Chợ giá – Năm 2025 chứng kiến sự leo thang căng thẳng nghiêm trọng trong quan hệ thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới – Mỹ và Trung Quốc, dưới nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống – Donald Trump. Cuộc chiến này không chỉ xoay quanh các loại thuế quan trả đũa, mà còn mở rộng sang các lĩnh vực công nghệ cao, tài nguyên chiến lược và quyền tiếp cận thị trường.
Leo thang ngay từ những ngày đầu nhiệm kỳ
Chỉ một ngày sau khi nhậm chức (21/1), Tổng thống Trump đã lập tức nhắm mục tiêu vào Trung Quốc bằng lời đe dọa áp thuế trừng phạt 10% với hàng nhập khẩu, lấy lý do nhằm chặn dòng fentanyl – chất gây nghiện nguy hiểm, từ Trung Quốc nhập vào Mỹ.
Không dừng lại ở đó, vào đầu tháng 2, ông Trump chính thức áp thuế 10% với hàng hóa từ Trung Quốc, kèm theo mức 25% đối với Mexico và Canada. Hành động này đã khởi động một chuỗi phản ứng trả đũa quyết liệt từ Bắc Kinh.
Đòn ăn miếng trả miếng: Thuế chồng thuế
Từ tháng 2 đến tháng 4, căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc đã bước vào giai đoạn leo thang chưa từng có với hàng loạt đòn áp thuế “ăn miếng trả miếng”. Trung Quốc liên tiếp áp thuế từ 10% đến 34% đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Mỹ như than, khí tự nhiên hóa lỏng, dầu thô, nông sản, ô tô và hàng tiêu dùng.
Không đứng yên, Mỹ cũng tiến hành đáp trả bằng việc nâng thuế lên nhiều mặt hàng Trung Quốc, với mức tăng dần từ 34% và lên tới đỉnh điểm 125%. Căng thẳng không chỉ dừng lại ở thuế quan, mà còn lan sang các biện pháp hạn chế xuất khẩu hàng hóa chiến lược. Mỹ siết chặt xuất khẩu chip AI và thiết bị y tế sang Trung Quốc, trong khi Bắc Kinh đáp trả bằng việc hạn chế xuất khẩu đất hiếm, máy móc và một số mặt hàng nông sản thiết yếu.
Mỹ đối mặt “cú sốc Trung Quốc 2.0″ vì sai lầm chính sách?
Khủng hoảng lan sang công nghệ, giáo dục và truyền thông
Không chỉ giới hạn ở lĩnh vực thương mại, cuộc chiến còn lan sang các lĩnh vực nhạy cảm:
- Trung Quốc đưa nhiều công ty Mỹ, bao gồm Google, Nvidia và Calvin Klein, đều nằm trong danh sách thực thể không đáng tin cậy, đồng thời cấm nhập khẩu thiết bị y tế của Illumina.
- Mỹ hủy bỏ chế độ “de minimis”, khiến hàng hóa giá trị thấp từ Trung Quốc không còn được miễn thuế.
- Căng thẳng lan sang giáo dục và truyền thông khi Mỹ rút hàng loạt thị thực sinh viên Trung Quốc và Trung Quốc cấm nhập khẩu phim Hollywood.
Đàm phán căng thẳng nhưng chưa mang lại đột phá
Sau hàng loạt leo thang căng thẳng, Mỹ và Trung Quốc đã tiến hành nhiều vòng đàm phán quan trọng tại Geneva (tháng 5), London (tháng 6) và Stockholm (tháng 7). Mặc dù có một số bước tiến, nổi bật là việc tạm ngừng áp thuế trong 90 ngày, nhưng các vấn đề cốt lõi vẫn chưa được giải quyết triệt để.
Tổng thống Trump nhiều lần cáo buộc Trung Quốc vi phạm thỏa thuận, trong khi phía Bắc Kinh đáp trả bằng việc chỉ trích Mỹ áp dụng các biện pháp “hạn chế và phân biệt đối xử”.
Dù căng thẳng có phần giảm nhiệt trong ngắn hạn, nhưng theo nhiều chuyên gia, cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn chưa kết thúc, mà chỉ đang trong giai đoạn “tạm ngừng chiến”.
Tác động đến thị trường toàn cầu
Cuộc chiến thuế quan giữa Mỹ và Trung Quốc đã khiến thị trường chứng khoán toàn cầu nhiều lần chao đảo trước những đòn áp thuế bất ngờ và liên tiếp được tung ra.
Chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu cũng chịu ảnh hưởng nghiêm trọng khi Mỹ siết chặt xuất khẩu chip và phần mềm, trong khi Trung Quốc kiểm soát nguồn cung đất hiếm – nguyên liệu quan trọng trong sản xuất điện tử, pin và quốc phòng.
Không chỉ vậy, các ngành nông nghiệp Mỹ và người tiêu dùng Trung Quốc cũng chịu tác động trực tiếp từ những đòn thuế quan áp lên các mặt hàng như đậu nành, gia cầm và thực phẩm nhập khẩu, tạo ra những bất ổn lớn trong thương mại và đời sống hàng ngày.
Theo nhiều nhà phân tích cho rằng, cuộc chiến thương mại hiện nay không đơn thuần là một “trò chơi thuế quan” như Trung Quốc gọi, mà là cuộc đối đầu toàn diện về vị thế kinh tế, công nghệ và ảnh hưởng toàn cầu giữa hai siêu cường.
Thỏa thuận thương mại Việt – Mỹ: Cú đánh gián tiếp vào Trung Quốc
