Chợ giá – Một cuộc đua công nghệ khốc liệt đang âm thầm diễn ra, nơi mà phần thưởng không chỉ là lợi nhuận kinh tế mà là quyền lực toàn cầu. Khi Trung Quốc đang tăng tốc đầu tư và phát triển trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là AI tổng quát (AGI), thì giới chuyên gia Mỹ cảnh báo về một “cú sốc Trung Quốc 2.0” – nguy cơ thực sự có thể làm thay đổi trật tự thế giới.
Trí tuệ nhân tạo tổng quát
AGI (Artificial General Intelligence) – trí tuệ nhân tạo tổng quát, không còn là một khái niệm viễn tưởng. Đây là cột mốc khi máy tính có thể đạt được ý thức tương tự hoặc vượt qua con người trong mọi lĩnh vực trí tuệ và tự học để cải thiện chính mình. Nhiều nhà công nghệ tin rằng AGI có thể xuất hiện trong vòng 5 đến 10 năm tới.
Khả năng sở hữu công nghệ này đầu tiên sẽ trao cho quốc gia đó lợi thế tuyệt đối, định hình tương lai của nền kinh tế, quân sự và tư tưởng toàn cầu. Chính vì vậy, AGI không chỉ là vấn đề công nghệ, mà là một cuộc chạy đua vũ trang kiểu mới giữa Mỹ và Trung Quốc.
Trung Quốc nổi lên như một siêu cường công nghệ
Theo một báo cáo vào năm 2023 của Viện Chính sách Chiến lược Úc (ASPI) cho biết, Trung Quốc hiện dẫn đầu thế giới trong 57/64 lĩnh vực công nghệ tiên tiến, bao gồm AI, mạng lượng tử, robot, vật liệu mới và năng lượng tái tạo. Trong khi đó, Mỹ lại chỉ dẫn đầu trong 7 lĩnh vực.
Được biết, Trung Quốc đã thiết lập một hệ thống nghiên cứu – phát triển khổng lồ, với 10 trong số các viện nghiên cứu hàng đầu thế giới đều đặt tại nước này. Các công ty như Huawei, BYD, Longi Solar đã từ những cái tên vô danh vươn lên dẫn đầu toàn cầu trong lĩnh vực của mình chỉ trong vòng 2 đến 3 thập kỷ.
Đặc biệt, Trung Quốc đang chi hàng trăm tỷ USD mỗi năm để đầu tư vào AI, siêu máy tính và nghiên cứu kỹ thuật số. Trong khi đó, Mỹ – dù vẫn là cường quốc công nghệ hàng đầu, lại đang cho thấy những dấu hiệu chững lại vì các chính sách trong nước thiếu nhất quán.
“Cú sốc Trung Quốc 2.0”
Hai nhà kinh tế học David Autor và Gordon Hanson – những người từng tạo ra thuật ngữ “China Shock” để mô tả làn sóng mất việc làm tại Mỹ do hàng nhập khẩu từ Trung Quốc vào thập niên 2000. Và giờ đây họ đã đưa ra cảnh báo mới, đó là một “cú sốc Trung Quốc 2.0” đang tới, lần này là từ công nghệ cao.
Theo Autor và Hanson lập luận rằng, nếu Mỹ không nhanh chóng điều chỉnh chiến lược, đầu tư vào giáo dục STEM, tăng cường liên minh với các quốc gia công nghệ như Nhật Bản, Hàn Quốc, EU, thì sẽ bị Trung Quốc vượt mặt một lần nữa và lần này không chỉ trong ngành dệt may hay sản xuất linh kiện, mà là cả tương lai trí tuệ toàn cầu.
Những sai lầm trong chính sách của Mỹ
Trước đó, Chính quyền Tổng thống – Donald Trump cũng đã từng cố gắng đưa việc làm sản xuất quay trở lại Mỹ bằng cách áp thuế và rút khỏi các hiệp định thương mại. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đây là cách tiếp cận lạc hậu.
Thay vì tập trung vào quá khứ, Mỹ cần đầu tư vào tương lai – công nghệ mới, AI, năng lượng tái tạo, chip bán dẫn, và các lĩnh vực công nghệ cao khác. Việc ngăn cản tài năng nhập cư, cắt giảm ngân sách nghiên cứu khoa học và cô lập các đồng minh là những chính sách đang phản tác dụng.
Không chỉ riêng về công nghệ, Trung Quốc còn đang tìm cách phá vỡ vai trò bá chủ tiền tệ của Mỹ thông qua việc thúc đẩy nhân dân tệ kỹ thuật số. Hiện nay, một số nước đang phát triển như Brazil đã bắt đầu sử dụng đồng tiền này để giao dịch với Trung Quốc, giảm sự phụ thuộc vào đồng USD và điều này có thể làm lung lay vai trò tiền tệ dự trữ toàn cầu của Mỹ.
