Chợ giá – Khi chính sách thuế quan mới của Tổng thống Mỹ – Donald Trump chính thức có hiệu lực vào đầu tháng 8, thế giới đã chứng kiến một bước ngoặt lớn trong trật tự thương mại toàn cầu. Dưới danh nghĩa “bảo vệ lợi ích nước Mỹ”, ông Trump đã áp dụng hàng loạt biện pháp thuế quan cứng rắn nhằm buộc các đối tác kinh tế lớn nhượng bộ. Tuy nhiên, những chiến thắng chính trị ngắn hạn này đang đặt ra một loạt hệ lụy dài hạn nghiêm trọng đối với nền kinh tế thế giới.
Chính sách thương mại cứng rắn của Mỹ
Tận dụng vị thế siêu cường kinh tế hàng đầu thế giới, chính quyền Trump đã triển khai chính sách thương mại cứng rắn bằng cách áp đặt các mức thuế mới đối với hàng hóa nhập khẩu từ nhiều đối tác lớn như Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ và Brazil.
Theo ước tính, chính sách này không chỉ giúp Mỹ thu về hàng trăm tỷ USD từ thuế quan mỗi năm, mà còn mang lại cam kết mua hàng hóa trị giá khoảng 1.000 tỷ USD từ các quốc gia đối tác. Đáng chú ý, Mỹ cũng thu hút hơn 1.500 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, tương đương khoảng 5% GDP, nhờ vào môi trường kinh doanh được cải thiện và chính sách thương mại chủ động.
Các đối tác buộc phải đồng ý miễn thuế hoặc giảm hàng rào phi thuế quan để duy trì quan hệ thương mại với Washington.
Sự bất ổn có chủ đích
Tuy nhiên, theo các chuyên gia cho biết, mục tiêu cuối cùng của ông Trump không phải là sự ổn định, mà là kiểm soát và quyền lực thông qua sự bất ổn. Ông Robert Zoellick – cựu Đại diện Thương mại Mỹ và Chủ tịch Ngân hàng Thế giới, nhận định: “Ông Trump tin rằng sự bất ổn giúp tăng quyền lực của mình và ông ta muốn tự do gây áp lực với các quốc gia khác theo ý thích.”
Điều này đã khiến giới doanh nghiệp và nhà đầu tư toàn cầu rơi vào trạng thái bất an liên tục, khi không ai có thể đoán trước được đòn thuế quan nào sẽ được tung ra tiếp theo. Những đợt đánh thuế bất ngờ vào Ấn Độ và Brazil là ví dụ điển hình.
Đòn đau cho các nền kinh tế đồng minh
Chính sách thương mại của ông Trump tuy có thể mang lại lợi ích đáng kể cho ngành công nghiệp nội địa Mỹ, nhưng lại gây ra những tác động tiêu cực không nhỏ đối với các đối tác, đặc biệt là những quốc gia đã cam kết mua hàng và đầu tư mạnh vào Mỹ.
Được biết, các nền kinh tế đồng minh lâu năm như Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản và Hàn Quốc hiện đang đối mặt với làn sóng dòng vốn đầu tư rút khỏi nội địa, làm gia tăng áp lực lên tiến trình phục hồi kinh tế sau đại dịch.
Bên cạnh đó, xu hướng chuyển dịch chuỗi cung ứng sang Mỹ cũng khiến nhiều ngành công nghiệp mũi nhọn của các quốc gia này như ô tô, chất bán dẫn, dược phẩm và đóng tàu dần đánh mất lợi thế cạnh tranh. Không chỉ dừng lại ở đó, khả năng đổi mới công nghệ của các nước này cũng bị suy yếu rõ rệt do tình trạng thiếu hụt vốn và nhân lực chất lượng cao ngày càng nghiêm trọng.
Luật rừng trong thương mại đang quay trở lại?
Thay vì hướng tới xây dựng một hệ thống thương mại đa phương ổn định và công bằng – nền tảng cốt lõi của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), thì chính sách thuế quan mang tính “có đi có lại” của ông Trump đang đẩy thương mại quốc tế vào một thời kỳ đầy bất ổn. Điều này được ví như “luật rừng” – nơi các quốc gia mạnh hơn có quyền áp đặt và mặc cả theo lợi ích riêng.
Theo nhiều chuyên gia phân tích cảnh báo rằng, nếu chính sách này tiếp tục duy trì hoặc bị các quốc gia khác bắt chước, thế giới có thể rơi vào một vòng xoáy trả đũa thuế quan không có hồi kết. Hệ quả là thương mại toàn cầu sẽ bị suy yếu, chi phí tiêu dùng tăng cao và nguy cơ đe dọa quá trình phục hồi kinh tế hậu đại dịch càng trở nên rõ ràng hơn.
