dầu tại đây buộc phải giảm công suất hoạt động do kho chứa nhanh chóng lấp đầy và không thể giải phóng hàng tồn.
Cụ thể trong quý II, lượng dầu thô đưa vào lọc dầu tại Kuwait và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cùng giảm 0,7 triệu thùng một ngày. Ả Rập Xê Út giảm 0,3 triệu thùng một ngày, trong khi Iran cũng ghi nhận mức sụt giảm 0,2 triệu thùng một ngày so với trước xung đột.
Song song với khủng hoảng Trung Đông, các đợt tấn công gia tăng vào hạ tầng năng lượng Nga cũng khiến sản lượng lọc dầu nước này giảm 0,6 triệu thùng một ngày trong quý II và giảm thêm 0,8 triệu thùng một ngày ở quý III. Nga vốn là bên xuất khẩu dầu diesel hàng đầu thế giới.
Sự sụt giảm nguồn cung từ Nga đã bồi thêm đòn nặng nề vào thị trường dầu diesel vốn đã căng thẳng. Sự kết hợp giữa gián đoạn tại châu Á, Trung Đông và Nga đã đẩy giá dầu diesel thế giới vọt lên mức cao nhất lịch sử tính theo giá trị danh nghĩa vào tháng 9/2026.
Ở chiều ngược lại, Mỹ là một trong số ít khu vực gia tăng công suất để bù đắp khoảng trống thị trường. Lượng dầu thô đưa vào các nhà máy lọc dầu Mỹ đã tăng thêm 0,5 triệu thùng một ngày trong quý II và duy trì đà tăng thêm 0,5 triệu thùng một ngày trong quý III nhờ nguồn cung nội địa dồi dào.
Bước sang quý III, hoạt động lọc dầu toàn cầu bắt đầu hồi phục nhẹ với mức tăng 1,8 triệu thùng một ngày. Kết quả này đạt được nhờ việc khơi thông một phần lưu thông qua eo biển Hormuz, sử dụng các tuyến đường biển thay thế và tăng cường sang tải giữa các tàu trên biển.
Mặc dù đã có sự cải thiện, tổng công suất lọc dầu thế giới trong quý III vẫn thấp hơn khoảng 5% so với cùng kỳ năm 2025. Sự hồi phục chậm chạp này cho thấy những tổn thương sâu sắc mà xung đột địa chính trị gây ra đối với hệ thống lọc hóa dầu toàn cầu chưa thể sớm lành lặn.
Tại Việt Nam, biến động giá nhiên liệu thế giới là yếu tố then chốt ảnh hưởng trực tiếp đến giá cơ sở xăng dầu trong nước, do Liên Bộ Công Thương – Tài chính điều hành định kỳ. Việc giá diesel và xăng thế giới neo cao sẽ tạo áp lực lên chi phí vận tải và logistics trong nước.
Trong kịch bản tích cực, nếu căng thẳng tại các điểm nóng địa chính trị hạ nhiệt và lưu thông hàng hải qua eo biển Hormuz hoàn toàn bình thường trở lại, nguồn cung dầu thô cho các nhà máy lọc dầu châu Á sẽ được giải tỏa. Khi đó, chi phí sản xuất giảm sẽ giúp giá nhiên liệu hạ nhiệt.
Ngược lại, nếu các vụ tấn công vào hạ tầng năng lượng tiếp tục diễn biến phức tạp và mùa đông tới gần làm tăng nhu cầu sưởi ấm, thị trường dầu diesel có thể đối mặt với đợt thắt chặt mới. Khi đó, biên lợi nhuận lọc dầu sẽ neo ở mức cao và kéo theo áp lực lạm phát năng lượng toàn cầu.
Đức Thịnh (theo EIA)
